Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14126:2024 về Chế phẩm bảo quản gỗ - Xác định hiệu lực phòng chống mọt cám nâu Lyctus bruneus (Stephens) hại gỗ - Phương pháp trong phòng thí nghiệm

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14126:2024 về Chế phẩm bảo quản gỗ - Xác định hiệu lực phòng chống mọt cám nâu Lyctus bruneus (Stephens) hại gỗ - Phương pháp trong phòng thí nghiệm được ban hành năm 2024 bởi Bộ Khoa học và Công nghệ. Tiêu chuẩn này quy định phương pháp khoa học và thực tiễn nhằm đánh giá chính xác khả năng bảo vệ gỗ của các loại chế phẩm hóa học trước sự xâm hại của loài mọt cám nâu trong điều kiện kiểm soát của phòng thí nghiệm. Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn TCVN 14126:2024 được áp dụng rộng rãi cho các phòng thử nghiệm chuyên ngành, các doanh nghiệp sản xuất hóa chất bảo quản lâm sản, các đơn vị kiểm định chất lượng và các nhà nghiên cứu khoa học lâm nghiệp. Đối tượng điều chỉnh trực tiếp là các chế phẩm bảo quản gỗ dạng lỏng (bao gồm chế phẩm hòa tan trong nước, chế phẩm hòa tan trong dung môi hữu cơ hoặc dạng nhũ tương) được sử dụng bằng phương pháp tẩm thấm sâu hoặc xử lý bề mặt gỗ. Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4) 1. Phạm vi áp dụng (Điều 1) Xác định cụ thể phương pháp thử nghiệm sinh học để đánh giá hiệu lực diệt trừ và ngăn ngừa mọt cám nâu Lyctus bruneus (Stephens) của các chế phẩm bảo quản gỗ. Phương pháp này cho phép xác định nồng độ hiệu lực tối thiểu của hóa chất cần thiết để bảo vệ các loại gỗ dễ bị mọt tấn công, đặc biệt là gỗ lá rộng có hàm lượng tinh bột cao. Giới hạn áp dụng đối với các thử nghiệm được tiến hành hoàn toàn trong môi trường phòng thí nghiệm được kiểm soát nghiêm ngặt về nhiệt độ và độ ẩm, không thay thế cho các thử nghiệm thực địa dài hạn nhưng là cơ sở bắt buộc trước khi đưa chế phẩm ra lưu thông trên thị trường. 2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2) Hệ thống hóa các tiêu chuẩn liên quan làm cơ sở kỹ thuật để thực hiện phép thử, bao gồm các tiêu chuẩn về phương pháp lấy mẫu gỗ, quy chuẩn về chất lượng gỗ thử nghiệm và quy trình an toàn hóa chất. Quy định nguyên tắc áp dụng các tài liệu viện dẫn: Trường hợp các tài liệu viện dẫn có sự sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì áp dụng phiên bản mới nhất được công bố. 3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3) Chế phẩm bảo quản gỗ: Là hoạt chất hoặc hỗn hợp các hoạt chất hóa học được đưa vào gỗ nhằm ngăn ngừa, tiêu diệt hoặc hạn chế sự phát triển của các sinh vật gây hại cho gỗ. Mọt cám nâu Lyctus bruneus (Stephens): Loài côn trùng cánh cứng thuộc họ Lyctidae, chuyên tấn công phần gỗ dác của các loài cây lá rộng có chứa nhiều tinh bột và đường. Ngưỡng hiệu lực (Toxic values): Khoảng nồng độ của chế phẩm bảo quản gỗ nằm giữa nồng độ tối đa vẫn cho phép côn trùng sống sót, phá hoại và nồng độ tối thiểu ngăn chặn hoàn toàn sự tấn công của côn trùng. Mẫu đối chứng (Control specimens): Các mẫu gỗ không được xử lý bằng chế phẩm bảo quản hoặc chỉ được xử lý bằng dung môi tinh khiết, dùng để so sánh và đánh giá khả năng hoạt động bình thường của mọt trong quá trình thử nghiệm. 4. Nguyên lý của phương pháp thử nghiệm (Điều 4) Quá trình thử nghiệm dựa trên việc cho các cá thể mọt cám nâu Lyctus bruneus ở giai đoạn trưởng thành hoặc ấu trùng tiếp xúc trực tiếp với các mẫu gỗ thử nghiệm đã được xử lý tẩm chế phẩm bảo quản ở các dãy nồng độ khác nhau. Đồng thời, các mẫu gỗ đối chứng không xử lý hóa chất cũng được đặt trong cùng một điều kiện môi trường nuôi cấy để đảm bảo tính khách quan và độ tin cậy của phép thử. Sau khoảng thời gian phơi nhiễm quy định, tiến hành kiểm tra, đánh giá các chỉ số sinh học bao gồm: tỷ lệ tử vong của mọt, mức độ xâm nhập sâu vào thớ gỗ, khối lượng gỗ bị hao hụt và sự xuất hiện của thế hệ mọt mới. Từ đó, xác định được ngưỡng hiệu lực bảo vệ của chế phẩm. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14126:2024 có hiệu lực kể từ ngày công bố. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa quy trình đánh giá chất lượng thuốc bảo quản lâm sản tại Việt Nam, hướng tới sự tương thích với các tiêu chuẩn quốc tế và nâng cao chất lượng bảo quản các sản phẩm gỗ xuất khẩu cũng như tiêu dùng nội địa.