Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13998:2024 về Công trình thủy lợi - Hướng dẫn lập quy trình vận hành hồ chứa nước

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13998:2024 về Công trình thủy lợi - Hướng dẫn lập quy trình vận hành hồ chứa nước là văn bản kỹ thuật quan trọng, đưa ra các chỉ dẫn chi tiết và đồng bộ nhằm phục vụ công tác lập quy trình vận hành cho các hồ chứa nước thuộc công trình thủy lợi, bảo đảm an toàn công trình và tối ưu hóa hiệu quả khai thác nguồn nước. Phạm vi áp dụng và Đối tượng áp dụng Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này hướng dẫn các nội dung, phương pháp tính toán kỹ thuật cần thiết để lập quy trình vận hành cho các hồ chứa nước thuộc công trình thủy lợi trên phạm vi cả nước. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động quy hoạch, thiết kế, xây dựng, quản lý, vận hành và khai thác các hồ chứa nước thủy lợi. Các nội dung cốt lõi trong hướng dẫn lập quy trình vận hành hồ chứa 1. Xác định đặc trưng khí tượng hồ chứa Hướng dẫn phương pháp thu thập, tổng hợp và phân tích các số liệu khí tượng thủy văn lịch sử tại khu vực hồ chứa và lưu vực lân cận. Xác định các yếu tố khí tượng đặc trưng như lượng mưa, nhiệt độ, bốc hơi, độ ẩm và gió để làm cơ sở dữ liệu đầu vào cho các tính toán thủy văn, thủy lực tiếp theo. 2. Tính toán dòng chảy đến hồ chứa nước Quy định các phương pháp tính toán dòng chảy đến hồ chứa bao gồm dòng chảy năm thiết kế, dòng chảy mùa lũ, dòng chảy mùa kiệt và phân phối dòng chảy theo các thời kỳ trong năm. Yêu cầu đánh giá mức độ suy giảm hoặc biến động của dòng chảy đến do tác động của biến đổi khí hậu và các hoạt động phát triển kinh tế - xã hội trên thượng nguồn lưu vực. 3. Tính toán nhu cầu dùng nước Hướng dẫn phương pháp xác định và dự báo nhu cầu dùng nước của các đối tượng khai thác, sử dụng nước ở hạ du hồ chứa bao gồm: nước cho sản xuất nông nghiệp, công nghiệp, sinh hoạt, phát điện (nếu có), duy trì dòng chảy tối thiểu và bảo vệ môi trường sinh thái hạ du. Yêu cầu phân kỳ nhu cầu dùng nước theo các thời kỳ trong năm để khớp nối với khả năng nguồn nước của hồ chứa. 4. Tính toán điều tiết cho năm thiết kế đánh giá khả năng cấp nước Quy định phương pháp tính toán cân bằng nước và điều tiết hồ chứa đối với các năm thiết kế có tần suất nước đến khác nhau (năm nhiều nước, năm trung bình và năm ít nước). Đánh giá khả năng cấp nước của hồ chứa, xác định mức độ bảo đảm cấp nước và đề xuất các giải pháp ứng phó trong trường hợp nguồn nước đến hồ không đạt dự báo hoặc xảy ra hạn hán, thiếu nước nghiêm trọng. 5. Tính toán điều tiết lũ Hướng dẫn tính toán điều tiết lũ qua hồ chứa nhằm xác định dung tích phòng lũ, mực nước dâng bình thường, mực nước lũ thiết kế và mực nước lũ kiểm tra. Xác định quy trình vận hành xả lũ, bảo đảm an toàn tuyệt đối cho công trình đầu mối (đập, tràn xả lũ) và giảm thiểu tối đa thiệt hại do ngập lụt gây ra cho vùng hạ du công trình. 6. Tính toán xây dựng biểu đồ điều phối Quy định nguyên tắc và phương pháp xây dựng biểu đồ điều phối vận hành hồ chứa nước (bao gồm các đường hạn chế, đường vận hành tối ưu). Biểu đồ điều phối là công cụ pháp lý và kỹ thuật trực quan giúp đơn vị quản lý vận hành quyết định việc tích nước, giữ nước hoặc xả nước trong các thời kỳ khác nhau của năm nhằm hài hòa giữa mục tiêu cắt giảm lũ và mục tiêu cấp nước. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13998:2024 được áp dụng kể từ ngày công bố theo quy định của pháp luật về tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật. Các quy trình vận hành hồ chứa nước đã ban hành trước thời điểm tiêu chuẩn này có hiệu lực cần được rà soát, cập nhật và điều chỉnh cho phù hợp với các hướng dẫn kỹ thuật mới nhằm nâng cao hiệu quả quản lý an toàn đập, hồ chứa nước.