Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12636-18:2025 về Quan trắc khí tượng thủy văn - Phần 18: Điều tra lũ vùng sông không ảnh hưởng thủy triều

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12636-18:2025 về Quan trắc khí tượng thủy văn - Phần 18: Điều tra lũ vùng sông không ảnh hưởng thủy triều quy định các yêu cầu kỹ thuật, quy trình và phương pháp tiến hành điều tra, khảo sát lũ tại các lưu vực sông không chịu tác động của chế độ thủy triều trên phạm vi cả nước. Phạm vi và đối tượng áp dụng Tiêu chuẩn này áp dụng đối với các cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân thực hiện các hoạt động quan trắc, điều tra, khảo sát khí tượng thủy văn, cũng như các đơn vị thiết kế, quy hoạch và xây dựng công trình có liên quan đến việc khai thác, sử dụng tài nguyên nước và phòng chống thiên tai tại vùng sông không ảnh hưởng thủy triều. Các nội dung cốt lõi của Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12636-18:2025 1. Quy định chung về công tác điều tra lũ Xác định mục đích của việc điều tra lũ nhằm thu thập các đặc trưng hình học, thủy lực của các trận lũ lịch sử hoặc lũ lớn phục vụ công tác quy hoạch, thiết kế công trình và phòng chống thiên tai. Yêu cầu về độ chính xác, tính trung thực và tính hệ thống của các số liệu điều tra, khảo sát tại thực địa. Quy định về an toàn lao động và bảo vệ môi trường trong suốt quá trình thực hiện điều tra lũ tại hiện trường. 2. Công tác chuẩn bị và thu thập thông tin ban đầu Thu thập các bản đồ địa hình, tài liệu khí tượng thủy văn đã có trong khu vực điều tra. Thu thập thông tin lịch sử về các trận lũ lớn thông qua tài liệu lưu trữ, phỏng vấn người dân địa phương và các cơ quan phòng chống thiên tai tại địa bàn. Xây dựng phương án kỹ thuật chi tiết, chuẩn bị trang thiết bị, máy móc đo đạc chuyên dụng phù hợp với điều kiện địa hình vùng sông không ảnh hưởng thủy triều. 3. Khảo sát hiện trường và xác định vết lũ Phương pháp xác định vết lũ lịch sử dựa trên các dấu vết vật chất để lại (như rác bám trên cây, vệt bùn trên tường, công trình kiến trúc) và kết quả phỏng vấn nhân chứng. Quy trình đánh dấu, đo đạc cao độ vết lũ và liên kết hệ cao độ quốc gia. Phân loại độ tin cậy của các vết lũ thu thập được để phục vụ cho công tác tính toán thủy lực sau này. 4. Đo đạc địa hình và mặt cắt sông vùng lũ Quy định về việc lựa chọn vị trí đo đạc mặt cắt ngang, mặt cắt dọc sông đảm bảo tính đại diện cho đoạn sông điều tra. Phương pháp đo đạc mặt cắt ngang dòng sông, đo độ dốc mặt nước và xác định hệ số nhám của lòng dẫn, bãi sông. Xác định phạm vi ngập lụt và xây dựng bản đồ ranh giới ngập lụt của trận lũ điều tra. 5. Tính toán và xác định các đặc trưng dòng chảy lũ Phương pháp tính toán lưu lượng lũ cực đại dựa trên vết lũ và các đặc trưng hình học, thủy lực của lòng sông (sử dụng công thức Manning hoặc các mô hình thủy lực phù hợp). Xác định quá trình lũ (lũ đồ) và các đặc trưng thời gian truyền lũ trên đoạn sông nghiên cứu. Phân tích sai số và đánh giá độ tin cậy của kết quả tính toán lưu lượng lũ. 6. Lập hồ sơ và báo cáo kết quả điều tra lũ Quy định về cấu trúc và nội dung của báo cáo kết quả điều tra lũ, bao gồm các bản đồ, sơ đồ, bảng biểu số liệu đo đạc và thuyết minh tính toán. Quy trình nghiệm thu, bàn giao và lưu trữ hồ sơ tài liệu điều tra lũ theo quy định của pháp luật về khí tượng thủy văn. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 12636-18:2025 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền, thay thế hoặc bổ sung cho các hướng dẫn kỹ thuật trước đây về điều tra lũ vùng sông không ảnh hưởng thủy triều nhằm đồng bộ hóa hệ thống tiêu chuẩn quốc gia về khí tượng thủy văn.