Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 91:2024/BGTVT về Ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện, xe gắn máy điện

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 91:2024/BGTVT do Bộ Giao thông vận tải ban hành quy định về các yêu cầu kỹ thuật và quản lý chất lượng đối với ắc quy sử dụng cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện. Quy chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc thiết lập hàng rào kỹ thuật nhằm bảo đảm an toàn cho người sử dụng, phòng chống cháy nổ và nâng cao chất lượng phương tiện giao thông điện tại Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng Quy chuẩn áp dụng bắt buộc đối với các đối tượng và phạm vi cụ thể sau: Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, phương pháp thử và quản lý chất lượng đối với các loại ắc quy (bao gồm cả ắc quy chì-axit và các loại pin sạc như Lithium-ion) được thiết kế, sản xuất hoặc nhập khẩu để sử dụng làm nguồn động lực cho xe mô tô điện và xe gắn máy điện hoạt động trên đường bộ. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu ắc quy; các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp xe mô tô điện, xe gắn máy điện; các tổ chức thử nghiệm, chứng nhận chất lượng sản phẩm và các cơ quan quản lý nhà nước có liên quan. Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Từ Điều 1 đến Điều 4) Phần mở đầu và các điều khoản đầu tiên của QCVN 91:2024/BGTVT tập trung vào việc định hình khung pháp lý, giải thích thuật ngữ chuyên ngành và thiết lập các tiêu chuẩn kỹ thuật nền tảng: 1. Giải thích thuật ngữ chuyên ngành (Điều 3) Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng và thực thi, quy chuẩn đưa ra định nghĩa chi tiết cho các khái niệm kỹ thuật cốt lõi: Ắc quy (Battery): Là thiết bị lưu trữ năng lượng hóa năng và giải phóng dưới dạng điện năng, có khả năng nạp lại nhiều lần, bao gồm một hoặc nhiều cell (đơn nguyên) liên kết với nhau. Ắc quy kiểu hở (Vented battery): Loại ắc quy có nắp đậy nhưng có lỗ thông hơi để giải phóng khí phát sinh trong quá trình nạp hoặc sử dụng. Ắc quy kín khí (Valve-regulated battery): Loại ắc quy không cần bổ sung nước trong suốt quá trình sử dụng, được trang bị van an toàn tự động xả khí khi áp suất vượt quá giới hạn cho phép. Hệ thống quản lý ắc quy (BMS - Battery Management System): Hệ thống điện tử giám sát và quản lý các thông số vận hành của ắc quy (như điện áp, dòng điện, nhiệt độ) nhằm bảo đảm an toàn và tối ưu hóa hiệu suất hoạt động. Dung lượng danh định (Rated capacity): Trị số dung lượng điện của ắc quy được nhà sản xuất công bố, biểu thị bằng đơn vị Ampere-giờ (Ah) ở điều kiện thử nghiệm tiêu chuẩn. 2. Quy định kỹ thuật chung và yêu cầu an toàn (Điều 4) Điều khoản này đặt ra các tiêu chuẩn kỹ thuật bắt buộc mà mọi sản phẩm ắc quy phải đáp ứng trước khi được lưu thông trên thị trường hoặc lắp ráp lên phương tiện: Yêu cầu về tài liệu kỹ thuật: Nhà sản xuất hoặc đơn vị nhập khẩu phải cung cấp đầy đủ tài liệu mô tả đặc tính kỹ thuật của ắc quy, bao gồm sơ đồ đấu nối, thông số điện áp, dung lượng, hướng dẫn sử dụng an toàn và các khuyến cáo về phòng chống cháy nổ. Quy định về ghi nhãn sản phẩm: Nhãn của ắc quy phải được thể hiện rõ ràng, bền vững, không dễ bị tẩy xóa và phải chứa đầy đủ các thông tin bắt buộc như tên nhà sản xuất, ký hiệu mã sản phẩm, loại ắc quy, dung lượng danh định, điện áp danh định, ngày sản xuất và các cảnh báo an toàn liên quan. Khả năng tương thích và bảo vệ hệ thống: Ắc quy phải được thiết kế để tương thích hoàn toàn với hệ thống điện của xe mô tô, xe gắn máy điện. Đối với các dòng ắc quy công nghệ cao (như Lithium-ion), bắt buộc phải tích hợp hệ thống BMS để tự động ngắt mạch khi xảy ra các sự cố quá nạp, quá xả, quá dòng hoặc quá nhiệt. Yêu cầu về vật liệu chế tạo: Vỏ ắc quy phải được làm từ vật liệu có khả năng chống va đập tốt, chịu được rung động cơ học trong quá trình vận hành của xe và có khả năng chống cháy, không tự ý rò rỉ dung dịch điện phân ra môi trường xung quanh. Hiệu lực thi hành và lộ trình áp dụng Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 91:2024/BGTVT có hiệu lực thi hành theo lộ trình được Bộ Giao thông vận tải quy định. Các doanh nghiệp sản xuất, lắp ráp và nhập khẩu cần chủ động rà soát quy trình công nghệ, thực hiện thử nghiệm mẫu và chứng nhận hợp quy để đảm bảo sản phẩm lưu thông trên thị trường hoàn toàn tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn mới nhất.