Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9360:2024 về Công trình dân dụng và công nghiệp - Xác định độ lún bằng phương pháp đo cao hình học

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9360:2024 về Công trình dân dụng và công nghiệp - Xác định độ lún bằng phương pháp đo cao hình học quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp đo đạc và xử lý số liệu để xác định độ lún của nền và bản thân công trình bằng phương pháp đo cao hình học. Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện công tác quan trắc độ lún của nhà và công trình dân dụng, công nghiệp trong quá trình xây dựng cũng như trong giai đoạn vận hành, khai thác sử dụng. Phương pháp đo cao hình học quy định trong tiêu chuẩn này là phương pháp chủ đạo để xác định chuyển vị đứng (độ lún) của các hạng mục công trình. Quy định chung về hệ thống mốc quan trắc Hệ thống mốc phục vụ quan trắc độ lún phải bao gồm hai loại chính: mốc chuẩn (mốc khống chế cơ sở) và mốc đo lún (mốc kiểm tra). Mốc chuẩn phải được xây dựng ở khu vực ổn định, ngoài phạm vi ảnh hưởng lún của công trình đang xây dựng và các nguồn gây chấn động lớn. Số lượng mốc chuẩn tối thiểu cho một mạng lưới quan trắc không được ít hơn 3 mốc để có thể tự kiểm tra độ ổn định lẫn nhau giữa các chu kỳ đo. Mốc đo lún được gắn trực tiếp vào các bộ phận kết cấu chịu lực chính của công trình như cột, tường chịu lực, móng máy, hoặc các vị trí nhạy cảm dễ xảy ra lún lệch theo yêu cầu của thiết kế. Phân cấp độ chính xác trong quan trắc độ lún Tiêu chuẩn phân chia công tác đo độ lún thành các cấp độ chính xác khác nhau dựa trên yêu cầu kỹ thuật của công trình: Cấp I: Áp dụng cho các công trình đặc biệt quan trọng, nhà siêu cao tầng, công trình có kết cấu phức tạp hoặc xây dựng trên nền địa chất cực kỳ phức tạp. Sai số trung phương xác định độ lún yêu cầu không vượt quá 0,5 mm. Cấp II: Áp dụng cho các công trình dân dụng và công nghiệp thông thường, nhà cao tầng tiêu chuẩn. Sai số trung phương xác định độ lún yêu cầu không vượt quá 1,0 mm. Cấp III: Áp dụng cho các công trình có quy mô vừa và nhỏ, hoặc các công trình ít nhạy cảm với độ lún không đều. Sai số trung phương xác định độ lún yêu cầu không vượt quá 2,0 mm. Cấp IV: Áp dụng cho các công trình tạm thời hoặc các đối tượng không yêu cầu độ chính xác cao. Sai số trung phương xác định độ lún yêu cầu không vượt quá 5,0 mm. Yêu cầu kỹ thuật đối với thiết bị đo Thiết bị đo cao hình học phải sử dụng máy thủy bình tự động độ chính xác cao (máy thủy bình điện tử hoặc máy thủy bình quang cơ có bộ phận đo cực nhỏ) kết hợp với mia invar chuyên dụng đối với phép đo Cấp I và Cấp II. Tất cả các thiết bị, dụng cụ đo đạc (máy thủy bình, mia, đế mia) phải được kiểm nghiệm, hiệu chuẩn định kỳ theo đúng quy định pháp luật về đo lường trước khi tiến hành đo đạc thực địa. Khi đo truyền độ cao, bắt buộc phải đặt mia trên các đế mia chuyên dụng (đế sắt) để tránh sai số do lún mia trong quá trình thao tác. Quy trình đo ngoại nghiệp và xử lý số liệu Quy trình đo ngoại nghiệp phải tuân thủ nghiêm ngặt các chỉ tiêu kỹ thuật quy định cho từng cấp hạng đo, bao gồm: chiều dài tia ngắm tối đa, chênh lệch khoảng cách từ máy đến hai mia trong một trạm máy và tích lũy trên toàn tuyến đo, chiều cao tia ngắm tối thiểu so với mặt đất. Các chu kỳ đo phải được thực hiện trong điều kiện thời tiết ổn định, hạn chế tối đa ảnh hưởng của hiện tượng khúc xạ ánh sáng và các nguồn rung động xung quanh công trường. Số liệu đo ngoại nghiệp sau mỗi chu kỳ phải được kiểm tra sai số khép vòng. Nếu sai số nằm trong giới hạn cho phép, tiến hành bình sai chặt chẽ lưới đo cao để xác định cao độ của các mốc đo lún. Độ lún của từng mốc tại mỗi chu kỳ được tính toán bằng hiệu số giữa cao độ chu kỳ hiện tại và cao độ chu kỳ ban đầu (chu kỳ gốc). Báo cáo kết quả quan trắc độ lún Báo cáo kết quả quan trắc định kỳ hoặc tổng hợp phải bao gồm đầy đủ các tài liệu: sơ đồ bố trí hệ thống mốc, bảng tổng hợp số liệu độ lún của các mốc qua các chu kỳ, biểu đồ quan hệ giữa độ lún - thời gian - tải trọng xây dựng. Báo cáo phải đưa ra các nhận xét, đánh giá cụ thể về tốc độ lún trung bình, độ lún lệch giữa các trục, và đưa ra dự báo xu hướng ổn định hoặc cảnh báo nguy cơ mất an toàn nếu phát hiện các trị số lún vượt quá giới hạn cho phép của thiết kế. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9360:2024 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành và thay thế cho các quy định cũ không còn phù hợp. Các dự án đang triển khai công tác quan trắc cần cập nhật các yêu cầu kỹ thuật mới của tiêu chuẩn này để đảm bảo tính đồng bộ và độ chính xác của số liệu quan trắc.