Nghị định 321/2025/NĐ-CP hướng dẫn việc lấy ý kiến Nhân dân về thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Nghị định 321/2025/NĐ-CP được ban hành bởi Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân về thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm bảo đảm quyền làm chủ, tính công khai, minh bạch và dân chủ trực tiếp của người dân tại cơ sở trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định các thay đổi về địa giới hành chính. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng Nghị định này áp dụng đối với việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân tại các đơn vị hành chính cấp xã chịu ảnh hưởng trực tiếp bởi việc thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới và đổi tên đơn vị hành chính cấp tỉnh hoặc cấp xã. Quy mô lấy ý kiến được xác định cụ thể như sau: Trường hợp thay đổi đơn vị hành chính cấp tỉnh: Ủy ban nhân dân (UBND) cấp tỉnh tổ chức lấy ý kiến Nhân dân ở tất cả các đơn vị hành chính cấp xã thuộc đơn vị hành chính cấp tỉnh đó. Trường hợp thay đổi đơn vị hành chính cấp xã: UBND cấp tỉnh tổ chức lấy ý kiến Nhân dân trực tiếp tại đơn vị hành chính cấp xã chịu sự tác động đó. Hình thức lấy ý kiến Nhân dân Việc lấy ý kiến Nhân dân được thực hiện thông qua các phương thức linh hoạt và hiện đại nhằm bảo đảm tính tiếp cận cao nhất: Phát Phiếu lấy ý kiến hộ gia đình: UBND cấp tỉnh tổ chức lấy ý kiến bằng hình thức phát Phiếu lấy ý kiến hộ gia đình theo mẫu quy định tại Phụ lục ban hành kèm theo Nghị định này và tuân thủ pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Phương thức phát phiếu: Căn cứ vào tình hình thực tế của địa phương, UBND cấp tỉnh quyết định phương thức phát phiếu phù hợp đến từng hộ gia đình hoặc giao quyền cho UBND cấp xã quyết định đối với từng đơn vị cụ thể. Khuyến khích ứng dụng công nghệ thông tin: Khuyến khích các địa phương áp dụng hình thức lấy ý kiến điện tử thông qua trang/cổng thông tin điện tử của địa phương, mạng viễn thông, mạng xã hội hoạt động hợp pháp hoặc các phần mềm điện tử theo quy định, bảo đảm tính công khai, minh bạch, thuận tiện và phù hợp với mức độ tiếp cận công nghệ tại địa bàn thôn, tổ dân phố. Trình tự, thủ tục tổ chức lấy ý kiến Quy trình lấy ý kiến Nhân dân được thực hiện chặt chẽ theo các bước và thời hạn nghiêm ngặt: Bước 1: Triển khai đề án và tài liệu: Sau khi xây dựng Đề án, UBND cấp tỉnh gửi văn bản kèm mẫu Phiếu lấy ý kiến và tài liệu liên quan đến UBND cấp xã; đồng thời chỉ đạo, hướng dẫn UBND cấp xã xây dựng kế hoạch và tổ chức lấy ý kiến Nhân dân theo từng thôn, tổ dân phố. Bước 2: Thực hiện lấy ý kiến tại cấp xã: Trong thời hạn 60 ngày kể từ ngày nhận được văn bản của UBND cấp tỉnh, UBND cấp xã phải hoàn thành toàn bộ việc lấy ý kiến Nhân dân trên địa bàn. Bước 3: Tổng hợp kết quả tại cấp xã: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày hoàn thành việc lấy ý kiến, UBND cấp xã tổng hợp, lập báo cáo kết quả gửi Hội đồng nhân dân (HĐND) cùng cấp, UBND cấp tỉnh và đăng tải lên trang/cổng thông tin điện tử của UBND cấp xã. Đối với đơn vị hành chính cấp xã không tổ chức HĐND, UBND cấp xã gửi báo cáo trực tiếp cho UBND cấp tỉnh và đăng tải lên trang thông tin điện tử của mình. Bước 4: Tổng hợp kết quả tại cấp tỉnh: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo từ cấp xã, UBND cấp tỉnh chỉ đạo lập báo cáo tổng hợp kết quả của các đơn vị hành chính cấp xã liên quan trực tiếp để gửi HĐND cùng cấp, Cổng thông tin điện tử Chính phủ và trang/cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh. Bước 5: Công khai kết quả trên môi trường mạng: Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được báo cáo kết quả của UBND cấp tỉnh, cấp xã, Cổng thông tin điện tử Chính phủ và các trang/cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh, cấp xã có trách nhiệm đăng tải công khai kết quả lấy ý kiến Nhân dân. Quy định về kết quả lấy ý kiến và điều kiện thông qua đề án Kết quả lấy ý kiến Nhân dân là căn cứ pháp lý quyết định việc tiếp tục triển khai đề án: Yêu cầu về nội dung báo cáo: Báo cáo kết quả phải nêu rõ quá trình tổ chức, tổng số hộ gia đình trên địa bàn, số hộ gia đình tham gia lấy ý kiến, số hộ đồng ý, số hộ không đồng ý đối với từng đơn vị hành chính cấp xã và các ý kiến đóng góp khác (nếu có). Tỷ lệ đồng ý tối thiểu để thông qua: Đề án chỉ được tiếp tục hoàn thiện và trình HĐND xem xét khi đạt tỷ lệ tán thành từ 50% trở lên tổng số hộ gia đình trên địa bàn (tính theo từng đơn vị hành chính cấp tỉnh đối với đề án cấp tỉnh, hoặc tính theo từng đơn vị hành chính cấp xã đối với đề án cấp xã). Quy trình tiếp theo: Khi đạt tỷ lệ tán thành theo quy định, cơ quan xây dựng đề án tiếp tục hoàn thiện đề án và gửi HĐND các cấp liên quan để xem xét, cho ý kiến. Trường hợp đơn vị hành chính cấp xã không tổ chức HĐND, UBND cấp tỉnh chỉ đạo hoàn thiện Đề án và gửi trực tiếp HĐND cấp tỉnh xem xét, cho ý kiến. Thông tin, tuyên truyền và tài liệu phục vụ lấy ý kiến Công tác thông tin phải bảo đảm tính minh bạch và quyền tiếp cận thông tin của người dân: Trách nhiệm tuyên truyền: UBND các cấp tổ chức tuyên truyền, phổ biến công khai về việc lấy ý kiến phù hợp với tình hình thực tiễn địa phương và quy định của pháp luật về thực hiện dân chủ ở cơ sở. Tài liệu phục vụ lấy ý kiến bao gồm: Dự thảo Đề án; Bản tóm tắt đề án (gồm phương án thay đổi, đánh giá tóm tắt tiêu chuẩn đơn vị hành chính, các điều kiện thực hiện, danh mục văn bản chủ trương, định hướng của Đảng và Nhà nước); Kế hoạch tổ chức lấy ý kiến của UBND cấp tỉnh và cấp xã. Phương thức công khai tài liệu: Tài liệu phải được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử Chính phủ, trang/cổng thông tin điện tử của UBND cấp tỉnh và cấp xã; đồng thời niêm yết tại trụ sở UBND cấp xã, các điểm sinh hoạt cộng đồng, tuyên truyền trên phương tiện thông tin đại chúng địa phương và tại các cuộc họp thôn, tổ dân phố trong suốt thời gian tổ chức lấy ý kiến. Tiếp nhận và xử lý kiến nghị về kết quả lấy ý kiến Nghị định quy định cơ chế giải quyết khiếu nại, kiến nghị nhằm bảo đảm tính chính xác của kết quả: Quyền kiến nghị của công dân và tổ chức: Khi phát hiện sai sót về kết quả lấy ý kiến, công dân và tổ chức có quyền kiến nghị với UBND nơi lập báo cáo kết quả. Trong thời hạn 05 ngày làm việc kể từ ngày nhận được kiến nghị, UBND nơi đó phải giải quyết và thông báo bằng văn bản cho người kiến nghị. Xử lý sai sót trong báo cáo: Trường hợp phát hiện sai sót do quá trình tổng hợp và lập báo cáo, trong thời hạn 05 ngày làm việc, UBND các cấp phải chỉnh sửa, hoàn thiện, đính chính báo cáo kết quả gửi các cơ quan có thẩm quyền. Đính chính thông tin đăng tải: Nếu phát hiện sai sót trên các cổng thông tin điện tử đã đăng tải, UBND cấp tỉnh, cấp xã gửi văn bản đề nghị đính chính. Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được văn bản đề nghị của UBND cấp tỉnh, Cổng thông tin điện tử Chính phủ và các trang/cổng thông tin điện tử địa phương phải thực hiện đính chính kết quả. Kinh phí và tổ chức thực hiện Nguồn kinh phí: Kinh phí tổ chức lấy ý kiến Nhân dân do ngân sách nhà nước bảo đảm theo phân cấp quản lý ngân sách hiện hành. Trách nhiệm của Bộ Nội vụ: Kiểm tra, hướng dẫn UBND các cấp trong việc tổ chức lấy ý kiến Nhân dân đối với các đề án thay đổi đơn vị hành chính. Trách nhiệm của UBND cấp tỉnh: Chủ trì tổ chức lấy ý kiến về chủ trương; hướng dẫn, kiểm tra, phân bổ kinh phí và bảo đảm các điều kiện cần thiết cho UBND cấp xã thực hiện việc lấy ý kiến Nhân dân. Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp Nghị định 321/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 16 tháng 12 năm 2025 . Các văn bản quy phạm pháp luật sau đây chính thức hết hiệu lực kể từ ngày Nghị định này có hiệu lực thi hành: Nghị định số 54/2018/NĐ-CP ngày 16 tháng 4 năm 2018 của Chính phủ hướng dẫn việc lấy ý kiến cử tri về thành lập, giải thể, nhập, chia, điều chỉnh địa giới đơn vị hành chính. Nghị định số 66/2023/NĐ-CP ngày 24 tháng 8 năm 2023 của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 54/2018/NĐ-CP. Quy định về mẫu Phiếu lấy ý kiến hộ gia đình (Phụ lục) Mẫu Phiếu lấy ý kiến hộ gia đình ban hành kèm theo Nghị định yêu cầu tuân thủ các quy tắc sử dụng sau: Phiếu phải được đóng dấu treo của UBND cấp xã tổ chức lấy ý kiến. Đại diện hộ gia đình thực hiện cho ý kiến bằng cách đánh dấu "x" vào một trong hai ô lựa chọn: "Đồng ý" hoặc "Không đồng ý". Tính hợp lệ của phiếu: Phiếu không hợp lệ là phiếu không đánh dấu vào ô nào hoặc đánh dấu đồng thời vào cả hai ô "Đồng ý" và "Không đồng ý". Phiếu có phần ghi nhận ý kiến khác (nếu có) và yêu cầu ký, ghi rõ họ tên của đại diện hộ gia đình.