Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7980-2:2024 (ISO 15836-2:2019) về Thông tin và tư liệu - Bộ yếu tố siêu dữ liệu Dublin Core - Phần 2: Thuộc tính và phân lớp DCMI
TIÊU CHUẨN QUỐC GIA
TCVN 7980-2:2024
ISO 15836-2:2019
THÔNG TIN VÀ TƯ LIỆU - BỘ YẾU TỐ SIÊU DỮ LIỆU DUBLIN CORE - PHẦN 2: THUỘC TÍNH VÀ PHÂN LỚP DCMI
Information and documentation - The Dublin Core metadata element set - Part 2:DCMI Properties and Classes
Mục lục
Lời nói đầu
Lời giới thiệu
1 Phạm vi áp dụng
2 Tài liệu viện dẫn
3 Thuật ngữ, định nghĩa và chữ viết tắt
4 Mô tả các thuật ngữ siêu dữ liệu
Phụ lục A (Tham khảo) Thông tin bổ sung
Phụ lục B (Tham khảo) Siêu dữ liệu Dublin Core dưới dạng dữ liệu liên kết
Phụ lục C (Tham khảo) Danh mục thuật ngữ theo thứ tự bảng chữ cái
Thư mục tài liệu tham khảo
Lời nói đầu
TCVN 7980-2:2024 hoàn toàn tương đương với ISO 15836-2:2019.
TCVN 7980-2:2024 do Vụ Thư viện biên soạn, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.
Bộ TCVN 7980 (ISO 15836) Thông tin và tư liệu - Bộ yếu tố siêu dữ liệu Dublin Core gồm 02 phần:
- TCVN 7980-1:2024 (ISO 15836-1:2017), Phần 1: Yếu tố cốt lõi.
- TCVN 7980-2:2024 (ISO 15836-2:2019), Phần 2: Thuộc tính và phân lớp DCMI.
Lời giới thiệu
Các thuộc tính và phân lớp trong Tiêu chuẩn này được đề cập để sử dụng kết hợp với các thuật ngữ siêu dữ liệu từ bộ từ vựng tương thích khác trong phạm vi các hồ sơ ứng dụng.
Tập hợp các thuộc tính và phân lớp này được hiển thị dưới dạng bộ từ vựng RDF và có thể được sử dụng cho Dữ liệu liên kết. Mỗi thuộc tính và phân lớp được xác định bằng một định danh toàn cầu để sử dụng trong dữ liệu RDF. Người tạo lập siêu dữ liệu phi RDF có thể sử dụng bộ từ vựng này trong ngữ cảnh phi RDF, chẳng hạn như XML, JSON, UML và cơ sở dữ liệu quan hệ, bằng cách bỏ qua định danh toàn cầu và phép tất suy hình thức về các khía cạnh RDF cụ thể của định nghĩa thuật ngữ. Như vậy, người dùng có thể coi quan hệ miền, khoảng giá trị, thuộc tính và lớp con là đề xuất sử dụng và tập trung vào văn bản ngôn ngữ tự nhiên của các định nghĩa, chú thích sử dụng và ví dụ.
Các thuật ngữ siêu dữ liệu DCMI được điều chỉnh bởi Ban sử dụng DCMI (DCMI UB)[1]. Tiêu chuẩn này được biên soạn có sự hợp tác chặt chẽ với DCMI UB. Mục đích là để đảm bảo cho tài liệu và các thuật ngữ siêu dữ liệu DCMI được liên kết chặt chẽ nhất có thể cả về thuật ngữ cũng như định nghĩa và chú thích.
Thông tin thêm về việc sử dụng các thuật ngữ Dublin Core được cung cấp trong tài liệu hướng dẫn sử dụng có sẵn tại https://purl.org/metadata/user.guide.
DCMI dự định sửa đổi các nguyên tắc và liên kết nội dung chặt chẽ hơn với các thuật ngữ siêu dữ liệu DCMI.
Trong quá trình xây dựng Tiêu chuẩn này, vì một số lý do, có một vài thay đổi về thuật ngữ siêu dữ liệu DCMI. Hướng dẫn sử dụng DCMI và Hồ sơ ứng dụng mô tả bộ sưu tập Dublin Core đã được sử dụng như là các nguồn thông tin (dưới dạng các chú thích bổ sung) về cách sử dụng các thuật ngữ xác định. Những tham chiếu lỗi thời được cập nhật (ví dụ: thuật ngữ "Ngôn ngữ" hiện được khuyến nghị sử dụng BCP 47 thay vì RFC 4646). Một số thuật ngữ và định nghĩa đã được làm rõ (ví dụ: xem "available"), bổ sung hướng dẫn, ví dụ thuật ngữ “date” có thể khó sử dụng nhất quán.
Một số trường hợp các thuật ngữ, định nghĩa hoặc chú thích đã thay đổi (ví dụ: DateCopyrighted), do thông lệ đã thay đổi hoặc do yêu cầu thực tiễn từ khi thuật ngữ Dublin Core
| Số hiệu | TCVN7980-2:2024 |
|---|---|
| Loại văn bản | Tiêu chuẩn Việt Nam |
| Lĩnh vực | Môi trường – Công nghệ |
| Ngày ban hành | 01/01/2024 |
| Ngày hiệu lực | 11/07/2026 |
| Nơi ban hành | *** |
| Người ký | *** |
| Tình trạng | Chưa xác định |
Tóm tắt mang tính tham khảo.
Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7980-2:2024 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 15836-2:2019) về Thông tin và tư liệu - Bộ yếu tố siêu dữ liệu Dublin Core - Phần 2: Thuộc tính và phân lớp DCMI được ban hành năm 2024. Đây là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm chuẩn hóa việc mô tả tài nguyên thông tin, tạo cơ sở cho việc trao đổi và tích hợp dữ liệu số một cách thống nhất tại Việt Nam và quốc tế. Phạm vi và đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức và cá nhân hoạt động trong lĩnh vực thông tin - thư viện, lưu trữ, công nghệ thông tin, và các đơn vị phát triển hệ thống quản lý nội dung số. Phạm vi điều chỉnh tập trung vào việc định nghĩa các thuộc tính và phân lớp siêu dữ liệu (metadata) theo chuẩn Sáng kiến Siêu dữ liệu Dublin Core (DCMI), giúp tối ưu hóa khả năng tìm kiếm, truy xuất và quản lý tài nguyên số trên môi trường mạng. Nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7980-2:2024 Hệ thống thuộc tính siêu dữ liệu DCMI (DCMI Properties): Tiêu chuẩn xác định chi tiết các thuộc tính dùng để mô tả đặc trưng của tài nguyên thông tin. Các thuộc tính này bao gồm thông tin về nội dung (như tiêu đề, chủ đề, mô tả, nguồn, ngôn ngữ), thông tin về quyền sở hữu trí tuệ (tác giả, nhà xuất bản, người đóng góp, bản quyền) và các thông tin định dạng vật lý hoặc kỹ thuật số (ngày tháng, định dạng, định danh). Các phân lớp DCMI (DCMI Classes): Định nghĩa các lớp đối tượng dữ liệu để phân loại tài nguyên một cách khoa học. Việc phân lớp này hỗ trợ đắc lực cho việc xây dựng cấu trúc dữ liệu liên kết (Linked Data) và phát triển mạng ngữ nghĩa (Semantic Web), giúp các hệ thống máy tính có thể tự động hiểu và xử lý mối quan hệ giữa các thực thể thông tin. Nguyên tắc mở rộng và tinh lọc siêu dữ liệu: Hướng dẫn cách thức sử dụng các thuộc tính phụ và các yếu tố tinh lọc để mô tả chi tiết hơn cho từng loại hình tài nguyên đặc thù mà vẫn đảm bảo không phá vỡ cấu trúc chung của bộ siêu dữ liệu Dublin Core. Khả năng tương thích và tích hợp hệ thống: Đưa ra các yêu cầu kỹ thuật nhằm đảm bảo dữ liệu đặc tả được đóng gói và chia sẻ dễ dàng giữa các hệ thống thông tin khác nhau, khắc phục tình trạng cát cứ dữ liệu và nâng cao hiệu quả khai thác tài nguyên thông tin dùng chung. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7980-2:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi số trong ngành thư viện - thông tin và lưu trữ tại Việt Nam, tiệm cận với các tiêu chuẩn quản trị dữ liệu tiên tiến trên thế giới.
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12198:2018 (ISO 26324:2012) về Thông tin và tư liệu - Định danh số cho đối tượng
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12844-3:2019 (ISO 28560-3:2014) về Thông tin và tư liệu - Nhận dạng bằng tần số radio (RFID) trong thư viện - Phần 3: Mã hóa độ dài cố định
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12843:2019 về Thông tin và tư liệu - Thống kê thư viện
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13544:2022 (ISO 10160:2015) về Thông tin và tư liệu - Liên kết hệ thống mở - Xác định dịch vụ ứng dụng mượn liên thư viện
- Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 8601:2010 (ISO 5747:1995) về Kìm và kìm cắt - Kìm cắt ngang, cắt mặt đầu và cắt cạnh có tay đòn trợ lực - Kích thước và các giá trị thử nghiệm