Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14134-4:2024 về Đất dùng trong xây dựng đường bộ - Phương pháp thử - Phần 4: Xác định giới hạn chảy, giới hạn dẻo và chỉ số dẻo

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14134-4:2024 về Đất dùng trong xây dựng đường bộ - Phương pháp thử - Phần 4: Xác định giới hạn chảy, giới hạn dẻo và chỉ số dẻo là văn bản kỹ thuật chuyên ngành quy định các phương pháp thử nghiệm nhằm xác định các đặc tính vật lý cốt lõi của đất, phục vụ trực tiếp cho công tác khảo sát, thiết kế, thi công và nghiệm thu nền móng công trình giao thông đường bộ tại Việt Nam. Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định chi tiết các phương pháp thí nghiệm xác định giới hạn chảy, giới hạn dẻo và tính toán chỉ số dẻo của các loại đất dính dùng trong xây dựng đường bộ. Các chỉ tiêu này là cơ sở để phân loại đất, đánh giá trạng thái vật lý và dự báo ứng xử của đất dưới tác động của độ ẩm và tải trọng. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các phòng thí nghiệm chuyên ngành xây dựng công trình giao thông (LAS-XD), các đơn vị tư vấn thiết kế, giám sát, nhà thầu thi công và các cơ quan quản lý chất lượng công trình đường bộ. Phương pháp xác định giới hạn chảy (Liquid Limit - LL) Giới hạn chảy là độ ẩm ranh giới giữa trạng thái dẻo và trạng thái chảy của đất. Tiêu chuẩn hướng dẫn chi tiết quy trình thực hiện theo các phương pháp phổ biến như phương pháp Casagrande (sử dụng thiết bị đập) hoặc phương pháp chùy rơi (Cone penetrometer). Quy định nghiêm ngặt về tốc độ quay của thiết bị Casagrande, chiều cao rơi của cốc chứa mẫu, cũng như trọng lượng và góc nhọn của chùy rơi để đảm bảo tính đồng nhất và độ lặp lại của kết quả thử nghiệm. Yêu cầu xác định độ ẩm của mẫu đất tại điểm ranh giới tiêu chuẩn (ví dụ: 25 lần đập đối với thiết bị Casagrande hoặc độ lún sâu quy định của chùy rơi). Phương pháp xác định giới hạn dẻo (Plastic Limit - PL) Giới hạn dẻo là độ ẩm ranh giới giữa trạng thái bán cứng và trạng thái dẻo của đất. Phương pháp thử nghiệm dựa trên việc lăn mẫu đất ẩm thành các que đất trên tấm kính nhám. Quy trình kỹ thuật yêu cầu người thử nghiệm phải lăn đều tay cho đến khi que đất đạt đường kính tiêu chuẩn khoảng 3mm và bắt đầu xuất hiện các vết rạn nứt, đứt đoạn tự nhiên. Độ ẩm của các phân đoạn que đất bị rạn nứt này được xác định bằng phương pháp sấy khô để làm giá trị giới hạn dẻo của đất. Xác định chỉ số dẻo (Plasticity Index - PI) Chỉ số dẻo được tính toán bằng hiệu số giữa giới hạn chảy và giới hạn dẻo (PI = LL - PL). Chỉ số dẻo phản ánh mức độ nhạy cảm của đất đối với sự thay đổi độ ẩm. Đây là thông số quyết định để phân loại đất dính (sét, bụi) và đánh giá khả năng chịu lực, tính co ngót, trương nở của nền đất khi xây dựng đường bộ. Yêu cầu về thiết bị thí nghiệm và chuẩn bị mẫu thử Thiết bị thí nghiệm: Các dụng cụ như thiết bị Casagrande, chùy rơi, tấm kính nhám, dao trộn, cân điện tử có độ chính xác cao, tủ sấy khống chế nhiệt độ tự động phải được kiểm định và hiệu chuẩn định kỳ theo quy định pháp luật về đo lường. Chuẩn bị mẫu: Mẫu đất phải được chế bị đúng quy trình, loại bỏ các hạt sỏi sạn có kích thước lớn hơn kích thước lỗ sàng tiêu chuẩn quy định, sau đó nhào trộn đều với nước cất và ủ ẩm trong thời gian quy định trước khi tiến hành thử nghiệm để đảm bảo nước phân bố đều trong đất. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14134-4:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành theo quyết định của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, đóng vai trò là công cụ kỹ thuật chuẩn hóa quy trình thí nghiệm đất đường bộ trên phạm vi cả nước.