Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 78:2023/BTNMT về Quy trình thiết lập bộ dữ liệu lớp phủ mặt đất phục vụ tính toán phát thải khí nhà kính sử dụng dữ liệu viễn thám quang học

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 78:2023/BTNMT do Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành, quy định chi tiết về quy trình thiết lập bộ dữ liệu lớp phủ mặt đất phục vụ tính toán phát thải khí nhà kính sử dụng dữ liệu viễn thám quang học. Đây là văn bản kỹ thuật nền tảng nhằm chuẩn hóa việc ứng dụng công nghệ viễn thám trong giám sát tài nguyên, môi trường và thực hiện các cam kết quốc tế về giảm nhẹ phát thải khí nhà kính của Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật, quy trình công nghệ trong việc thiết lập bộ dữ liệu lớp phủ mặt đất từ dữ liệu viễn thám quang học ở quy mô quốc gia, vùng và cấp tỉnh nhằm phục vụ công tác tính toán phát thải và hấp thụ khí nhà kính. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước có liên quan đến hoạt động thiết lập, kiểm tra, nghiệm thu và sử dụng bộ dữ liệu lớp phủ mặt đất phục vụ tính toán phát thải khí nhà kính tại Việt Nam. Các quy định kỹ thuật và nội dung cốt lõi của Quy chuẩn Quy chuẩn thiết lập một quy trình kỹ thuật đồng bộ, chặt chẽ từ khâu thu thập dữ liệu đầu vào cho đến khi nghiệm thu sản phẩm cuối cùng, bao gồm các nội dung trọng tâm sau: Quy định chung và giải thích thuật ngữ: Định nghĩa rõ ràng các khái niệm chuyên ngành như dữ liệu viễn thám quang học, lớp phủ mặt đất (land cover), độ phân giải không gian, độ phân giải phổ, sai số phân loại và các chỉ tiêu chất lượng của bộ dữ liệu lớp phủ mặt đất. Yêu cầu đối với dữ liệu viễn thám đầu vào: Quy định các tiêu chuẩn kỹ thuật đối với ảnh vệ tinh quang học sử dụng, bao gồm độ phủ mây (giới hạn tỷ lệ mây để đảm bảo chất lượng quan sát), thời gian thu nhận ảnh phù hợp với đặc điểm sinh trưởng của thảm thực vật, và độ phân giải không gian tương thích với tỷ lệ bản đồ cần thành lập. Quy trình tiền xử lý dữ liệu ảnh viễn thám: Hướng dẫn chi tiết các bước xử lý hình học (nắn chỉnh ảnh về hệ tọa độ quốc gia VN-2000), hiệu chỉnh khí quyển (loại bỏ ảnh hưởng của sol khí, hơi nước), ghép ảnh và cắt ảnh theo ranh giới khu vực nghiên cứu nhằm đảm bảo tính đồng nhất của dữ liệu. Xây dựng hệ thống phân loại lớp phủ mặt đất: Xác định hệ thống phân loại đất đai và lớp phủ mặt đất phù hợp với hướng dẫn của Ban liên chính phủ về biến đổi khí hậu (IPCC), bao gồm các nhóm đất chính như đất lâm nghiệp (rừng tự nhiên, rừng trồng), đất nông nghiệp (đất trồng lúa, đất trồng cây hàng năm và lâu năm), đất cỏ, đất ngập nước, đất định cư và các loại đất khác. Phương pháp phân loại và xử lý dữ liệu: Cho phép áp dụng các phương pháp phân loại tiên tiến như phân loại dựa trên pixel (pixel-based), phân loại dựa trên đối tượng (object-based) hoặc các thuật toán học máy (machine learning) kết hợp với việc giải đoán bằng mắt và kiểm tra thực địa để tối ưu hóa độ chính xác. Đánh giá độ chính xác và kiểm soát chất lượng: Quy định bắt buộc về việc xây dựng mẫu kiểm chứng độc lập để đánh giá độ chính xác toàn cục (Overall Accuracy) và hệ số Kappa của bộ dữ liệu sau phân loại, đảm bảo sản phẩm đạt tiêu chuẩn chất lượng trước khi đưa vào sử dụng thực tế. Hiệu lực thi hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 78:2023/BTNMT có hiệu lực thi hành bắt buộc đối với mọi hoạt động thiết lập dữ liệu viễn thám phục vụ tính toán phát thải khí nhà kính tại Việt Nam kể từ ngày có hiệu lực theo quyết định ban hành của Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường. Các cơ quan quản lý chuyên ngành có trách nhiệm hướng dẫn, thanh tra và giám sát việc thực hiện quy chuẩn này trên phạm vi toàn quốc.