Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8757:2024 về Giống cây lâm nghiệp - Vườn giống

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8757:2024 về Giống cây lâm nghiệp - Vườn giống quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp kiểm tra và đánh giá chất lượng đối với vườn giống cây lâm nghiệp tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất, kinh doanh và quản lý giống cây lâm nghiệp trên phạm vi cả nước. Tài liệu viện dẫn áp dụng Để áp dụng hiệu quả TCVN 8757:2024, các đơn vị cần kết hợp viện dẫn các tiêu chuẩn quốc gia liên quan về nguồn giống cây trồng lâm nghiệp, các quy trình kỹ thuật khảo nghiệm dòng vô tính và khảo nghiệm hậu thế đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành và đang có hiệu lực thi hành. Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành nhằm thống nhất cách hiểu và áp dụng thực tế trong công tác quản lý giống lâm nghiệp: Vườn giống (Seed orchard): Là khu vườn được xây dựng biệt lập với các nguồn phấn tạp cùng loài hoặc loài có khả năng lai tơ, được quản lý chuyên sâu để sản xuất các nguồn hạt giống có chất lượng di truyền ưu việt. Vườn giống vô tính (Clonal seed orchard): Vườn giống được thiết lập bằng các cây giống nhân bản vô tính như cây ghép, cây hom hoặc cây nuôi cấy mô từ các cây trội đã được tuyển chọn hoặc qua khảo nghiệm dòng vô tính. Vườn giống hữu tính (Seedling seed orchard): Vườn giống được thiết lập bằng cây con gieo từ hạt của các cây trội (bố trí theo các gia đình) đã qua chọn lọc. Cây trội (Plus tree): Cây lâm nghiệp có các chỉ tiêu sinh trưởng, chất lượng thân cây, khả năng chống chịu sâu bệnh vượt trội so với các cây khác trong lâm phần. Khoảng cách cách ly: Khoảng cách tối thiểu cần thiết giữa vườn giống và các lâm phần tự nhiên hoặc rừng trồng cùng loài nhằm hạn chế tối đa sự tạp giao di truyền từ các nguồn phấn hoa bên ngoài không mong muốn. Yêu cầu kỹ thuật đối với việc thiết lập vườn giống Tiêu chuẩn đưa ra các tiêu chí kỹ thuật nghiêm ngặt từ khâu chọn đất, chuẩn bị vật liệu đến thiết kế sơ đồ trồng: Yêu cầu về địa điểm xây dựng: Khu vực đất đai phải phù hợp với yêu cầu sinh thái của loài cây trồng; địa hình tương đối bằng phẳng hoặc có độ dốc nhẹ; giao thông thuận tiện cho việc vận chuyển và quản lý; đặc biệt phải đảm bảo khoảng cách cách ly an toàn theo quy định đối với từng loài cụ thể. Yêu cầu về vật liệu nhân giống: Vật liệu dùng để nhân giống vô tính hoặc hạt giống để gieo ươm tạo cây con hữu tính phải có nguồn gốc rõ ràng, thu hái từ các cây trội đã được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền công nhận. Thiết kế sơ đồ bố trí cây trồng: Sơ đồ trồng trong vườn giống phải được thiết kế khoa học (thường áp dụng sơ đồ ngẫu nhiên có điều kiện) nhằm tối đa hóa khả năng thụ phấn chéo giữa các dòng vô tính hoặc các gia đình khác nhau, đồng thời hạn chế tối đa hiện tượng tự phối hoặc giao phối cận huyết. Số lượng dòng vô tính hoặc gia đình tối thiểu: Để đảm bảo đa dạng di truyền và tránh suy thoái giống, tiêu chuẩn quy định cụ thể số lượng dòng vô tính tối thiểu đối với vườn giống vô tính và số lượng gia đình tối thiểu đối với vườn giống hữu tính khi thiết lập ban đầu. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8757:2024 có hiệu lực kể từ ngày công bố, thay thế hoặc cập nhật các quy định kỹ thuật trước đây về vườn giống cây lâm nghiệp, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật đồng bộ cho công tác quản lý chất lượng giống lâm nghiệp tại Việt Nam.