Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13943-9:2024 (BS EN 14617-9:2005) về Đá nhân tạo - Phương pháp thử - Phần 9: Xác định độ bền va đập

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13943-9:2024 (hoàn toàn tương đương với BS EN 14617-9:2005) về Đá nhân tạo - Phương pháp thử - Phần 9: Xác định độ bền va đập quy định phương pháp xác định năng lượng va đập tối thiểu gây ra sự phá hủy đối với các sản phẩm đá nhân tạo dạng tấm phẳng. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định phương pháp thử nghiệm nhằm xác định độ bền va đập của các sản phẩm đá nhân tạo (agglomerated stone) được sử dụng làm vật liệu ốp lát trong nhà và ngoài trời, mặt bàn, mặt bếp hoặc các ứng dụng trang trí kiến trúc khác. Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu sản phẩm đá nhân tạo; các cơ quan quản lý chất lượng và các phòng thử nghiệm chuyên ngành vật liệu xây dựng tại Việt Nam. Nguyên tắc thử nghiệm độ bền va đập Phương pháp thử dựa trên việc cho một quả cầu thép có khối lượng và kích thước tiêu chuẩn rơi tự do từ các độ cao tăng dần xuống bề mặt của mẫu thử đá nhân tạo. Mẫu thử được đặt phẳng trên một bệ đỡ bằng thép cực kỳ cứng vững để đảm bảo toàn bộ lực va đập tác động trực tiếp lên mẫu mà không bị tiêu hao do sự đàn hồi của bệ đỡ. Độ bền va đập được xác định bằng năng lượng va đập (tính bằng Joule) gây ra sự nứt vỡ hoặc phá hủy hoàn toàn mẫu thử. Thiết bị và dụng cụ thử nghiệm Quả cầu thép: Phải có khối lượng danh nghĩa xác định (thường là quả cầu có khối lượng 1,0 kg hoặc theo quy định cụ thể của tiêu chuẩn tương ứng với độ dày của mẫu) và bề mặt nhẵn bóng, không bị han gỉ hay móp méo. Thiết bị rơi tự do: Gồm một ống dẫn hướng thẳng đứng hoặc cơ cấu giữ quả cầu bằng nam châm điện để đảm bảo quả cầu rơi tự do hoàn toàn theo phương thẳng đứng, không bị ma sát làm giảm vận tốc rơi. Bệ đỡ mẫu: Là một tấm thép dày hoặc khối bê tông nặng được cố định chắc chắn trên nền nhà xưởng hoặc phòng thí nghiệm nhằm triệt tiêu mọi rung động thứ cấp. Thước đo chiều cao: Thiết bị đo khoảng cách tích hợp để xác định chính xác chiều cao rơi của quả cầu thép với độ chính xác đến từng milimét. Yêu cầu về mẫu thử và chuẩn bị mẫu Kích thước mẫu thử: Mẫu thử phải là các tấm đá nhân tạo hình vuông hoặc hình chữ nhật phẳng, được cắt trực tiếp từ sản phẩm thương mại. Kích thước cạnh và độ dày của mẫu thử phải tuân thủ nghiêm ngặt theo quy định của tiêu chuẩn để đảm bảo tính đồng nhất khi so sánh kết quả. Số lượng mẫu: Phải chuẩn bị một số lượng mẫu thử tối thiểu (thường là từ 5 đến 10 mẫu) để tiến hành thử nghiệm song song nhằm lấy giá trị trung bình thống kê. Điều hòa mẫu: Trước khi thử nghiệm, các mẫu thử phải được làm sạch bụi bẩn, sấy khô trong tủ sấy ở nhiệt độ quy định cho đến khi đạt khối lượng không đổi, sau đó được ổn định trong phòng thử nghiệm ở điều kiện nhiệt độ và độ ẩm tiêu chuẩn. Quy trình tiến hành thử nghiệm Đặt mẫu thử nằm phẳng hoàn toàn trên bệ đỡ của thiết bị, đảm bảo không có bất kỳ khoảng trống hoặc dị vật nào kẹp giữa mặt dưới của mẫu và bề mặt bệ đỡ. Xác định tâm hình học của mẫu thử làm điểm va đập mục tiêu. Điều chỉnh thiết bị để thả quả cầu thép rơi tự do từ độ cao ban đầu (thường bắt đầu từ độ cao thấp nhất theo thang đo tiêu chuẩn). Sau mỗi lần thả, kiểm tra kỹ lưỡng bề mặt mẫu thử dưới ánh sáng thích hợp để phát hiện các vết nứt, vết rạn chân chim hoặc sự vỡ vụn. Nếu chưa xuất hiện hư hỏng, tiếp tục tăng chiều cao rơi của quả cầu theo từng bước tăng quy định (ví dụ: tăng thêm mỗi lần 50 mm hoặc 100 mm) và lặp lại thao tác thả cho đến khi mẫu thử xuất hiện vết nứt đầu tiên hoặc bị vỡ hoàn toàn. Ghi lại chiều cao rơi cuối cùng này. Biểu thị kết quả và báo cáo thử nghiệm Tính toán năng lượng va đập: Năng lượng va đập (E) được tính bằng Joule (J) theo công thức liên hệ giữa khối lượng quả cầu (m), gia tốc trọng trường (g) và chiều cao rơi lớn nhất không gây phá hủy hoặc chiều cao gây phá hủy (h). Xử lý số liệu: Kết quả độ bền va đập của lô sản phẩm được tính bằng giá trị trung bình cộng của tất cả các mẫu thử trong loạt thử nghiệm. Nội dung báo cáo thử nghiệm: Báo cáo phải thể hiện rõ ràng các thông tin bao gồm: ký hiệu mẫu, kích thước thực tế của từng mẫu thử, khối lượng quả cầu thép sử dụng, chiều cao rơi gây phá hủy của từng mẫu, giá trị năng lượng va đập trung bình, các đặc điểm phá hủy quan sát được và mọi sai lệch so với quy trình tiêu chuẩn (nếu có). Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13943-9:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp chuẩn hóa quy trình đánh giá chất lượng cơ lý của đá nhân tạo, hỗ trợ các nhà sản xuất cải tiến công nghệ và giúp người tiêu dùng lựa chọn được sản phẩm có độ bền phù hợp với công năng sử dụng.