Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12372-2-4:2024 về Quy trình giám định cỏ dại gây hại thực vật - Phần 2-4: Yêu cầu cụ thể đối với quy trình giám định cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12372-2-4:2024 về Quy trình giám định cỏ dại gây hại thực vật - Phần 2-4: Yêu cầu cụ thể đối với quy trình giám định cỏ ma ký sinh thuộc chi Striga được ban hành nhằm thiết lập một quy trình kỹ thuật chuẩn hóa, thống nhất trên phạm vi cả nước phục vụ cho công tác kiểm dịch thực vật và quản lý an toàn dịch bệnh cây trồng. Phạm vi và đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật và trình tự thực hiện việc giám định các loài cỏ dại ký sinh thuộc chi Striga (thường gọi là cỏ ma). Đối tượng áp dụng trực tiếp bao gồm các tổ chức giám định kiểm dịch thực vật, các phòng thử nghiệm, các chi cục bảo vệ thực vật và các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến xuất nhập khẩu, vận chuyển, sản xuất nông nghiệp có nguy cơ nhiễm hoặc phát tán loài cỏ dại nguy hại này. Các nội dung cốt lõi của quy trình giám định Tiêu chuẩn tập trung vào việc hướng dẫn chi tiết các bước nghiệp vụ từ khâu tiếp nhận mẫu cho đến khâu ban hành kết quả giám định cuối cùng: Thu thập và chuẩn bị mẫu giám định: Quy định phương pháp lấy mẫu cỏ ma từ các lô hàng nông sản nhập khẩu hoặc từ đồng ruộng trực tiếp. Hướng dẫn cách xử lý, làm sạch và bảo quản mẫu vật (dạng hạt hoặc dạng cây có hoa, quả) để tránh làm hư hại các đặc điểm nhận dạng tự nhiên. Thiết bị, dụng cụ và hóa chất yêu cầu: Liệt kê các trang thiết bị tối thiểu phải có trong phòng thí nghiệm như kính hiển vi soi nổi có độ phóng đại cao, kính hiển vi quang học, các dụng cụ tách hạt, lam kính, và các hóa chất bảo quản hoặc nhuộm màu chuyên dụng. Phương pháp giám định hình thái học: Đây là phương pháp nền tảng và bắt buộc. Tiêu chuẩn mô tả chi tiết các đặc điểm phân loại đặc trưng của chi Striga bao gồm cấu trúc thân, lá tiêu giảm, hình thái hoa (đặc biệt là cấu tạo đài hoa và tràng hoa), cấu trúc quả nang và kích thước vô cùng nhỏ của hạt cỏ ma. Việc đối chiếu các đặc điểm này với khóa phân loại chuẩn giúp xác định chính xác loài cỏ ma cần giám định. Phương pháp giám định sinh học phân tử (nếu cần): Đối với các trường hợp mẫu vật chỉ thu được ở dạng hạt đơn lẻ, hạt bị lẫn trong đất hoặc mẫu bị biến dạng không thể nhận diện bằng hình thái, tiêu chuẩn hướng dẫn áp dụng kỹ thuật PCR để giải trình tự gen, hỗ trợ khẳng định chính xác loài. Kết luận và lập hồ sơ giám định: Quy định cách thức tổng hợp kết quả phân tích, đối chiếu tiêu chuẩn để đưa ra kết luận cuối cùng về sự hiện diện của đối tượng kiểm dịch. Đồng thời, hướng dẫn lập báo cáo kết quả giám định và lưu trữ hồ sơ mẫu vật theo đúng quy định pháp luật về kiểm dịch thực vật. Hiệu lực thi hành TCVN 12372-2-4:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày ban hành, đóng vai trò là công cụ kỹ thuật pháp lý quan trọng giúp các cơ quan chức năng ngăn chặn hiệu quả sự xâm nhập của các loài cỏ ma ký sinh gây hại nghiêm trọng cho các cây trồng chủ lực như ngô, lúa, mía và cao lương tại Việt Nam.