Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14160-1:2024 về Giống cây nông nghiệp - Cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng - Phần 1: Giống cam

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14160-1:2024 về Giống cây nông nghiệp - Cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng - Phần 1: Giống cam quy định các yêu cầu kỹ thuật, tiêu chuẩn đánh giá và quy trình quản lý đối với cây đầu dòng và vườn cây đầu dòng giống cam. Tiêu chuẩn này là cơ sở pháp lý và kỹ thuật quan trọng nhằm thống nhất hoạt động bình tuyển, công nhận và khai thác nguồn vật liệu nhân giống cam chất lượng cao, sạch bệnh trên phạm vi cả nước. Phạm vi áp dụng và đối tượng áp dụng Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các yêu cầu kỹ thuật đối với cây đầu dòng và vườn cây đầu dòng của các giống cam (Citrus sinensis) thuộc nhóm cây ăn quả có múi. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến nghiên cứu, chọn tạo, sản xuất, kinh doanh, khảo nghiệm, bình tuyển và quản lý nhà nước về giống cây cam tại Việt Nam. Thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi Cây đầu dòng giống cam: Là cây trồng có năng suất, chất lượng vượt trội, tính trạng di truyền ổn định, sạch các loại dịch hại nguy hiểm và được cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền bình tuyển, công nhận để làm nguồn vật liệu nhân giống vô tính. Vườn cây đầu dòng giống cam: Là vườn cây được thiết lập từ nguồn vật liệu nhân giống của cây đầu dòng hoặc từ cây S0, S1 sạch bệnh, được chăm sóc theo quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt để khai thác mắt ghép, cành ghép phục vụ sản xuất cây giống. Yêu cầu kỹ thuật đối với cây đầu dòng giống cam Nguồn gốc xuất xứ: Cây đầu dòng phải có lý lịch rõ ràng, xác định được nguồn gốc giống, thời gian trồng và quá trình theo dõi sinh trưởng, phát triển. Đặc điểm sinh trưởng và phát triển: Cây phải sinh trưởng khỏe mạnh, tán cây cân đối, không có biểu hiện biến dị hình thái hoặc dị hình lá, quả so với đặc trưng của giống gốc. Năng suất và chất lượng quả: Năng suất quả phải ổn định trong ít nhất 3 năm liên tiếp và cao hơn năng suất trung bình của giống đó tại địa phương tối thiểu 15%. Chất lượng quả (độ ngọt Brix, hàm lượng axit, tỷ lệ nước, độ dày vỏ, số hạt) phải đạt các chỉ tiêu đặc trưng của giống cam được bình tuyển. Yêu cầu về an toàn dịch hại: Cây đầu dòng bắt buộc phải sạch các loại bệnh nguy hiểm truyền qua mắt ghép, đặc biệt là bệnh vàng lá gân xanh (Greening/HLB), bệnh tàn lụi (Tristeza), bệnh loét do vi khuẩn và các tác nhân virus khác. Việc kiểm tra tác nhân gây bệnh phải được thực hiện bằng phương pháp kiểm tra sinh học hoặc sinh học phân tử (PCR/RT-PCR) tại các phòng thử nghiệm được chỉ định. Yêu cầu kỹ thuật đối với vườn cây đầu dòng giống cam Vị trí và điều kiện thiết lập vườn: Vườn cây đầu dòng phải được xây dựng tại khu vực có điều kiện đất đai, nguồn nước tưới không bị ô nhiễm. Phải có khoảng cách cách ly an toàn với các vườn cam sản xuất thương mại xung quanh để hạn chế tối đa nguy cơ lây nhiễm dịch bệnh từ bên ngoài. Nhà lưới bảo vệ: Khuyến khích hoặc bắt buộc (tùy theo cấp độ nhân giống) việc trồng vườn cây đầu dòng trong nhà lưới ngăn côn trùng môi giới truyền bệnh (như rầy chổng cánh truyền bệnh Greening). Quản lý và chăm sóc: Áp dụng quy trình canh tác tiên tiến, sử dụng phân bón và thuốc bảo vệ thực vật theo đúng danh mục cho phép. Phải có sổ nhật ký đồng ruộng ghi chép chi tiết toàn bộ quá trình chăm sóc, bón phân, phòng trừ sâu bệnh và số lượng mắt ghép, cành ghép đã khai thác. Đánh giá định kỳ: Vườn cây đầu dòng phải được cơ quan chuyên môn kiểm tra, đánh giá định kỳ về độ thuần chủng, tình hình sinh trưởng và kiểm mẫu bệnh hại để duy trì quyết định công nhận. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14160-1:2024 có hiệu lực kể từ ngày ban hành công bố. Các tổ chức, cá nhân sở hữu cây đầu dòng, vườn cây đầu dòng giống cam đã được công nhận trước thời điểm tiêu chuẩn này có hiệu lực phải thực hiện rà soát, đánh giá lại theo các chỉ tiêu kỹ thuật mới để đảm bảo tính thống nhất và chất lượng nguồn giống lưu thông trên thị trường.