Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9149:2024 về Công trình thủy lợi - Xác định độ thấm nước của đá bằng phương pháp thí nghiệm ép nước vào lỗ khoan

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9149:2024 về Công trình thủy lợi - Xác định độ thấm nước của đá bằng phương pháp thí nghiệm ép nước vào lỗ khoan quy định các yêu cầu kỹ thuật, quy trình thực hiện và phương pháp tính toán nhằm xác định độ thấm nước của các lớp đất đá nứt nẻ trong khảo sát địa chất công trình thủy lợi và thủy điện. Phạm vi áp dụng (Điều 1) Tiêu chuẩn này áp dụng đối với công tác khảo sát địa chất công trình thủy lợi, thủy điện nhằm xác định tính thấm nước của đá phục vụ cho việc thiết kế, xử lý chống thấm và gia cố nền móng công trình. Tiêu chuẩn quy định phương pháp thí nghiệm ép nước vào lỗ khoan trong đá (thường gọi là thí nghiệm Lugeon) để xác định trị số đơn vị hút nước (q) hoặc trị số Lugeon (Lu). Tiêu chuẩn không áp dụng cho các thí nghiệm thấm trong đất hoặc các loại đá mềm yếu, bở rời có thể bị phá hủy cấu trúc dưới tác dụng của áp lực nước thí nghiệm. Tài liệu viện dẫn (Điều 2) Các tài liệu viện dẫn trong tiêu chuẩn bao gồm các tiêu chuẩn quốc gia hiện hành về khảo sát địa chất công trình, khoan khảo sát địa chất và các quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến an toàn lao động trong công tác khoan khảo sát. Khi các tài liệu viện dẫn có sự thay đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng theo phiên bản mới nhất. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3) Thí nghiệm ép nước vào lỗ khoan: Là phương pháp đưa nước có áp lực vào một đoạn lỗ khoan được giới hạn bởi các nút bịt để xác định lượng nước tổn thất vào trong các khe nứt của đá theo thời gian dưới các cấp áp lực khác nhau. Đơn vị Lugeon (Lu): Là đơn vị đo độ thấm của đá, được định nghĩa là lưu lượng nước thoát đi tính bằng lít trên một mét chiều dài đoạn thí nghiệm trong thời gian một phút dưới áp lực tiêu chuẩn là 1 Megapascal (1 MPa). Đơn vị hút nước (q): Là lượng nước tiêu hao tính bằng lít trên một mét chiều dài đoạn thí nghiệm trong thời gian một phút dưới áp lực cột nước cao 1 mét (l/min.m.m H2O). Đoạn thí nghiệm: Chiều dài phần lỗ khoan nằm giữa hai nút bịt (đối với hệ thống nút kép) hoặc từ nút bịt đến đáy lỗ khoan (đối với hệ thống nút đơn) được tiến hành ép nước. Áp lực thí nghiệm (P): Áp lực thực tế tác động lên thành đoạn lỗ khoan thí nghiệm, được tính toán dựa trên áp lực đo tại miệng lỗ khoan cộng với áp lực cột nước tĩnh và trừ đi tổn thất áp lực do ma sát trong đường ống dẫn nước. Quy định chung đối với công tác thí nghiệm (Điều 4) Yêu cầu về lỗ khoan thí nghiệm: Lỗ khoan phải được khoan bằng phương pháp lấy mẫu, đường kính lỗ khoan phải phù hợp với kích thước của nút bịt. Trước khi tiến hành thí nghiệm, lỗ khoan phải được rửa sạch bằng nước sạch cho đến khi nước trào ra khỏi miệng lỗ khoan không còn bùn sét hoặc mùn khoan. Yêu cầu về thiết bị và dụng cụ: Hệ thống thiết bị thí nghiệm phải bao gồm máy bơm nước có công suất và áp lực phù hợp, lưu lượng kế có độ chính xác cao, áp kế được kiểm định định kỳ, hệ thống ống dẫn nước chịu áp và bộ nút bịt (packer) đảm bảo độ kín khít tuyệt đối tại vị trí ngăn cách. Yêu cầu về nguồn nước thí nghiệm: Nước dùng để thí nghiệm ép nước phải là nước sạch, không chứa các hạt lơ lửng, chất hữu cơ hoặc hóa chất có thể làm bít tắc các khe nứt của đá trong quá trình ép. Công tác chuẩn bị và an toàn: Trước khi tiến hành ép nước, phải xác định chính xác mực nước dưới đất trong lỗ khoan. Toàn bộ hệ thống đường ống, khớp nối và nút bịt phải được kiểm tra độ kín khít dưới áp lực làm việc để tránh rò rỉ nước làm sai lệch kết quả đo đạc. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 9149:2024 có hiệu lực kể từ ngày ban hành và thay thế cho các quy định trước đây về xác định độ thấm nước của đá bằng phương pháp ép nước vào lỗ khoan trong công trình thủy lợi.