Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13965-2:2024 về Ứng dụng đường sắt - Hàn ray - Phần 2: Hàn chảy giáp mép

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13965-2:2024 về Ứng dụng đường sắt - Hàn ray - Phần 2: Hàn chảy giáp mép quy định các yêu cầu kỹ thuật, quy trình công nghệ và phương pháp thử nghiệm đối với việc hàn chảy giáp mép các thanh ray mới bằng máy hàn di động tại hiện trường hoặc các vị trí ngoài nhà xưởng cố định. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc đồng bộ hóa chất lượng hạ tầng đường sắt, đảm bảo an toàn vận hành cho các đoàn tàu chạy trên tuyến đường sắt quốc gia và đường sắt đô thị. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh Tiêu chuẩn áp dụng đối với các mối hàn chảy giáp mép được thực hiện bằng máy hàn di động tại hiện trường thi công hoặc các bãi đúc sẵn ngoài nhà xưởng cố định. Đối tượng áp dụng bao gồm các loại ray mới có cấu hình tiêu chuẩn, đặc biệt là các mác thép ray phổ biến như R260, R260Mn, R350HT, R350LHT và R400HT. Tiêu chuẩn này hướng đến các nhà thầu thi công đường sắt, đơn vị giám sát chất lượng, các tổ chức kiểm định và cơ quan quản lý nhà nước về hạ tầng giao thông đường sắt. Yêu cầu kỹ thuật đối với quy trình hàn chảy giáp mép Chuẩn bị bề mặt đầu ray: Trước khi tiến hành hàn, các bề mặt đầu ray phải được làm sạch hoàn toàn, loại bỏ rỉ sét, dầu mỡ, sơn và các tạp chất khác. Việc cắt phẳng đầu ray phải đảm bảo độ vuông góc theo đúng dung sai cho phép để tránh hiện tượng lệch tâm khi ép. Thông số công nghệ hàn: Quy trình hàn phải được kiểm soát tự động thông qua các thông số đã được phê duyệt bao gồm dòng điện hàn, thời gian nung chảy, lực ép và tốc độ ép. Các thông số này phải được ghi lại tự động cho từng mối hàn để phục vụ công tác giám sát chất lượng. Quá trình ép và gọt ba-via: Ngay sau khi kết thúc chu kỳ nung chảy, lực ép cơ học phải đủ lớn để liên kết hoàn toàn hai đầu ray. Phần kim loại thừa (ba-via) phát sinh trong quá trình ép phải được gọt bỏ ngay khi kim loại còn ở trạng thái nóng đỏ bằng thiết bị gọt chuyên dụng, tránh làm tổn hại đến bề mặt ray cơ bản. Xử lý nhiệt sau khi hàn: Đối với các mác thép ray đặc biệt hoặc ray nhiệt luyện (như R350HT, R400HT), quy trình làm nguội hoặc xử lý nhiệt sau hàn phải được kiểm soát nghiêm ngặt để đảm bảo độ cứng và cấu trúc vi mô của vùng ảnh hưởng nhiệt tương đương với kim loại cơ bản. Phê duyệt quy trình hàn và năng lực thiết bị Phê duyệt quy trình hàn (WPQR): Trước khi áp dụng đại trà trên công trường, nhà thầu phải tiến hành hàn thử nghiệm để phê duyệt quy trình. Các mẫu thử nghiệm phải trải qua các bước kiểm tra nghiêm ngặt bao gồm thử uốn tĩnh, thử mỏi, kiểm tra độ cứng, kiểm tra tổ chức tế vi và kiểm tra không phá hủy. Yêu cầu đối với thiết bị hàn di động: Máy hàn di động phải có khả năng tự động hóa cao, có hệ thống giám sát và ghi lại dữ liệu thời gian thực. Thiết bị phải được định kỳ hiệu chuẩn các cảm biến lực, cảm biến hành trình và hệ thống đo dòng điện. Năng lực của thợ hàn và người vận hành: Người vận hành máy hàn di động phải được đào tạo bài bản, có chứng chỉ chuyên môn phù hợp và phải thực hiện thành công các mối hàn thử nghiệm đạt yêu cầu trước khi tham gia thi công thực tế. Công tác kiểm tra, thử nghiệm và nghiệm thu mối hàn Kiểm tra ngoại quan và kích thước hình học: Tất cả các mối hàn sau khi hoàn thiện và làm nguội phải được kiểm tra bằng mắt thường để phát hiện các khuyết tật bề mặt như vết nứt, vết cháy điện cực. Độ thẳng đứng, độ thẳng ngang và độ phẳng của mặt lăn ray tại vị trí mối hàn phải được đo bằng thước thẳng chuyên dụng với dung sai cực kỳ nghiêm ngặt. Kiểm tra không phá hủy (NDT): Áp dụng phương pháp kiểm tra siêu âm (UT) hoặc kiểm tra hạt từ (MT) trên toàn bộ các mối hàn để phát hiện các khuyết tật bên trong như rỗ khí, ngậm xỉ hoặc không thấu. Thử nghiệm phá hủy định kỳ: Trong quá trình thi công, các mẫu mối hàn sản xuất phải được lấy ngẫu nhiên theo tỷ lệ quy định để thực hiện thử nghiệm uốn tĩnh nhằm xác định lực uốn cực hạn và độ võng tối thiểu, đảm bảo tính ổn định liên tục của chất lượng thi công. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13965-2:2024 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa công nghệ hàn ray di động tại Việt Nam, nâng cao tuổi thọ của đường ray, giảm thiểu chi phí bảo trì và tăng cường độ an toàn cho các phương tiện giao thông đường sắt.