Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14382:2025 về Bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích kiến trúc nghệ thuật - Yêu cầu thiết kế

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14382:2025 về Bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích kiến trúc nghệ thuật - Yêu cầu thiết kế quy định các nguyên tắc, yêu cầu kỹ thuật và quy trình thiết kế trong hoạt động bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích lịch sử - văn hóa, danh lam thắng cảnh tại Việt Nam. Phạm vi áp dụng (Điều 1) Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu cơ bản đối với công tác thiết kế bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích kiến trúc nghệ thuật. Văn bản áp dụng đối với: Các tổ chức, cá nhân thực hiện hoạt động tư vấn thiết kế, thẩm định, phê duyệt thiết kế dự án, báo cáo kinh tế - kỹ thuật về bảo quản, tu bổ, phục hồi di tích. Các cơ quan quản lý nhà nước về di sản văn hóa và các bên liên quan trong việc giám sát, quản lý chất lượng công trình tu bổ di tích. Các loại hình di tích kiến trúc nghệ thuật đã được xếp hạng hoặc nằm trong danh mục kiểm kê di tích của địa phương. Tài liệu viện dẫn (Điều 2) Để áp dụng tiêu chuẩn này một cách hiệu quả, cần viện dẫn và phối hợp áp dụng các văn bản quy phạm pháp luật và tiêu chuẩn kỹ thuật liên quan bao gồm: Luật Di sản văn hóa và các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Di sản văn hóa hiện hành. Các tiêu chuẩn quốc gia về xây dựng, kết cấu, vật liệu xây dựng và an toàn công trình. Các quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình, hệ thống điện, và các quy chuẩn chuyên ngành khác. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3) Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm cốt lõi phục vụ cho công tác thiết kế tu bổ di tích: Bảo quản di tích: Hoạt động nhằm chủ động ngăn ngừa, hạn chế những nguyên nhân gây hủy hoại di tích mà không làm thay đổi những yếu tố gốc cấu thành di tích. Tu bổ di tích: Hoạt động nhằm sửa chữa, gia cố, tôn tạo di tích nhằm mục đích bảo tồn lâu dài các giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học và thẩm mỹ của di tích. Phục hồi di tích: Hoạt động nhằm tái dựng lại di tích hoặc một bộ phận của di tích đã bị hủy hoại trên cơ sở các cứ liệu khoa học xác thực. Yếu tố gốc cấu thành di tích: Những bộ phận, chi tiết, vật liệu, kỹ thuật truyền thống mang tính nguyên bản, phản ánh giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học, nghệ thuật của di tích. Nguyên tắc chung trong thiết kế tu bổ di tích (Điều 4) Công tác thiết kế phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc bảo tồn di sản văn hóa: Ưu tiên tối đa việc giữ gìn, bảo tồn các yếu tố gốc cấu thành di tích. Chỉ can thiệp khi thực sự cần thiết và phải có giải pháp khoa học chứng minh. Ưu tiên áp dụng các biện pháp bảo quản, gia cố trước khi tính đến các biện pháp tu bổ, phục hồi. Sử dụng vật liệu, kỹ thuật và phương pháp truyền thống trong quá trình thiết kế và thi công. Trường hợp sử dụng công nghệ, vật liệu hiện đại phải đảm bảo không gây ảnh hưởng tiêu cực đến yếu tố gốc và phải được thử nghiệm, kiểm chứng khoa học. Đảm bảo tính chân xác, tính toàn vẹn của di tích. Thiết kế phục hồi phải dựa trên các cứ liệu lịch sử, khảo cổ, hình ảnh hoặc bản vẽ kỹ thuật có độ tin cậy cao, không tự ý suy diễn hoặc sáng tác mới. Đảm bảo sự hài hòa về mặt thẩm mỹ, không gian cảnh quan xung quanh di tích và đáp ứng các yêu cầu về an toàn chịu lực, phòng chống cháy nổ, thiên tai. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14382:2025 có hiệu lực kể từ ngày ban hành, làm cơ sở kỹ thuật đồng bộ cho hoạt động thiết kế, thi công và nghiệm thu các công trình tu bổ di tích kiến trúc nghệ thuật trên phạm vi cả nước.