Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14312:2025 (ISO/ASTM 52942:2020) về Sản xuất bồi đắp - Nguyên tắc đánh giá - Đánh giá năng lực người vận hành máy và thiết bị sản xuất bồi đắp giường bột kim loại bằng laze dùng trong các ứng dụng hàng không vũ trụ

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14312:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/ASTM 52942:2020) quy định về Sản xuất bồi đắp - Nguyên tắc đánh giá - Đánh giá năng lực người vận hành máy và thiết bị sản xuất bồi đắp giường bột kim loại bằng laze dùng trong các ứng dụng hàng không vũ trụ. Tiêu chuẩn này thiết lập các yêu cầu kỹ thuật, quy trình kiểm tra và tiêu chí đánh giá năng lực đối với nhân sự vận hành máy sản xuất bồi đắp sử dụng công nghệ nung chảy lớp bột kim loại bằng tia laze (PBF-LB/M), nhằm đảm bảo chất lượng và độ an toàn cao nhất cho các sản phẩm phục vụ trong ngành hàng không và vũ trụ. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này tập trung vào việc đánh giá năng lực của người vận hành máy trực tiếp thực hiện quá trình chế tạo sản phẩm bằng công nghệ giường bột kim loại bằng laze (PBF-LB/M). Quy trình đánh giá bao gồm cả phần lý thuyết và thực hành để đảm bảo người vận hành hiểu rõ về thiết bị, vật liệu và các biện pháp an toàn lao động. Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, doanh nghiệp hoạt động trong lĩnh vực sản xuất bồi đắp hàng không vũ trụ; các trung tâm đào tạo, đánh giá và cấp chứng chỉ năng lực nhân sự; và trực tiếp là người vận hành máy sản xuất bồi đắp kim loại. Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi Người vận hành máy (Operator): Cá nhân được đào tạo và có năng lực thiết lập, vận hành và giám sát hoạt động của máy sản xuất bồi đắp giường bột kim loại bằng laze. Đánh giá năng lực (Qualification): Quá trình kiểm tra và xác nhận một cá nhân đáp ứng đầy đủ các yêu cầu về kiến thức chuyên môn, kỹ năng thực hành và an toàn để vận hành thiết bị theo tiêu chuẩn quy định. Hệ thống PBF-LB/M: Hệ thống sản xuất bồi đắp sử dụng nguồn năng lượng laze để nung chảy cục bộ các vùng bột kim loại theo từng lớp nhằm tạo ra chi tiết ba chiều. Yêu cầu về đào tạo và kiến thức chuyên môn Để tham gia đánh giá năng lực, người vận hành phải hoàn thành chương trình đào tạo bài bản bao gồm các nội dung chính sau: Kiến thức về công nghệ và thiết bị: Hiểu rõ nguyên lý hoạt động của máy PBF-LB/M, cấu tạo của hệ thống quang học laze, hệ thống phân phối bột, hệ thống khí bảo vệ và các bộ phận phụ trợ khác. Kiến thức về vật liệu: Hiểu biết về đặc tính của các loại bột kim loại sử dụng trong hàng không vũ trụ (như hợp kim Titan, hợp kim Niken, thép không gỉ, hợp kim nhôm), bao gồm cả quy trình bảo quản, tái chế và xử lý bột an toàn. An toàn lao động và phòng chống cháy nổ: Nắm vững các mối nguy hại liên quan đến tia laze công suất cao, tính dễ cháy nổ của bột kim loại mịn, và các quy định về trang thiết bị bảo hộ cá nhân (PPE). Quy trình đánh giá năng lực người vận hành Quy trình đánh giá năng lực được thực hiện nghiêm ngặt thông qua hai phần thi bắt buộc: Bài kiểm tra lý thuyết: Đánh giá hiểu biết của ứng viên về quy trình công nghệ, các thông số vận hành máy, xử lý sự cố kỹ thuật, kiểm soát chất lượng sản phẩm và các tiêu chuẩn an toàn lao động. Bài kiểm tra thực hành: Ứng viên phải trực tiếp thực hiện toàn bộ quy trình vận hành máy bao gồm: chuẩn bị thiết bị, nạp bột kim loại, thiết lập các thông số công nghệ trên phần mềm điều khiển, khởi động và giám sát quá trình in, thu hồi sản phẩm và vệ sinh thiết bị sau khi hoàn thành. Đánh giá mẫu thử: Các mẫu thử do ứng viên chế tạo trong bài kiểm tra thực hành sẽ được kiểm tra chất lượng (như kiểm tra mật độ, khuyết tật bề mặt, cấu trúc vi mô) để xác định năng lực thực tế của người vận hành. Duy trì, gia hạn và thu hồi chứng nhận năng lực Thời hạn hiệu lực: Chứng nhận năng lực của người vận hành máy có thời hạn hiệu lực nhất định theo quy định của cơ quan đánh giá hoặc tiêu chuẩn chuyên ngành hàng không vũ trụ. Duy trì năng lực: Người vận hành phải duy trì hoạt động sản xuất thực tế liên tục. Nếu có khoảng thời gian gián đoạn công việc quá thời hạn quy định, người vận hành phải thực hiện đánh giá lại. Gia hạn chứng nhận: Việc gia hạn được thực hiện dựa trên hồ sơ làm việc liên tục không có sai sót nghiêm trọng hoặc thông qua một bài kiểm tra đánh giá định kỳ rút gọn. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14312:2025 có hiệu lực kể từ ngày ban hành. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa đội ngũ nhân lực kỹ thuật cao, nâng cao chất lượng sản phẩm sản xuất bồi đắp và thúc đẩy sự phát triển của ngành công nghiệp hàng không vũ trụ tại Việt Nam tiệm cận với các tiêu chuẩn quốc tế.