Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14216:2024 về Phân bón - Định lượng Streptomyces spp. Bằng kỹ thuật đếm khuẩn lạc

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14216:2024 về Phân bón - Định lượng Streptomyces spp. bằng kỹ thuật đếm khuẩn lạc quy định phương pháp xác định mật độ vi khuẩn thuộc chi Streptomyces trong các loại phân bón vi sinh vật, phân bón hữu cơ vi sinh và phân bón sinh học. Tiêu chuẩn này là cơ sở kỹ thuật quan trọng giúp đánh giá chất lượng và mật độ vi sinh vật có ích trong phân bón lưu thông trên thị trường Việt Nam. Phạm vi áp dụng và đối tượng điều chỉnh Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức thử nghiệm, doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh phân bón có chứa vi sinh vật Streptomyces spp. Phương pháp đếm khuẩn lạc quy định trong tiêu chuẩn cho phép định lượng chính xác số lượng đơn vị hình thành khuẩn lạc (CFU) của Streptomyces spp. trên một đơn vị khối lượng (g) hoặc thể tích (ml) mẫu phân bón. Tài liệu viện dẫn Để áp dụng tiêu chuẩn này, các phòng thử nghiệm cần viện dẫn và tuân thủ các quy định chung về kiểm tra vi sinh vật học theo tiêu chuẩn quốc gia hiện hành, bao gồm: TCVN 6404 (ISO 7218) về nguyên tắc chung đối với việc kiểm tra vi sinh vật. Các tiêu chuẩn liên quan đến phương pháp lấy mẫu phân bón và chuẩn bị dung dịch mẫu thử ban đầu. Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi Tiêu chuẩn đưa ra các định nghĩa chuyên ngành nhằm thống nhất cách hiểu và thực hiện quy trình thử nghiệm: Streptomyces spp. : Là nhóm xạ khuẩn (Actinobacteria) hoại sinh, có khả năng hình thành hệ sợi (khuẩn ty) phân nhánh không đứt đoạn và sinh bào tử đơn lẻ hoặc thành chuỗi trên sợi khí sinh. Khuẩn lạc của chúng trên môi trường thạch thường có cấu trúc khô, nhăn nheo, bám chắc vào môi trường nuôi cấy, bề mặt thường phủ lớp bột mịn của bào tử với nhiều màu sắc đặc trưng và tỏa ra mùi đất (geosmin). Kỹ thuật đếm khuẩn lạc : Phương pháp xác định số lượng vi sinh vật sống có khả năng phát triển thành các khuẩn lạc riêng biệt có thể quan sát bằng mắt thường trên môi trường nuôi cấy rắn sau thời gian ủ ở điều kiện xác định. Nguyên tắc của phương pháp định lượng Quy trình định lượng Streptomyces spp. tuân thủ nghiêm ngặt các bước kỹ thuật sau: Chuẩn bị dịch huyền phù ban đầu: Mẫu phân bón được hòa tan và đồng nhất trong dung dịch pha loãng vô trùng (thường là nước muối sinh lý hoặc dung dịch đệm peptone) để giải phóng tối đa các tế bào xạ khuẩn. Pha loãng mẫu theo dãy thập phân: Tiến hành pha loãng dịch huyền phù ban đầu theo các nồng độ liên tiếp (10 mũ trừ) để thu được mật độ vi sinh vật thích hợp cho việc đếm khuẩn lạc. Cấy mẫu lên môi trường chọn lọc: Sử dụng phương pháp cấy gạt một thể tích xác định của các dung dịch pha loãng lên bề mặt môi trường thạch chuyên dụng (như môi trường Gauze 1 cải tiến hoặc môi trường tinh bột - casein) có bổ sung các chất kháng sinh chọn lọc (như nystatin hoặc cycloheximide) nhằm ức chế sự phát triển của nấm mốc và các vi khuẩn tạp nhiễm khác. Ủ mẫu: Các đĩa thạch sau khi cấy được lật úp và ủ trong tủ ấm ở nhiệt độ từ 28 độ C đến 30 độ C trong thời gian từ 5 đến 7 ngày. Đếm khuẩn lạc và tính kết quả: Chọn các đĩa thạch có số lượng khuẩn lạc đặc trưng của Streptomyces spp. nằm trong khoảng tối ưu (thường từ 15 đến 150 khuẩn lạc) để đếm. Kết quả mật độ vi sinh vật được tính toán dựa trên số lượng khuẩn lạc đếm được, hệ số pha loãng và thể tích dịch cấy, biểu thị bằng đơn vị CFU trên gam (CFU/g) hoặc CFU trên mililít (CFU/ml). Yêu cầu về thiết bị, dụng cụ và hóa chất Phòng thử nghiệm thực hiện phép đo phải đảm bảo các điều kiện trang thiết bị tối thiểu bao gồm: Thiết bị tiệt trùng (nồi hấp áp lực cao) để khử trùng dụng cụ và môi trường nuôi cấy. Tủ ấm có khả năng kiểm soát và duy trì nhiệt độ ổn định ở mức 28 độ C đến 30 độ C. Tủ cấy vô trùng (tủ an toàn sinh học cấp II) đảm bảo môi trường thao tác không bị nhiễm ngoại lai. Kính hiển vi quang học có độ phóng đại phù hợp để kiểm tra hình thái tế bào và cấu trúc chuỗi bào tử đặc trưng của chi Streptomyces khi cần thiết. Các loại hóa chất, môi trường nuôi cấy đạt tiêu chuẩn tinh khiết dùng cho phân tích vi sinh. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14216:2024 có hiệu lực thi hành kể từ ngày ban hành. Tiêu chuẩn này là công cụ kỹ thuật pháp lý giúp chuẩn hóa hoạt động kiểm nghiệm chất lượng phân bón vi sinh vật tại Việt Nam, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và thúc đẩy nông nghiệp bền vững.