Thông tư 14/2018/TT-BNV sửa đổi Thông tư 04/2012/TT-BNV hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố do Bộ trưởng Bộ Nội vụ ban hành

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Ngày 03 tháng 12 năm 2018, Bộ trưởng Bộ Nội vụ đã ban hành Thông tư số 14/2018/TT-BNV sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 04/2012/TT-BNV ngày 31 tháng 8 năm 2012 hướng dẫn về tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố. Văn bản này tập trung điều chỉnh các quy định về điều kiện thành lập, sáp nhập, giải thể thôn, tổ dân phố, đồng thời kiện toàn tổ chức, nhiệm vụ, quyền hạn và quy trình bầu cử Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố trên phạm vi cả nước. Phạm vi và đối tượng áp dụng Thông tư này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, chính quyền địa phương các cấp (đặc biệt là cấp xã), Ban công tác Mặt trận, các tổ chức chính trị - xã hội, cùng toàn thể cộng đồng dân cư sinh sống tại các thôn, tổ dân phố trên địa bàn Việt Nam. - Nguyên tắc tổ chức và hoạt động của thôn, tổ dân phố Bảo đảm tính tự quản của cộng đồng dân cư, chấp hành sự quản lý nhà nước trực tiếp của chính quyền cấp xã và sự lãnh đạo của cấp ủy đảng. Tuân thủ nghiêm túc các quy định của pháp luật, thực hiện theo hương ước, quy ước đã được phê duyệt, bảo đảm tính dân chủ, công khai và minh bạch. Giữ vững sự ổn định bằng nguyên tắc không chia tách các thôn, tổ dân phố đang hoạt động ổn định; thực hiện sáp nhập các thôn, tổ dân phố phù hợp với điều kiện, đặc điểm thực tế của từng địa phương. Đối với các trường hợp đặc thù như quy hoạch giải phóng mặt bằng, quy hoạch giãn dân, di dân ở miền núi, vùng cao, vùng sâu, vùng xa hoặc nơi có địa hình bị chia cắt phức tạp, địa bàn rộng, giao thông đi lại khó khăn thì điều kiện thành lập thôn, tổ dân phố mới có thể thấp hơn quy định chung. Trường hợp cộng đồng dân cư mới hình thành không đủ điều kiện thành lập mới thì tiến hành ghép vào thôn, tổ dân phố liền kề. - Cơ cấu tổ chức và nội dung hoạt động Mỗi thôn bố trí 01 Trưởng thôn; mỗi tổ dân phố bố trí 01 Tổ trưởng tổ dân phố. Trong trường hợp cần thiết, có thể bố trí thêm 01 Phó Trưởng thôn hoặc 01 Phó Tổ trưởng tổ dân phố. Quy trình cử Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố: Do Trưởng thôn hoặc Tổ trưởng tổ dân phố lựa chọn sau khi thống nhất với Trưởng Ban công tác mặt trận thôn, tổ dân phố; Ủy ban nhân dân cấp xã ra quyết định công nhận. Nội dung hoạt động chủ yếu bao gồm: Cộng đồng dân cư bàn và quyết định chủ trương, mức đóng góp xây dựng cơ sở hạ tầng, các công trình phúc lợi công cộng và các công việc tự quản trong nội bộ; tham gia bàn, biểu quyết hoặc cho ý kiến trước khi cơ quan có thẩm quyền quyết định các công việc của thôn, tổ dân phố và của cấp xã; xây dựng và thực hiện hương ước, quy ước, giữ gìn an ninh trật tự, an toàn xã hội và vệ sinh môi trường; thực hiện chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước; tổ chức bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. - Điều kiện thành lập thôn mới, tổ dân phố mới Việc thành lập thôn mới, tổ dân phố mới chỉ được thực hiện khi công tác quản lý của chính quyền cấp xã gặp khó khăn và hoạt động thực tế yêu cầu phải thành lập mới, đồng thời phải đáp ứng các tiêu chuẩn cụ thể sau: Quy mô số hộ gia đình đối với thôn ở xã: Các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc: Từ 150 hộ gia đình trở lên. Các tỉnh Đồng bằng sông Hồng: Từ 300 hộ gia đình trở lên. Các tỉnh miền Trung: Từ 250 hộ gia đình trở lên. Các tỉnh miền Nam: Từ 350 hộ gia đình trở lên. Các tỉnh Tây Nguyên: Từ 200 hộ gia đình trở lên. Các xã biên giới, xã đảo, hoặc huyện đảo không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã: Từ 100 hộ gia đình trở lên. Quy mô số hộ gia đình đối với tổ dân phố ở phường, thị trấn: Các tỉnh trung du và miền núi phía Bắc: Từ 200 hộ gia đình trở lên. Các tỉnh Đồng bằng sông Hồng: Từ 350 hộ gia đình trở lên (riêng thành phố Hà Nội phải từ 450 hộ gia đình trở lên). Các tỉnh miền Trung: Từ 300 hộ gia đình trở lên. Các tỉnh miền Nam: Từ 400 hộ gia đình trở lên (riêng thành phố Hồ Chí Minh phải từ 450 hộ gia đình trở lên). Các tỉnh Tây Nguyên: Từ 250 hộ gia đình trở lên. Các phường, thị trấn biên giới, hải đảo, hoặc huyện đảo không tổ chức đơn vị hành chính cấp xã: Từ 150 hộ gia đình trở lên. Các điều kiện khác: Phải có cơ sở hạ tầng kinh tế - xã hội thiết yếu, phù hợp với thực tế địa phương để phục vụ sinh hoạt cộng đồng và ổn định đời sống người dân. Các trường hợp đặc thù: Khu vực giải phóng mặt bằng, giãn dân, di dân miền núi, vùng sâu, vùng xa, địa hình chia cắt phức tạp, biệt lập trên đảo, cù lao, cồn trên sông hoặc địa bàn rộng, giao thông khó khăn: Quy mô thôn từ 50 hộ gia đình trở lên; tổ dân phố từ 100 hộ gia đình trở lên. Khu vực biên giới, hải đảo cách xa đất liền do di dân hoặc để bảo vệ chủ quyền biên giới, biển đảo: Không áp dụng quy định về quy mô số hộ gia đình tối thiểu khi thành lập. Trường hợp xâm canh, xâm cư hình thành từ lâu cần chuyển giao quản lý giữa các xã để thuận tiện sinh hoạt mà không thay đổi địa giới hành chính cấp xã: Thực hiện giải thể và thành lập mới; nếu không đạt quy mô hộ gia đình thì thực hiện ghép cụm dân cư. - Quy định về sáp nhập, giải thể, đặt tên và đổi tên thôn, tổ dân phố Sáp nhập thôn, tổ dân phố: Bắt buộc sáp nhập đối với các thôn, tổ dân phố có quy mô số hộ gia đình dưới 50% so với mức quy định chung. Khuyến khích sáp nhập đối với các thôn, tổ dân phố đạt từ 50% quy mô số hộ gia đình trở lên ở những nơi có đủ điều kiện thuận lợi. Quá trình sáp nhập phải xem xét kỹ lưỡng các yếu tố đặc thù về vị trí địa lý, địa hình tự nhiên và phong tục tập quán của cộng đồng dân cư tại địa phương. Đề án sáp nhập phải được trên 50% số cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình của từng thôn, tổ dân phố liên quan tán thành. Giải thể thôn, tổ dân phố: Áp dụng trong trường hợp Nhà nước thu hồi đất để giải phóng mặt bằng hoặc sắp xếp, ổn định dân cư. Việc di dân, bố trí dân cư và giải quyết các vấn đề liên quan được thực hiện theo Phương án bồi thường, hỗ trợ tái định cư hoặc Đề án sắp xếp, ổn định dân cư đã được phê duyệt. Đặt tên, đổi tên thôn, tổ dân phố: Tên gọi mới không được trùng với tên của các thôn, tổ dân phố hiện có trong cùng một đơn vị hành chính cấp xã. Việc đổi tên phải thực hiện theo nguyện vọng của nhân dân sinh sống tại địa bàn. - Quy trình, thủ tục hành chính thực hiện sáp nhập, giải thể, đổi tên Sáp nhập: Áp dụng quy trình và hồ sơ tương tự như quy trình thành lập thôn mới, tổ dân phố mới. Chuyển thôn thành tổ dân phố: Khi thành lập phường, thị trấn từ đơn vị hành chính cấp xã, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ra quyết định chuyển thôn thành tổ dân phố căn cứ theo Nghị quyết của Ủy ban thường vụ Quốc hội. Giải thể: Sau khi hoàn thành phương án bồi thường, tái định cư hoặc đề án sắp xếp dân cư, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh lập Tờ trình kèm danh sách hộ gia đình liên quan trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh quyết định giải thể. Đổi tên thôn, tổ dân phố: Ủy ban nhân dân cấp xã lập hồ sơ (Tờ trình, Phương án đổi tên) và tổ chức lấy ý kiến cử tri hoặc cử tri đại diện hộ gia đình. Nếu đạt trên 50% cử tri tán thành, Ủy ban nhân dân cấp xã trình Hội đồng nhân dân cùng cấp thông qua. Trong vòng 05 ngày làm việc kể từ khi có Nghị quyết, hoàn thiện hồ sơ trình Ủy ban nhân dân cấp huyện. Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Ủy ban nhân dân cấp huyện lập Tờ trình gửi Sở Nội vụ thẩm định. Trong vòng 10 ngày làm việc kể từ khi nhận đủ hồ sơ, Sở Nội vụ tiến hành thẩm định, báo cáo Ủy ban nhân dân cấp tỉnh để trình Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét ban hành Nghị quyết đổi tên. - Nhiệm vụ và quyền hạn của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố Nhiệm vụ chính: Triệu tập và chủ trì các hội nghị của thôn, tổ dân phố; tổ chức thực hiện các công việc tự quản đã được nhân dân bàn và quyết định. Vận động, tổ chức nhân dân thực hiện quy chế dân chủ ở cơ sở và hương ước, quy ước đã được phê duyệt. Tập hợp, phản ánh và đề nghị chính quyền cấp xã giải quyết các kiến nghị, nguyện vọng chính đáng của người dân; kịp thời báo cáo các hành vi vi phạm pháp luật trên địa bàn. Lập biên bản về kết quả bàn, quyết định trực tiếp hoặc biểu quyết các công việc của thôn, tổ dân phố và cấp xã để báo cáo Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã. Phối hợp chặt chẽ với Ban công tác Mặt trận và các tổ chức chính trị - xã hội để vận động nhân dân tham gia các phong trào thi đua, cuộc vận động. Báo cáo kết quả công tác trước hội nghị thôn, tổ dân phố định kỳ vào sáu tháng đầu năm và cuối năm. Quyền hạn được giao: Được ký hợp đồng xây dựng công trình do nhân dân đóng góp kinh phí đầu tư sau khi đã được hội nghị thôn, tổ dân phố thông qua và bảo đảm đúng quy định pháp luật. Được phân công nhiệm vụ cụ thể cho Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố. Được chính quyền cấp xã mời tham dự các cuộc họp, cung cấp thông tin, tài liệu liên quan đến công tác quản lý và được tham gia các lớp bồi dưỡng, tập huấn nghiệp vụ. - Quy trình bầu cử và nhiệm kỳ hoạt động Quy trình bầu, miễn nhiệm, bãi nhiệm: Ban công tác Mặt trận thôn, tổ dân phố thống nhất với Chi ủy Chi bộ để đề cử danh sách nhân sự bầu Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố tại Hội nghị thôn, tổ dân phố. Tại hội nghị, cử tri có quyền tự ứng cử hoặc giới thiệu người ứng cử. Kết quả bầu cử sẽ do Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định công nhận. Quy trình chi tiết thực hiện theo hướng dẫn tại Nghị quyết liên tịch số 09/2008/NQLT-CP-UBTWMTTQVN. Nhiệm kỳ hoạt động: Nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố là 2,5 năm (hai năm rưỡi) hoặc 05 năm (năm năm) do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định thống nhất để phù hợp với tình hình thực tế địa phương. Nhiệm kỳ của Phó Trưởng thôn, Phó Tổ trưởng tổ dân phố sẽ đi liền và thực hiện theo nhiệm kỳ của Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố. Trường hợp khuyết nhân sự: Khi thành lập thôn, tổ dân phố mới hoặc khuyết Trưởng thôn, Tổ trưởng tổ dân phố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp xã quyết định cử nhân sự lâm thời điều hành hoạt động trong thời hạn không quá 06 tháng cho đến khi tổ chức bầu cử được nhân sự chính thức. Hiệu lực thi hành Thông tư 14/2018/TT-BNV chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 20 tháng 01 năm 2019. Thông tư này bãi bỏ toàn bộ Thông tư số 09/2017/TT-BNV ngày 29 tháng 12 năm 2017 của Bộ trưởng Bộ Nội vụ. Đồng thời, bãi bỏ một số nội dung của Thông tư số 04/2012/TT-BNV bao gồm: điểm a khoản 2 Điều 14; điểm c, điểm đ khoản 1 Điều 8; điểm b, điểm d khoản 1 Điều 9.