Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14255:2024 (ISO 13302:2003) về Phân tích cảm quan - Phương pháp đánh giá sự biến đổi hương vị của thực phẩm do bao bì

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14255:2024 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 13302:2003) về Phân tích cảm quan - Phương pháp đánh giá sự biến đổi hương vị của thực phẩm do bao bì được ban hành nhằm thiết lập các phương pháp khoa học để nhận biết và đánh giá sự thay đổi về mùi và vị của thực phẩm dưới tác động của vật liệu bao gói. Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn TCVN 14255:2024 quy định các phương pháp thử nghiệm cảm quan để đánh giá sự biến đổi hương vị của thực phẩm hoặc chất giả định thực phẩm do bao bì gây ra trong quá trình bảo quản và lưu thông. Tiêu chuẩn này áp dụng đối với: Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và phân phối các loại bao bì thực phẩm (bao gồm bao bì nhựa, giấy, bìa các-tông, kim loại, thủy tinh hoặc vật liệu phức hợp). Các cơ sở chế biến, đóng gói thực phẩm cần kiểm soát chất lượng bảo quản và tương tác giữa thực phẩm với vật liệu chứa đựng. Các phòng thử nghiệm, tổ chức chứng nhận chất lượng tiến hành phân tích cảm quan và kiểm định an toàn vệ sinh thực phẩm. Nội dung cốt lõi của TCVN 14255:2024 (Từ Điều 1 đến Điều 4) 1. Phạm vi áp dụng (Điều 1) Xác định các phương pháp thử nghiệm cảm quan để đánh giá xem liệu vật liệu bao bì có làm thay đổi hương vị của thực phẩm được bảo quản bên trong hay không. Phương pháp này áp dụng cho tất cả các loại vật liệu dùng để bao gói thực phẩm (như giấy, bìa các-tông, chất dẻo, lá kim loại, gỗ). Cho phép lựa chọn các phương pháp thử nghiệm phù hợp tùy thuộc vào mục đích sử dụng cuối cùng của bao bì (tiếp xúc trực tiếp hoặc gián tiếp, điều kiện nhiệt độ và thời gian bảo quản). 2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2) Tiêu chuẩn này viện dẫn các tài liệu liên quan cực kỳ quan trọng trong lĩnh vực phân tích cảm quan, bao gồm các tiêu chuẩn về thuật ngữ, phòng thử nghiệm cảm quan, và phương pháp lựa chọn, đào tạo người đánh giá cảm quan. Việc áp dụng TCVN 14255:2024 đòi hỏi phải tuân thủ đồng bộ các tiêu chuẩn cơ sở về phân tích cảm quan để đảm bảo tính chính xác và khách quan của kết quả thử nghiệm. 3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3) Tiêu chuẩn làm rõ các khái niệm chuyên ngành cốt lõi phục vụ cho quá trình đánh giá cảm quan, bao gồm: Sự biến đổi hương vị (Flavour modification): Sự thay đổi về mùi hoặc vị của thực phẩm do sự truyền các chất từ bao bì sang thực phẩm hoặc do sự hấp thụ các thành phần hương vị của thực phẩm bởi bao bì. Chất giả định thực phẩm (Food simulant): Chất được sử dụng để thay thế cho thực phẩm trong các thử nghiệm nhằm đơn giản hóa quá trình phân tích nhưng vẫn đảm bảo phản ánh đúng tương tác giữa bao bì và thực phẩm. Phép thử so sánh cặp đôi (Paired comparison test) và Phép thử tam giác (Triangle test): Các phương pháp thử cảm quan cụ thể được sử dụng để phát hiện sự khác biệt giữa mẫu thử (tiếp xúc với bao bì) và mẫu kiểm chứng. 4. Nguyên tắc chung của phương pháp đánh giá (Điều 4) Chuẩn bị mẫu thử: Vật liệu bao bì được đưa vào tiếp xúc với thực phẩm hoặc chất giả định thực phẩm trong các điều kiện quy định (về nhiệt độ, thời gian và tỷ lệ diện tích tiếp xúc trên thể tích) mô phỏng điều kiện sử dụng thực tế. Sử dụng mẫu kiểm chứng (mẫu đối chứng): Luôn luôn phải có một mẫu thực phẩm hoặc chất giả định thực phẩm được bảo quản trong các điều kiện tương tự nhưng không tiếp xúc với vật liệu bao bì thử nghiệm (hoặc tiếp xúc với vật liệu trơ như thủy tinh). Đánh giá cảm quan: Sử dụng một hội đồng cảm quan đã được tuyển chọn và huấn luyện để thực hiện các phép thử phân biệt nhằm xác định xem có sự khác biệt có ý nghĩa thống kê về hương vị giữa mẫu thử và mẫu kiểm chứng hay không. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14255:2024 (ISO 13302:2003) có hiệu lực kể từ ngày công bố. Tiêu chuẩn này thay thế hoặc bổ sung cho các quy định kỹ thuật trước đây về đánh giá tương tác cảm quan giữa bao bì và thực phẩm, tạo cơ sở pháp lý và kỹ thuật thống nhất cho việc kiểm soát chất lượng bao bì lưu thông trên thị trường Việt Nam.