Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14272-1:2024 về Hệ thống tưới tiêu - Tưới phun mưa - Phần 1: Tưới cho cây công nghiệp ngắn ngày

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14272-1:2024 về Hệ thống tưới tiêu - Tưới phun mưa - Phần 1: Tưới cho cây công nghiệp ngắn ngày được ban hành nhằm thiết lập các yêu cầu kỹ thuật thống nhất trong việc khảo sát, thiết kế, lắp đặt, nghiệm thu và quản lý vận hành hệ thống tưới phun mưa dành riêng cho nhóm cây công nghiệp ngắn ngày. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc tối ưu hóa hiệu quả sử dụng nước, nâng cao năng suất cây trồng và bảo vệ tài nguyên đất, nước trong nông nghiệp hiện đại. Phạm vi áp dụng và Đối tượng áp dụng Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với hệ thống tưới phun mưa áp dụng cho các loại cây công nghiệp ngắn ngày (như mía, lạc, đậu tương, bông, thuốc lá và các loại cây trồng có đặc tính sinh trưởng tương tự). Tiêu chuẩn áp dụng cho cả hệ thống tưới phun mưa cố định, bán cố định và di động trên các loại địa hình khác nhau. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực tư vấn, khảo sát, thiết kế, thi công, nghiệm thu, quản lý vận hành và khai thác hệ thống tưới tiêu nông nghiệp tại Việt Nam. Nội dung cốt lõi từ Điều 1 đến Điều 4 của Tiêu chuẩn - Phạm vi áp dụng (Điều 1) Điều này xác định rõ giới hạn và điều kiện áp dụng của tiêu chuẩn. Hệ thống tưới phun mưa được thiết kế phải phù hợp với đặc điểm sinh lý của cây công nghiệp ngắn ngày, đặc biệt là nhu cầu nước theo từng giai đoạn sinh trưởng và phát triển. Tiêu chuẩn không áp dụng cho các hệ thống tưới phun sương trong nhà kính hoặc các hệ thống tưới nhỏ giọt, tưới ngầm. - Tài liệu viện dẫn (Điều 2) Tiêu chuẩn viện dẫn các văn bản, tiêu chuẩn quốc gia hiện hành liên quan để đảm bảo tính đồng bộ và thống nhất trong hệ thống pháp luật kỹ thuật, bao gồm: Các tiêu chuẩn về chất lượng nước phục vụ cho mục đích tưới tiêu nông nghiệp, đảm bảo không gây ô nhiễm đất và ảnh hưởng đến chất lượng nông sản. Các tiêu chuẩn về thiết kế công trình thủy lợi, đường ống cấp nước và các thiết bị cơ điện dùng trong hệ thống tưới. Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn điện và an toàn vận hành thiết bị áp lực. - Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3) Để đảm bảo sự hiểu biết thống nhất, tiêu chuẩn đưa ra định nghĩa chi tiết cho các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi: Hệ thống tưới phun mưa: Là hệ thống đưa nước từ nguồn, qua mạng lưới đường ống có áp lực đến các vòi phun để phân tán nước thành các hạt mưa nhỏ phun đều lên mặt ruộng. Cường độ phun mưa: Lượng nước tưới phun xuống mặt đất trên một đơn vị diện tích trong một đơn vị thời gian (thường tính bằng mm/h). Độ đồng đều tưới: Chỉ số đánh giá mức độ phân bổ đều của lượng nước tưới trên toàn bộ diện tích được tưới. Đường kính hạt mưa: Kích thước trung bình của các hạt nước được phun ra từ vòi phun, ảnh hưởng trực tiếp đến cấu trúc đất và khả năng xói mòn. Vòi phun (béc phun): Thiết bị đầu cuối của hệ thống tưới có nhiệm vụ chuyển đổi áp lực nước thành các tia phun và hạt mưa. - Yêu cầu chung đối với hệ thống tưới phun mưa (Điều 4) Đây là nội dung kỹ thuật nền tảng, quy định các nguyên tắc bắt buộc phải tuân thủ khi xây dựng hệ thống tưới: Yêu cầu về nguồn nước và chất lượng nước: Nguồn nước tưới phải đảm bảo đủ lưu lượng và dung tích thiết kế trong suốt vụ gieo trồng. Chất lượng nước tưới phải đạt các tiêu chuẩn quy định về giới hạn hàm lượng chất lơ lửng, độ mặn (tránh gây mặn hóa đất) và không chứa các chất độc hại vượt quá ngưỡng cho phép đối với cây trồng. Yêu cầu về kỹ thuật tưới: Cường độ phun mưa của hệ thống không được vượt quá cường độ thấm của đất để tránh hiện tượng đọng nước, chảy tràn gây xói mòn đất. Đường kính hạt mưa phải phù hợp với từng giai đoạn phát triển của cây công nghiệp ngắn ngày (hạt mưa quá lớn có thể làm dập nát lá non hoặc làm chặt đất). Độ đồng đều tưới của hệ thống phải đạt mức tối thiểu theo quy định để đảm bảo cây trồng phát triển đồng đều. Yêu cầu về bố trí hệ thống: Mạng lưới đường ống (ống chính, ống nhánh, ống phân phối) phải được bố trí tối ưu, hạn chế tổn thất áp lực và tổn thất lưu lượng. Khoảng cách giữa các vòi phun và các hàng vòi phun phải được tính toán dựa trên bán kính phun thực tế và ảnh hưởng của tốc độ gió tại khu vực tưới. Yêu cầu về an toàn và môi trường: Hệ thống phải được trang bị các thiết bị bảo vệ an toàn như van an toàn, van xả khí, thiết bị chống va đập nước. Quá trình vận hành hệ thống tưới không được gây sạt lở bờ ruộng, không làm suy thoái môi trường đất và nguồn nước ngầm xung quanh. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14272-1:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố chính thức theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa công tác thiết kế và xây dựng hạ tầng thủy lợi nội đồng, thúc đẩy ứng dụng công nghệ cao trong sản xuất nông nghiệp bền vững tại Việt Nam.