Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 42001:2025 (ISO/IEC 42001:2023) về Công nghệ thông tin - Trí tuệ nhân tạo - Hệ thống quản lý

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 42001:2025 (được xây dựng trên cơ sở chấp nhận hoàn toàn tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 42001:2023) về Công nghệ thông tin - Trí tuệ nhân tạo - Hệ thống quản lý là bộ tiêu chuẩn cốt lõi thiết lập các yêu cầu và hướng dẫn chi tiết nhằm xây dựng, triển khai, duy trì và cải tiến liên tục hệ thống quản lý trí tuệ nhân tạo (AI) trong các tổ chức. Phạm vi và đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn này được thiết kế để áp dụng cho mọi tổ chức, không phân biệt quy mô, loại hình hoạt động hay lĩnh vực chuyên môn, có tham gia vào bất kỳ giai đoạn nào của vòng đời hệ thống AI, bao gồm việc phát triển, cung cấp, tích hợp hoặc sử dụng các sản phẩm và dịch vụ trí tuệ nhân tạo. Khái quát về hệ thống quản lý và kiểm soát rủi ro AI Hệ thống quản lý rủi ro AI có thể được tích hợp một cách linh hoạt vào các hệ thống quản lý hiện hành khác của tổ chức để tối ưu hóa nguồn lực và quy trình vận hành. Tổ chức có quyền chủ động lựa chọn các mục tiêu kiểm soát và biện pháp kiểm soát được liệt kê trong Phụ lục A sao cho phù hợp nhất với nhu cầu thực tế. Danh mục các biện pháp kiểm soát tại Phụ lục A không mang tính giới hạn; tổ chức hoàn toàn có thể tự thiết kế hoặc bổ sung các biện pháp kiểm soát khác từ các nguồn tài liệu uy tín bên ngoài. Các mục tiêu kiểm soát và biện pháp kiểm soát cụ thể đối với tài nguyên AI được quy định chi tiết tại Mục A.4 (Bảng A.1), đi kèm với hướng dẫn triển khai cụ thể tại Điều B.4 của tiêu chuẩn. Định hướng quản lý và trách nhiệm giải trình Cung cấp định hướng quản lý rõ ràng và sự hỗ trợ toàn diện cho hệ thống AI, đảm bảo hệ thống vận hành thống nhất và đáp ứng đầy đủ các yêu cầu nghiệp vụ của tổ chức. Thiết lập cơ chế trách nhiệm giải trình cụ thể trong nội bộ tổ chức nhằm duy trì cách tiếp cận có trách nhiệm xuyên suốt quá trình triển khai, vận hành và quản lý các hệ thống AI. Quản lý tài nguyên và đánh giá tác động hệ thống AI Đảm bảo tổ chức thực hiện kiểm kê và quản lý đầy đủ các tài nguyên của hệ thống AI (bao gồm các cấu phần kỹ thuật và tài sản liên quan) để nhận diện, hiểu rõ và giải quyết triệt để các rủi ro cũng như tác động phát sinh. Thực hiện đánh giá tác động của hệ thống AI đối với các bên quan tâm liên quan trong suốt toàn bộ vòng đời hoạt động của hệ thống. Thiết kế, phát triển và quản lý dữ liệu AI có trách nhiệm Xác định và lập thành văn bản các mục tiêu cụ thể, đồng thời thực hiện nghiêm ngặt các quy trình thiết kế và phát triển hệ thống AI một cách có trách nhiệm. Xác định rõ ràng các tiêu chí kỹ thuật và yêu cầu bắt buộc cho từng giai đoạn cụ thể trong vòng đời của hệ thống AI. Nâng cao nhận thức và hiểu biết sâu sắc về vai trò, tầm ảnh hưởng của dữ liệu đầu vào và đầu ra trong hệ thống AI xuyên suốt quá trình ứng dụng, phát triển, cung cấp hoặc sử dụng hệ thống. Sử dụng có trách nhiệm và minh bạch thông tin Đảm bảo các bên quan tâm có liên quan được cung cấp đầy đủ thông tin cần thiết để nhận diện, hiểu rõ và đánh giá khách quan các rủi ro cũng như tác động (bao gồm cả tác động tích cực và tiêu cực) của hệ thống AI. Cam kết và bảo đảm tổ chức sử dụng hệ thống AI một cách có trách nhiệm, phù hợp với các chính sách, quy định nội bộ và các chuẩn mực đạo đức đã đề ra. Quản lý bên thứ ba và phân bổ rủi ro Xác định rõ ràng phạm vi trách nhiệm và duy trì cơ chế trách nhiệm giải trình chặt chẽ khi có sự tham gia của các bên thứ ba vào bất kỳ giai đoạn nào trong vòng đời của hệ thống AI. Đảm bảo các rủi ro phát sinh được phân bổ một cách hợp lý, minh bạch và có sự đồng thuận giữa tổ chức và các bên thứ ba liên quan. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN ISO/IEC 42001:2025 hiện chưa xác định rõ ngày ban hành, ngày áp dụng cụ thể cũng như tình trạng hiệu lực tại thời điểm trích xuất dữ liệu. Tổ chức áp dụng cần theo dõi các văn bản công bố chính thức từ cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để cập nhật thông tin hiệu lực mới nhất.