Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14135-5:2024 về Cốt liệu dùng trong xây dựng đường bộ - Phương pháp thử - Phần 5: Xác định thành phần hạt bằng phương pháp sàng khô

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14135-5:2024 về Cốt liệu dùng trong xây dựng đường bộ - Phương pháp thử - Phần 5: Xác định thành phần hạt bằng phương pháp sàng khô quy định phương pháp xác định thành phần hạt của các loại cốt liệu sử dụng trong thi công và nghiệm thu các công trình đường bộ. Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định trình tự và phương pháp xác định thành phần hạt bằng phương pháp sàng khô đối với cốt liệu thiên nhiên hoặc cốt liệu nhân tạo dùng trong xây dựng đường bộ. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng, các đơn vị tư vấn thiết kế, giám sát, nhà thầu thi công và các cơ quan quản lý chất lượng công trình đường bộ. Nguyên lý của phương pháp thử Phương pháp sàng khô dựa trên việc phân tách một lượng mẫu cốt liệu đã được sấy khô thành các nhóm kích cỡ hạt khác nhau thông qua một hệ thống sàng tiêu chuẩn có kích thước lỗ sàng giảm dần từ trên xuống dưới. Khối lượng cốt liệu còn lại trên mỗi sàng được cân để tính toán tỷ lệ phần trăm khối lượng hạt nằm lại hoặc lọt qua sàng, từ đó xác định đường biểu diễn cấp phối hạt của cốt liệu. Thiết bị, dụng cụ phục vụ thử nghiệm Bộ sàng tiêu chuẩn: Gồm các sàng có kích thước lỗ lưới sàng phù hợp với yêu cầu kỹ thuật của loại cốt liệu cần thí nghiệm, đi kèm nắp đậy và khay hứng đáy. Cân: Phải có độ chính xác và phạm vi đo phù hợp với khối lượng mẫu thử theo quy định của tiêu chuẩn. Tủ sấy: Có bộ phận điều chỉnh nhiệt độ tự động, khả năng duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 110 độ C đến 115 độ C để sấy khô mẫu. Máy lắc sàng (tùy chọn): Thiết bị hỗ trợ lắc sàng cơ học giúp quá trình phân tách hạt diễn ra đồng đều và hiệu quả hơn. Dụng cụ hỗ trợ khác: Khay đựng mẫu, chổi quét bụi, bàn chải sắt để làm sạch lưới sàng. Quy trình chuẩn bị mẫu thử Mẫu cốt liệu được lấy và rút gọn theo các tiêu chuẩn lấy mẫu hiện hành để đảm bảo tính đại diện cho lô vật liệu. Khối lượng mẫu thử tối thiểu được xác định dựa trên kích thước hạt lớn nhất của cốt liệu theo bảng quy định trong tiêu chuẩn. Sấy khô mẫu thử trong tủ sấy ở nhiệt độ từ 110 độ C đến 115 độ C cho đến khi khối lượng không đổi, sau đó để nguội đến nhiệt độ phòng trước khi tiến hành cân và sàng. Trình tự tiến hành thử nghiệm Cân và ghi lại khối lượng của mẫu thử khô ban đầu một cách chính xác. Sắp xếp bộ sàng theo thứ tự kích thước lỗ sàng giảm dần từ trên xuống dưới, đặt khay hứng ở dưới cùng. Đổ toàn bộ mẫu thử khô vào sàng trên cùng, đậy nắp kín và tiến hành lắc sàng bằng máy hoặc bằng tay. Thời gian lắc phải đủ để đảm bảo các hạt có kích thước nhỏ hơn lỗ sàng đều lọt qua. Kiểm tra độ sạch của quá trình sàng bằng cách sàng thủ công từng sàng trên một khay hứng sạch cho đến khi lượng hạt lọt qua sàng trong vòng 1 phút không đáng kể. Cân khối lượng cốt liệu còn lại trên từng sàng và trong khay hứng đáy một cách chính xác. Tính toán và biểu thị kết quả Tính toán lượng ngậm cát hoặc lượng hạt mịn lọt qua sàng nhỏ nhất. Xác định phần trăm khối lượng nằm lại riêng biệt trên mỗi sàng so với tổng khối lượng mẫu khô ban đầu. Tính toán phần trăm khối lượng nằm lại tích lũy và phần trăm khối lượng lọt qua tích lũy trên từng kích thước sàng. Sai số giữa tổng khối lượng cốt liệu thu được sau khi sàng trên các sàng và khay hứng so với khối lượng mẫu khô ban đầu không được vượt quá giới hạn cho phép (thường là 1%). Nếu vượt quá, phải tiến hành thử nghiệm lại trên mẫu mới. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14135-5:2024 có hiệu lực kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp đồng bộ hóa phương pháp thử nghiệm chất lượng cốt liệu, đảm bảo tính chính xác và khách quan trong đánh giá vật liệu xây dựng đường bộ tại Việt Nam.