‹ Danh sách văn bản
TCVN14168:2024 Tiêu chuẩn Việt Nam Môi trường – Công nghệ

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14168:2024 (ISO/IEC 30182:2017) về Đô thị thông minh - Hướng dẫn thiết lập mô hình liên thông dữ liệu

Chưa rõ hiệu lực

TIÊU CHUẨN QUỐC GIA

TCVN 14168:2024

ISO/IEC 30182:2017

ĐÔ THỊ THÔNG MINH - HƯỚNG DẪN THIẾT LẬP MÔ HÌNH LIÊN THÔNG DỮ LIỆU

Smart City concept model - Guidance for establishing a model for data interoperability

 

Lời nói đầu

TCVN 14168:2024 thay thế TCVN 12137:2018 (PAS 182:2014). TCVN 14168:2024 tham khảo ISO/IEC 30182:2017.

TCVN 14168:2024 do Viện Khoa học Kỹ thuật Bưu điện biên soạn, Bộ Thông tin và Truyền thông đề nghị, Tổng cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thẩm định, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố.

 

ĐÔ THỊ THÔNG MINH - HƯỚNG DẪN THIẾT LẬP MÔ HÌNH LIÊN THÔNG DỮ LIỆU

Smart City concept model - Guidance for establishing a model for data interoperability

1  Phạm vi áp dụng

Tiêu chuẩn này mô tả và đưa ra hướng dẫn về mô hình khái niệm đô thị thông minh SCCM có thể cung cấp cơ sở liên thông giữa các hệ thống phần tử của một đô thị thông minh bằng cách đồng chỉnh các bản thể học sử dụng trong các lĩnh vực khác nhau. Bao gồm:

• Các khái niệm (ví dụ TỔ CHỨC, ĐỊA ĐIỂM, CỘNG ĐỒNG, HẠNG MỤC, CHỈ SỐ, DỊCH VỤ, TÀI NGUYÊN).

• Mối quan hệ giữa các khái niệm (ví dụ TỔ CHỨC có các TÀI NGUYÊN, SỰ KIỆN ở một ĐỊA ĐIỂM).

SCCM không thay thế các mô hình hiện tại nhưng bằng cách ánh xạ từ một mô hình cục bộ tới mô hình cha, các câu hỏi có thể được đặt ra về dữ liệu theo một phương thức mới và liên kết.

Tiêu chuẩn này áp dụng cho các tổ chức cung cấp các dịch vụ cho cộng đồng trong các đô thị và quản lý dữ liệu kết quả, cũng như những người đưa ra quyết định và các nhà phát triển chính sách trong các đô thị.

SCCM phù hợp ở nơi có nhiều tổ chức cung cấp các dịch vụ tới nhiều cộng đồng trong một địa điểm.

Tiêu chuẩn không bao gồm các tiêu chuẩn dữ liệu liên quan với mỗi khái niệm trong SCCM và không liệt kê hoặc khuyến nghị các nguồn định danh và phân loại mà các đô thị ánh xạ đến SCCM.

SCCM được xây dựng để truyền thông nghĩa của dữ liệu. Nó không cung cấp các khái niệm để mô tả siêu dữ liệu của một tập dữ liệu, ví dụ, sự hợp lệ và nguồn gốc của dữ liệu.

Tiêu chuẩn bao gồm sự liên thông về mặt ngữ nghĩa, định nghĩa ý nghĩa của dữ liệu, đặc biệt từ nhiều nguồn. Tiêu chuẩn không bao gồm các trở ngại trong việc liên thông; một số được mô tả ở điều 3.2.

2  Thuật ngữ, định nghĩa và chữ viết tắt

2.1  Thuật ngữ và định nghĩa

Tiêu chuẩn này sử dụng các thuật ngữ và định nghĩa nêu trong TCVN ISO 37100 và các thuật ngữ và định nghĩa sau.

2.1.1

Thể loại (category)

Mã định nghĩa một hoặc nhiều đặc tính chung có thể được sử dụng để phân loại các sự vật.

2.1.2

Lớp (class)

Đặc tả khái niệm với các đặc tính chung có thể là mẫu cho cấu trúc dữ liệu xác định.

2.1.3

Khái niệm (concept)

Đơn vị tri thức được tạo bởi một kết hợp duy nhất của các đặc điểm.

[NGUỒN: 3.10, TCVN 7789-2:2007]

2.1.4

Mô hình khái niệm (concept model)

Tập các khái niệm được định nghĩa và mối quan hệ giữa chúng, được chọn để độc lập với việc thiết kế hoặc thực hiện, có thể được sử dụng để mô tả một miền.

2.1.5

Liên thông dữ liệu (data interoperability)

Sự liên thông bao gồm sự tạo ra, ngữ nghĩa, tính toán, sử dụng,

Số hiệuTCVN14168:2024
Loại văn bảnTiêu chuẩn Việt Nam
Lĩnh vựcMôi trường – Công nghệ
Ngày ban hành01/01/2024
Ngày hiệu lực11/07/2026
Nơi ban hành***
Người ký***
Tình trạngChưa xác định

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14168:2024 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 30182:2017) về Đô thị thông minh - Hướng dẫn thiết lập mô hình liên thông dữ liệu là văn bản kỹ thuật quan trọng nhằm định hướng và chuẩn hóa việc xây dựng hệ thống thông tin đô thị. Tiêu chuẩn này tập trung vào việc đưa ra các nguyên tắc, mô hình khái niệm và hướng dẫn thực tiễn để kết nối, chia sẻ và liên thông dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực khác nhau trong một đô thị thông minh thống nhất. Phạm vi áp dụng và đối tượng hướng tới Tiêu chuẩn này được áp dụng rộng rãi cho các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình quy hoạch, thiết kế, phát triển và vận hành các dịch vụ đô thị thông minh. Đối tượng áp dụng bao gồm: Các cơ quan quản lý nhà nước ở trung ương và địa phương chịu trách nhiệm xây dựng hạ tầng dữ liệu số và đô thị thông minh. Các doanh nghiệp công nghệ thông tin, nhà phát triển giải pháp phần mềm và tích hợp hệ thống. Các đơn vị cung cấp dịch vụ công ích, y tế, giáo dục, giao thông và môi trường trong đô thị. Mục tiêu cốt lõi của mô hình liên thông dữ liệu Việc thiết lập mô hình liên thông dữ liệu theo TCVN 14168:2024 hướng tới các mục tiêu chiến lược sau: Phá bỏ các rào cản thông tin: Tạo ra một ngôn ngữ chung cho dữ liệu, giúp các hệ thống thông tin vốn hoạt động độc lập có thể hiểu và trao đổi dữ liệu với nhau một cách tự động và chính xác. Tối ưu hóa nguồn lực đô thị: Giảm thiểu sự trùng lặp trong thu thập dữ liệu, đồng thời tăng cường khả năng tái sử dụng dữ liệu giữa các cơ quan, ban ngành. Nâng cao chất lượng dịch vụ công: Cung cấp nền tảng dữ liệu tin cậy, thời gian thực để hỗ trợ ra quyết định nhanh chóng, chính xác trong quản lý đô thị và phục vụ người dân. Mô hình liên thông dữ liệu trong lĩnh vực sức khỏe đô thị Một trong những nội dung trọng tâm được thể hiện trong cấu trúc của tiêu chuẩn là việc ứng dụng mô hình liên thông dữ liệu vào lĩnh vực chăm sóc sức khỏe cộng đồng: Xác định mục tiêu sức khỏe: Thiết lập các chỉ số, mục tiêu cụ thể về sức khỏe của cư dân đô thị làm cơ sở để định hình các luồng dữ liệu cần thu thập và phân tích. Phần tử hoạt động sức khỏe: Định nghĩa rõ ràng các phần tử hoạt động y tế, chăm sóc sức khỏe nhằm cải thiện trực tiếp hoặc duy trì trạng thái sức khỏe ổn định cho người dân. Các phần tử này được chuẩn hóa dữ liệu đầu vào và đầu ra để dễ dàng tích hợp vào hệ thống quản lý đô thị chung. Liên thông dữ liệu y tế: Đảm bảo thông tin sức khỏe được chia sẻ an toàn, bảo mật giữa các bệnh viện, trung tâm y tế dự phòng và các cơ quan quản lý an sinh xã hội. Hướng dẫn triển khai và thiết lập mô hình Để triển khai thành công mô hình liên thông dữ liệu theo tiêu chuẩn này, các đơn vị cần thực hiện các bước cơ bản: Khảo sát và phân loại dữ liệu: Xác định các nguồn dữ liệu hiện có, phân loại theo mức độ nhạy cảm và khả năng chia sẻ. Xây dựng kiến trúc thông tin: Thiết kế mô hình khái niệm, mô hình logic cho dữ liệu dựa trên các hướng dẫn của TCVN 14168:2024. Áp dụng các tiêu chuẩn kỹ thuật: Sử dụng các định dạng dữ liệu mở, các giao thức kết nối tiêu chuẩn để đảm bảo tính tương thích cao nhất. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14168:2024 (ISO/IEC 30182:2017) có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền về khoa học và công nghệ. Việc áp dụng tiêu chuẩn này là tự nguyện, tuy nhiên được khuyến khích mạnh mẽ trong các dự án đầu tư công và phát triển đô thị thông minh trọng điểm quốc gia.

  • Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/TS 37107:2020 (ISO/TS 37107:2019) về Đô thị và cộng đồng bền vững - Mô hình trưởng thành cho các cộng đồng thông minh và bền vững
  • Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14506:2025 (ISO/IEC 30146:2019) về Công nghệ thông tin - Chỉ số công nghệ thông tin và truyền thông cho đô thị thông minh
  • Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14507:2025 (ISO/IEC 24039:2022) về Công nghệ thông tin - Kiến trúc tham chiếu nền tảng số đô thị thông minh - Dữ liệu và dịch vụ
  • Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 7789-2:2007 (ISO/IEC 11179-2 : 2005) về Công nghệ thông tin - Sổ đăng ký siêu dữ liệu (MDR) - Phần 2: Phân loại