Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14401:2025 (ASTM D5001-23) về Nhiên liệu tuốc bin hàng không - Xác định độ bôi trơn bằng thiết bị đánh giá khả năng bôi trơn viên bi trên xy lanh (BOCLE)

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14401:2025 (hoàn toàn tương đương với ASTM D5001-23) quy định về phương pháp xác định độ bôi trơn của nhiên liệu tuốc bin hàng không bằng thiết bị đánh giá khả năng bôi trơn viên bi trên xy lanh (BOCLE). Đây là tiêu chuẩn kỹ thuật quan trọng nhằm đánh giá và kiểm soát chất lượng nhiên liệu phản lực, bảo vệ các chi tiết chuyển động trong hệ thống nhiên liệu của động cơ tuốc bin hàng không khỏi nguy cơ bị mài mòn và hư hỏng trong quá trình vận hành. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan thử nghiệm, phòng thí nghiệm chuyên ngành, các nhà sản xuất, nhà cung ứng và các đơn vị kiểm định chất lượng nhiên liệu tuốc bin hàng không. Phương pháp thử nghiệm này được thiết kế để đánh giá khả năng bôi trơn của các loại nhiên liệu phản lực trên các bề mặt ma sát bằng thép trong điều kiện môi trường được kiểm soát chặt chẽ. Các nội dung cốt lõi của tiêu chuẩn Nguyên lý hoạt động của phương pháp BOCLE: Khả năng bôi trơn của nhiên liệu được xác định bằng cách đo đường kính vết mài mòn (Wear Scar Diameter - WSD) phát sinh trên một viên bi thép tiêu chuẩn được giữ cố định, ép lên một xy lanh thép đang quay. Xy lanh này được làm ướt liên tục bằng mẫu nhiên liệu thử nghiệm dưới một tải trọng và thời gian quy định. Yêu cầu về thiết bị và dụng cụ thử nghiệm: Tiêu chuẩn quy định chi tiết các thông số kỹ thuật của thiết bị BOCLE, bao gồm cụm lắp viên bi, xy lanh quay, hệ thống kiểm soát lưu lượng không khí, hệ thống điều chỉnh độ ẩm và nhiệt độ của không khí tuần hoàn, cùng hệ thống kiểm soát nhiệt độ của mẫu nhiên liệu. Chuẩn bị mẫu và điều kiện thử nghiệm: Quy trình làm sạch các chi tiết máy, chuẩn bị viên bi và xy lanh thử nghiệm phải tuân thủ nghiêm ngặt để tránh các tác nhân gây nhiễm bẩn làm sai lệch kết quả. Nhiệt độ mẫu nhiên liệu và độ ẩm tương đối của dòng khí thử nghiệm phải được duy trì ổn định theo đúng thông số tiêu chuẩn trong suốt quá trình vận hành thiết bị. Quy trình tiến hành thử nghiệm: Mẫu nhiên liệu được đưa vào cốc chứa của thiết bị. Viên bi thép được hạ xuống tiếp xúc với xy lanh quay dưới lực tải trọng quy định trong thời gian chạy thử tiêu chuẩn. Sự tương tác ma sát giữa viên bi và xy lanh dưới sự bôi trơn của mẫu nhiên liệu sẽ tạo ra vết mài mòn trên viên bi. Đo lường và báo cáo kết quả: Sau khi hoàn thành thử nghiệm, viên bi được tháo ra và làm sạch. Người thử nghiệm sử dụng kính hiển vi chuyên dụng để đo kích thước của vết mài mòn (tính bằng milimét). Đường kính vết mài mòn càng nhỏ biểu thị khả năng bôi trơn của nhiên liệu càng tốt. Kết quả thử nghiệm được ghi nhận và báo cáo theo các tiêu chí độ lặp lại và độ tái lập quy định trong tiêu chuẩn. Ý nghĩa và ứng dụng thực tế Độ bôi trơn là một đặc tính kỹ thuật tới hạn của nhiên liệu tuốc bin hàng không, ảnh hưởng trực tiếp đến tuổi thọ và độ an toàn của các bơm nhiên liệu cao áp cùng các bộ phận kiểm soát dòng chảy trong động cơ máy bay. Phương pháp thử BOCLE cung cấp một công cụ đánh giá định lượng nhanh chóng, chính xác, giúp các nhà sản xuất và cơ quan quản lý kiểm soát chặt chẽ chất lượng nhiên liệu trước khi đưa vào lưu thông và sử dụng trong ngành hàng không dân dụng cũng như quân sự. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14401:2025 (ASTM D5001-23) có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố ban hành theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật.