Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14066:2025 (ISO 14066:2023) về Thông tin môi trường - Yêu cầu năng lực đối với đoàn xác nhận giá trị sử dụng và đoàn kiểm tra xác nhận thông tin môi trường

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14066:2025 (được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 14066:2023) quy định về "Thông tin môi trường - Yêu cầu năng lực đối với đoàn xác nhận giá trị sử dụng và đoàn kiểm tra xác nhận thông tin môi trường". Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm thiết lập các chuẩn mực năng lực cốt lõi cho nhân sự và đội ngũ thực hiện hoạt động đánh giá, xác nhận các công bố, báo cáo liên quan đến thông tin môi trường tại Việt Nam. Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức thực hiện hoạt động xác nhận giá trị sử dụng (validation) và kiểm tra xác nhận (verification) thông tin môi trường. Đối tượng hướng tới bao gồm các thành viên của đoàn đánh giá, các chuyên gia kỹ thuật, các tổ chức công nhận, cũng như các cơ quan quản lý vận hành các chương trình thông tin môi trường (như chương trình giảm phát thải khí nhà kính, dấu chân carbon, nhãn sinh thái). Nội dung cốt lõi của Phần mở đầu và các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4) Điều 1: Phạm vi áp dụng: Xác định rõ tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu về năng lực đối với đoàn xác nhận giá trị sử dụng và đoàn kiểm tra xác nhận. Tiêu chuẩn này có thể áp dụng cho tất cả các loại thông tin môi trường, không giới hạn ở thông tin về khí nhà kính. Điều 2: Tài liệu viện dẫn: Liệt kê các tiêu chuẩn liên quan chặt chẽ và không thể tách rời khi áp dụng TCVN ISO 14066:2025, đặc biệt là các tiêu chuẩn thuộc bộ TCVN ISO 14065 và TCVN ISO/IEC 17029 về yêu cầu đối với các tổ chức thẩm định và kiểm định. Điều 3: Thuật ngữ và định nghĩa: Làm rõ các khái niệm chuyên ngành then chốt bao gồm "thông tin môi trường", "đoàn xác nhận giá trị sử dụng", "đoàn kiểm tra xác nhận", "năng lực", "chuyên gia kỹ thuật", "tuyên bố thông tin môi trường" và "bên có ý định sử dụng". Việc thống nhất các thuật ngữ này giúp đảm bảo tính đồng bộ trong quá trình thực thi và đánh giá. Điều 4: Các nguyên tắc cơ bản: Thiết lập các nguyên tắc định hướng cho việc xác định và duy trì năng lực của đoàn đánh giá, bao gồm tính khách quan, tính chuyên nghiệp, sự bảo mật thông tin, cách tiếp cận dựa trên bằng chứng và sự công bằng trong suốt quá trình thực hiện nhiệm vụ. Chương trình thông tin môi trường Tiêu chuẩn nhấn mạnh mối liên kết chặt chẽ giữa năng lực của đoàn đánh giá và các yêu cầu cụ thể của từng chương trình thông tin môi trường. Các nội dung trọng tâm bao gồm: Sự hiểu biết sâu sắc của đoàn đánh giá về các quy tắc, thủ tục, phương pháp luận và các giới hạn được quy định trong chương trình thông tin môi trường cụ thể mà họ đang thực hiện đánh giá. Khả năng nhận diện và áp dụng các tiêu chí đánh giá phù hợp với mục tiêu của chương trình, đảm bảo rằng các tuyên bố môi trường được kiểm chứng một cách nhất quán và có thể so sánh được. Yêu cầu đối với các tổ chức vận hành chương trình trong việc xác định rõ các yêu cầu năng lực bổ sung hoặc đặc thù cho từng lĩnh vực kỹ thuật cụ thể (ví dụ: lâm nghiệp, năng lượng, quản lý chất thải, nông nghiệp). Mục tiêu của hoạt động xác nhận và kiểm tra xác nhận Hoạt động xác nhận giá trị sử dụng và kiểm tra xác nhận thông tin môi trường hướng tới các mục tiêu cốt lõi sau: Tăng cường độ tin cậy: Đảm bảo rằng các thông tin, dữ liệu môi trường được công bố bởi các tổ chức là trung thực, chính xác, không gây nhầm lẫn và được kiểm chứng bởi một bên thứ ba độc lập có đủ năng lực. Hỗ trợ ra quyết định: Cung cấp nguồn dữ liệu đáng tin cậy cho các bên liên quan (nhà đầu tư, cơ quan quản lý, người tiêu dùng) để đưa ra các quyết định đầu tư, mua sắm hoặc hoạch định chính sách liên quan đến bảo vệ môi trường và phát triển bền vững. Thúc đẩy tính minh bạch: Tạo dựng niềm tin trên thị trường đối với các cam kết tự nguyện hoặc bắt buộc về môi trường, góp phần ngăn chặn tình trạng "tẩy xanh" (greenwashing) của các doanh nghiệp. Yêu cầu năng lực đối với đoàn đánh giá Để đạt được các mục tiêu trên, đoàn đánh giá phải sở hữu năng lực tổng hợp bao gồm: Kiến thức chung: Hiểu biết về khoa học môi trường, các quy định pháp luật hiện hành về môi trường, và các tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan. Kỹ năng đánh giá: Khả năng lập kế hoạch đánh giá, thu thập và phân tích bằng chứng, đánh giá rủi ro, xử lý các sai lệch dữ liệu và lập báo cáo kết quả một cách khách quan. Năng lực chuyên môn kỹ thuật: Hiểu biết sâu sắc về các quy trình công nghệ, nguồn phát thải, phương pháp đo lường và tính toán đặc thù của ngành/lĩnh vực được đánh giá. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO 14066:2025 có hiệu lực kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền về tiêu chuẩn đo lường chất lượng, thay thế hoặc bổ sung cho các hướng dẫn trước đây về năng lực của các tổ chức đánh giá sự phù hợp trong lĩnh vực môi trường tại Việt Nam.