Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13048:2024 về Lớp mặt đường bằng hỗn hợp nhựa rỗng thoát nước - Thi công và nghiệm thu

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13048:2024 về Lớp mặt đường bằng hỗn hợp nhựa rỗng thoát nước - Thi công và nghiệm thu quy định các yêu cầu kỹ thuật về thiết kế, thi công, kiểm tra và nghiệm thu lớp mặt đường sử dụng hỗn hợp nhựa rỗng thoát nước (HHNRTN). Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các đơn vị thiết kế, thi công, giám sát và nghiệm thu các công trình giao thông đường bộ có sử dụng kết cấu mặt đường nhựa rỗng thoát nước tại Việt Nam. - Kiểm tra trong quá trình thi công Kiểm soát nhiệt độ và thời gian trộn: Quá trình sản xuất hỗn hợp tại trạm trộn yêu cầu kiểm tra nghiêm ngặt nhiệt độ trộn, nhiệt độ hỗn hợp khi ra khỏi thùng trộn (đo tại phòng điều khiển cho mỗi mẻ trộn) và thời gian trộn bằng đồng hồ đo chuyên dụng nhằm đảm bảo chất lượng hỗn hợp theo đúng quy định. Giám sát trong khi thi công hiện trường: Tiến hành kiểm tra nhiệt độ hỗn hợp HHNRTN trên xe tải (mỗi xe), nhiệt độ khi rải và nhiệt độ lu lèn với mật độ 50 m/điểm ngay sau máy rải và trên mặt đường. Chiều dày lớp hỗn hợp được kiểm tra bằng thuốn sắt với mật độ 50 m/điểm. Công tác lu lèn (sơ đồ lu, tốc độ, số lượt lu, tải trọng) được giám sát thường xuyên. Độ bằng phẳng sơ bộ và mối nối: Độ bằng phẳng sau khi lu sơ bộ được kiểm tra bằng thước 3 mét với mật độ 25 m/mặt cách, yêu cầu khe hở không quá 5 mm. Các mối nối dọc và ngang được kiểm tra trực quan bằng mắt đối với từng mối nối để đảm bảo độ bằng phẳng, kín khít và không rỗ mặt. Kiểm tra chất lượng hỗn hợp tại hiện trường: Lấy mẫu hỗn hợp từ xe tải hoặc ngay sau khi rải (trước khi lu lèn) với mật độ 2500 m2 mặt đường/1 mẫu để thí nghiệm xác định hàm lượng nhựa, thành phần cấp phối và độ ổn định Marshall. - Tiêu chuẩn nghiệm thu mặt đường HHNRTN Kích thước hình học: Bề rộng mặt đường được đo bằng thước thép (sai số cho phép -5 cm, tổng số chỗ hẹp không quá 5% chiều dài); độ dốc ngang đo bằng máy thủy bình (sai số ± 0,25 %); chiều dày đo bằng phương pháp khoan lõi với mật độ 2500 m2/tổ 3 mẫu (sai số ± 5 %); cao độ đo bằng máy thủy bình (sai số ± 5 mm). Tỷ lệ điểm đo đạt yêu cầu phải từ 95% trở lên. Độ bằng phẳng: Nghiệm thu theo chỉ số độ gồ ghề quốc tế (IRI) hoặc đo bằng thước 3 m đối với đoạn đường có chiều dài dưới hoặc bằng 1 km theo các tiêu chuẩn TCVN 8865 và TCVN 8864. Độ nhám và sức kháng trượt: Độ nhám mặt đường theo phương pháp rắc cát phải đạt từ 0,8 mm trở lên; sức kháng trượt đo bằng con lắc Anh phải đạt từ 65 trở lên, với tỷ lệ điểm đo đạt yêu cầu tối thiểu là 95%. Độ chặt lu lèn: Hệ số độ chặt lu lèn (K) của lớp HHNRTN không được nhỏ hơn 0,98, được xác định bằng tỷ số giữa khối lượng thể tích trung bình mẫu khoan hiện trường và khối lượng thể tích trung bình mẫu đúc Marshall tại trạm trộn. Mật độ kiểm tra là 2500 m2 mặt đường/1 tổ 3 mẫu khoan. Độ rỗng dư và hệ số thấm: Độ rỗng dư xác định từ mẫu khoan phải nằm trong giới hạn cho phép từ 18% đến 22%. Hệ số thấm nước tại hiện trường phải đạt tối thiểu 1000 mL/15s (kiểm tra 1 vị trí trên mỗi 2500 m2 mặt đường). Dính bám và mối nối: Khả năng dính bám giữa lớp HHNRTN với lớp dưới phải tốt, được đánh giá trực quan qua mẫu khoan. Các mối nối phải ngay thẳng, bằng phẳng, không rỗ mặt và không có khe hở. - Thành phần hồ sơ nghiệm thu Hồ sơ nghiệm thu bắt buộc phải bao gồm: Kết quả kiểm tra chấp thuận vật liệu đầu vào; các hồ sơ thiết kế sơ bộ, thiết kế hoàn chỉnh và công thức chế tạo hỗn hợp (JMF) được phê duyệt; biểu đồ quan hệ cấp liệu; hồ sơ rải thử; nhật ký vận chuyển và thi công (khối lượng, nhiệt độ xả, thời gian vận chuyển, nhiệt độ rải, thời tiết, lý trình); và toàn bộ kết quả kiểm tra chất lượng trong quá trình thi công và nghiệm thu. - Công tác an toàn lao động và bảo vệ môi trường Tại trạm trộn: Phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định phòng cháy chữa cháy, chống sét và bảo vệ môi trường. Khu vực nấu nhựa phải cách xa công trình dễ cháy ít nhất 50 m. Hệ thống lọc bụi phải hoạt động tốt. Người lao động phải được đào tạo an toàn và trang bị đầy đủ bảo hộ lao động (quần áo, kính, găng tay, giày bảo hộ). Trạm trộn phải bố trí y tế thường trực để sơ cứu kịp thời. Tại hiện trường thi công: Phải lắp đặt đầy đủ biển báo công trường, biển hướng dẫn giao thông, rào chắn và đèn báo hiệu vào ban đêm. Công nhân theo máy rải phải trang bị ủng, găng tay, khẩu trang và quần áo phản quang phù hợp. Trước mỗi ca làm việc phải kiểm tra toàn bộ thiết bị thi công và ghi chép nhật ký đầy đủ. - Quy trình thiết kế hỗn hợp nhựa rỗng thoát nước (Phụ lục A) Giai đoạn thiết kế sơ bộ (Cold Mix Design): Tiến hành thử nghiệm thành phần hạt của cốt liệu (đá dăm, cát, bột khoáng) và phối trộn cấp phối cốt liệu. Xác định hàm lượng nhựa tham khảo dựa trên tỷ diện bề mặt cốt liệu. Chế tạo mẫu Marshall (2x50 chày) để kiểm tra độ rỗng dư mục tiêu (thường là 20%). Xác định hàm lượng nhựa tối ưu thông qua thí nghiệm độ chảy nhựa (runoff test) và kiểm tra độ hao mòn Cantabro. Giai đoạn thiết kế hoàn chỉnh (Hot Mix Design): Hiệu chỉnh thiết kế sơ bộ dựa trên cốt liệu đã được sấy nóng thực tế tại trạm trộn. Tiến hành chạy thử trạm trộn, trộn thử nghiệm với các hàm lượng nhựa biến thiên xung quanh giá trị tối ưu (sai số ± 0,3%) và kiểm tra các chỉ tiêu cơ lý của hỗn hợp. Xác lập công thức chế tạo hỗn hợp (Job Mix Formula - JMF): Thực hiện rải thử nghiệm ngoài hiện trường để hiệu chỉnh và đưa ra công thức chế tạo chính thức. JMF phải xác định rõ nguồn vật liệu, thành phần cấp phối, tỷ lệ phối hợp phễu nóng/nguội, hàm lượng nhựa tối ưu, tỷ trọng lớn nhất, khối lượng thể tích mẫu và phương án thi công chi tiết. - Các phương pháp thử nghiệm đặc thù (Phụ lục B và C) Xác định độ chảy nhựa (Phụ lục B): Đánh giá khả năng chống chảy nhựa của hỗn hợp trong quá trình sản xuất và vận chuyển. Mẫu hỗn hợp rời được đặt trong đĩa kim loại và sấy ở nhiệt độ trộn trong 60 phút. Độ chảy nhựa được tính bằng tỷ lệ phần trăm lượng vữa nhựa dính lại trên đĩa sau khi đổ hỗn hợp ra. Xác định độ rỗng liên thông (Phụ lục C): Đo đạc kích thước mẫu để tính thể tích, cân khối lượng mẫu trong không khí và trong nước sau khi ngâm 1 giờ để xác định tỷ lệ thể tích lỗ rỗng liên thông so với tổng thể tích mẫu. - Hướng dẫn bảo trì mặt đường HHNRTN (Phụ lục F) Kiểm tra thường xuyên: Thực hiện tuần đường định kỳ để phát hiện các hư hỏng như ổ gà, bong tróc, lún lõm, hằn vệt bánh xe, nứt, chảy nhựa, đọng nước, giảm độ nhám hoặc suy giảm hệ thống thoát nước. Vệ sinh mặt đường: Thực hiện quét hút bụi bẩn, đất cát hoặc phun nước rửa đường định kỳ từ 4 đến 8 lần/tháng để tránh tắc nghẽn các lỗ rỗng thoát nước. Trường hợp mặt đường bị đổ dầu, phải rải cát ngay lập tức để chống trơn trượt, sau đó rửa sạch bằng xe chuyên dụng. Vá mặt đường: Đối với diện tích hư hỏng nhỏ, có thể sử dụng bê tông nhựa chặt thông thường để vá khẩn cấp. Đối với diện tích lớn, bắt buộc phải sử dụng hỗn hợp HHNRTN, thực hiện cắt vuông thành sắc cạnh, làm sạch, tưới nhựa dính bám và lu lèn đạt độ chặt quy định. Trám vá vết nứt: Sử dụng vật liệu nhựa trám bịt trộn nóng cho các vết nứt từ 5 mm đến 10 mm, hoặc sử dụng keo hóa cứng ở nhiệt độ phòng cho các vết nứt nhỏ hơn hoặc bằng 5 mm. - Giải pháp bố trí hệ thống thoát nước (Phụ lục G) Thoát nước ngang: Sử dụng rãnh thoát nước dạng chữ L hoặc chữ U ở mép mặt đường, có thể kết hợp thêm ống dẫn nước dạng lưới hoặc xoắn để tăng khả năng tiêu thoát nước. Tại dải phân cách giữa, có thể bố trí máng nước hình bán nguyệt hoặc máng bằng bê tông xi măng thấm nước. Thoát nước diện tích lớn và trên cầu: Trên các đoạn dốc dọc dài, bố trí rãnh thoát nước ngang bằng HHNRTN kết hợp ống dẫn nước dạng dệt hoặc xoắn. Trên cầu, thực hiện xử lý thoát nước gần hố thu nước, tạo khe dọc hoặc đặt ống dẫn nước dạng lưới/xoắn trong lớp HHNRTN dọc theo hướng cầu. Lưu ý: Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13048:2024 không nêu rõ ngày ban hành và ngày có hiệu lực cụ thể trong nội dung trích xuất, các đơn vị cần đối chiếu với quyết định ban hành chính thức của cơ quan nhà nước có thẩm quyền để áp dụng chính xác.