Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13981:2024 về Danh mục loài và nhóm loài thương phẩm của nghề khai thác thủy sản

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13981:2024 về Danh mục loài và nhóm loài thương phẩm của nghề khai thác thủy sản được ban hành nhằm thiết lập hệ thống phân loại, tên gọi thống nhất cho các loài và nhóm loài thủy sản khai thác thương mại tại Việt Nam. Tiêu chuẩn này đóng vai trò quan trọng trong việc chuẩn hóa dữ liệu ngành thủy sản, phục vụ công tác quản lý, thống kê và truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định danh mục các loài và nhóm loài thủy sản thương phẩm thu hoạch từ hoạt động khai thác thủy sản tự nhiên tại các vùng nước nội địa, vùng chứa và vùng biển Việt Nam. Đối tượng áp dụng: Áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản, các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực khai thác, thu mua, chế biến, tiêu thụ, xuất nhập khẩu thủy sản và các đơn vị nghiên cứu khoa học liên quan. - Các thuật ngữ và định nghĩa cốt lõi Loài thủy sản thương phẩm: Là các loài động vật, thực vật thủy sinh có giá trị kinh tế, được khai thác từ tự nhiên nhằm mục đích thương mại, tiêu dùng hoặc chế biến. Nhóm loài thương phẩm: Là tập hợp các loài thủy sản có sự tương đồng về đặc điểm sinh học, phương thức khai thác hoặc giá trị thương mại, được gộp chung để thuận tiện cho công tác quản lý và thống kê sản lượng. - Nguyên tắc xây dựng danh mục loài và nhóm loài Tính khoa học và chính xác: Tên các loài thủy sản được xác định rõ ràng bằng tên khoa học (tên Latinh) theo hệ thống phân loại quốc tế mới nhất, kèm theo tên tác giả và năm công bố. Tính thực tiễn và phổ thông: Tên gọi thông thường bằng tiếng Việt được lựa chọn dựa trên tên gọi phổ biến nhất tại các vùng miền, phù hợp với tập quán sử dụng của ngư dân và thị trường thương mại trong nước. Tính hội nhập quốc tế: Cung cấp tên tiếng Anh thương mại tương ứng đối chiếu với danh mục của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên Hợp Quốc (FAO) để tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu. - Phân nhóm các loài thủy sản khai thác thương phẩm chính Nhóm cá (Pisces): Bao gồm các loài cá xương và cá sụn có giá trị kinh tế cao được khai thác ở vùng biển và vùng nước nội địa như cá ngừ, cá thu, cá nục, cá trích, cá hồng, cá song (cá mú), cá phèn và các loài cá đáy khác. Nhóm giáp xác (Crustacea): Tập trung vào các loài tôm biển (tôm bộp, tôm sắt, tôm hùm, tôm mũ ni), cua biển, ghẹ và các loài giáp xác có giá trị thương mại khác. Nhóm thân mềm (Mollusca): Bao gồm các loài thân mềm chân đầu (mực ống, mực lá, mực nang, bạch tuộc) và các loài thân mềm hai mảnh vỏ (nghêu, sò, hàu, điệp, vẹm). Nhóm động vật thủy sinh khác: Các loài động vật gai da (hải sâm), sứa và các loài động vật, thực vật thủy sinh khác được phép khai thác thương mại theo quy định của pháp luật. - Vai trò và ứng dụng của tiêu chuẩn trong quản lý thủy sản Thống kê và báo cáo sản lượng: Là cơ sở pháp lý và kỹ thuật để các địa phương, cảng cá thực hiện việc ghi chép nhật ký khai thác, báo cáo sản lượng cập cảng một cách chính xác và đồng bộ. Hỗ trợ truy xuất nguồn gốc: Phục vụ đắc lực cho công tác xác nhận, chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác, đáp ứng các yêu cầu khắt khe về chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) của các thị trường quốc tế. Ghi nhãn hàng hóa: Làm căn cứ chuẩn hóa việc ghi nhãn sản phẩm thủy sản khai thác lưu thông trên thị trường trong nước và quốc tế, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13981:2024 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thay thế hoặc bổ sung cho các hướng dẫn phân loại trước đây nhằm hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật ngành thủy sản Việt Nam.