Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13813-3:2025 (ISO/IEC 21823-3:2021) về Internet vạn vật (IoT) - Tính liên tác đối với hệ thống IoT - Phần 3: Tính liên tác ngữ nghĩa

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13813-3:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO/IEC 21823-3:2021) về Internet vạn vật (IoT) - Tính liên tác đối với hệ thống IoT - Phần 3: Tính liên tác ngữ nghĩa, quy định các yêu cầu kỹ thuật và khuôn khổ nhằm đảm bảo khả năng trao đổi, thấu hiểu thông tin một cách thống nhất và chính xác giữa các hệ thống, thiết bị IoT khác nhau. Phạm vi và đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình nghiên cứu, thiết kế, phát triển, tích hợp, vận hành và đánh giá các hệ thống IoT. Đối tượng áp dụng bao gồm các nhà phát triển thiết bị phần cứng, nhà phát triển phần mềm, nhà cung cấp dịch vụ đám mây IoT, và các đơn vị tư vấn giải pháp công nghệ thông tin liên quan đến Internet vạn vật. Mục tiêu của tính liên tác ngữ nghĩa trong hệ thống IoT Tính liên tác ngữ nghĩa là khả năng của hai hoặc nhiều hệ thống hoặc thành phần trong việc trao đổi thông tin và sử dụng thông tin đã được trao đổi một cách chính xác theo đúng ý nghĩa ban đầu của dữ liệu. Tiêu chuẩn xác định các mục tiêu cốt lõi sau: Đảm bảo dữ liệu được truyền tải giữa các thiết bị và ứng dụng IoT không chỉ dừng lại ở việc đọc được (liên tác cú pháp) mà phải được hiểu đúng ngữ cảnh và ý nghĩa (liên tác ngữ nghĩa). Giảm thiểu sự can thiệp thủ công của con người hoặc việc phải lập trình lại hệ thống khi tích hợp các thiết bị từ các nhà sản xuất khác nhau. Tạo cơ sở để tự động hóa quy trình xử lý dữ liệu, nâng cao hiệu suất vận hành và tối ưu hóa khả năng ra quyết định của các hệ thống tự động dựa trên dữ liệu IoT. Các yêu cầu và nguyên tắc cốt lõi về liên tác ngữ nghĩa Để đạt được mục tiêu liên tác ngữ nghĩa, tiêu chuẩn đưa ra các nguyên tắc và yêu cầu kỹ thuật cụ thể bao gồm: Mô hình hóa thông tin và dữ liệu: Yêu cầu xây dựng các mô hình thông tin chuẩn hóa, sử dụng các cấu trúc dữ liệu thống nhất để mô tả các thực thể, thuộc tính và mối quan hệ trong môi trường IoT. Sử dụng Bản thể học (Ontology) và Từ vựng chung: Khuyến khích và hướng dẫn việc áp dụng các bản thể học tiêu chuẩn để định nghĩa các khái niệm, thuật ngữ kỹ thuật, giúp các hệ thống khác nhau có chung một "ngôn ngữ" hiểu biết về dữ liệu. Quản lý siêu dữ liệu (Metadata): Quy định cách thức đính kèm siêu dữ liệu vào dữ liệu gốc để cung cấp ngữ cảnh đầy đủ về nguồn gốc, thời gian, không gian và điều kiện thu thập dữ liệu của thiết bị IoT. Cơ chế ánh xạ và chuyển đổi ngữ nghĩa (Semantic Mapping): Thiết lập các quy tắc và phương pháp để chuyển đổi dữ liệu giữa các mô hình ngữ nghĩa khác nhau khi các hệ thống không sử dụng chung một bản thể học gốc, đảm bảo tính toàn vẹn và không làm sai lệch ý nghĩa của thông tin. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 13813-3:2025 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố theo quyết định của Bộ Khoa học và Công nghệ. Việc áp dụng tiêu chuẩn này góp phần chuẩn hóa hạ tầng công nghệ thông tin, thúc đẩy sự phát triển đồng bộ và an toàn của hệ sinh thái Internet vạn vật tại Việt Nam, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi cho việc hội nhập công nghệ quốc tế.