Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10170-7:2025 (ISO 10791-7:2020) về Điều kiện kiểm trung tâm gia công - Phần 7: Độ chính xác của mẫu kiểm hoàn thiện

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10170-7:2025 (hoàn toàn tương đương với tiêu chuẩn quốc tế ISO 10791-7:2020) quy định về "Điều kiện kiểm trung tâm gia công - Phần 7: Độ chính xác của mẫu kiểm hoàn thiện". Đây là văn bản kỹ thuật cốt lõi được áp dụng rộng rãi trong ngành cơ khí chế tạo máy, nhằm thiết lập các phương pháp thử nghiệm cắt thực tế để đánh giá độ chính xác gia công tinh của các trung tâm gia công. Phạm vi và đối tượng áp dụng của tiêu chuẩn Phạm vi áp dụng: Tiêu chuẩn này quy định các đặc tính của mẫu kiểm hoàn thiện, bao gồm hình dáng, kích thước, quy trình cắt thử và các phương pháp đo lường sai số sau gia công. Tiêu chuẩn tập trung vào việc đánh giá độ chính xác hình học và chất lượng bề mặt của chi tiết được gia công dưới điều kiện cắt tinh, không áp dụng cho việc thử nghiệm khả năng cắt tải nặng của máy. Đối tượng áp dụng: Các tổ chức, doanh nghiệp sản xuất, chế tạo trung tâm gia công; các đơn vị kiểm định, hiệu chuẩn máy công cụ; các nhà máy, xưởng cơ khí sử dụng trung tâm gia công để sản xuất các chi tiết có độ chính xác cao; và các cơ quan quản lý chất lượng liên quan. Nội dung cốt lõi của các điều khoản đầu (Điều 1 đến Điều 4) 1. Phạm vi áp dụng (Điều 1) Xác định mục đích chính là đánh giá độ chính xác của các trung tâm gia công (có từ ba trục tuyến tính trở lên) bằng cách thực hiện các nguyên công cắt tinh trên các mẫu kiểm tiêu chuẩn. Quy định rằng các phép thử này được thiết kế để kiểm tra khả năng phối hợp chuyển động của các trục máy và độ ổn định của hệ thống máy - dao - đồ gá - chi tiết trong quá trình gia công thực tế. 2. Tài liệu viện dẫn (Điều 2) Tiêu chuẩn này áp dụng đồng thời với các tiêu chuẩn cơ bản về kiểm tra máy công cụ, đặc biệt là bộ tiêu chuẩn ISO 230-1 (quy tắc kiểm máy công cụ về độ chính xác hình học) và các phần khác thuộc bộ tiêu chuẩn TCVN 10170 (ISO 10791). Các tài liệu viện dẫn này là bắt buộc để đảm bảo tính thống nhất về thuật ngữ, phương pháp đo và thiết bị đo lường được sử dụng trong quá trình đánh giá mẫu kiểm. 3. Thuật ngữ và định nghĩa (Điều 3) Định nghĩa rõ ràng các khái niệm kỹ thuật liên quan đến mẫu kiểm hoàn thiện (finished test piece), sai lệch hình học của mẫu sau gia công, độ nhám bề mặt, và các thông số động học của máy công cụ trong quá trình cắt thử. Thống nhất cách gọi tên các bề mặt gia công trên mẫu thử (như bề mặt phẳng, bề mặt trụ, bề mặt côn, bề mặt nghiêng) để phục vụ cho việc lập báo cáo kết quả kiểm tra. 4. Các yêu cầu chung đối với thử nghiệm cắt (Điều 4) Vật liệu của mẫu kiểm: Quy định cụ thể về vật liệu chế tạo mẫu thử (thường ưu tiên sử dụng hợp kim nhôm hoặc gang xám chất lượng cao) nhằm hạn chế tối đa ảnh hưởng của lực cắt lớn và nhiệt độ đến độ chính xác hình học của mẫu trong quá trình gia công tinh. Gá đặt và định vị: Mẫu kiểm phải được gá đặt chắc chắn trên bàn máy hoặc đồ gá chuyên dụng. Lực kẹp phải được kiểm soát chặt chẽ để không gây ra biến dạng đàn hồi cho mẫu thử trước và sau khi gia công. Dụng cụ cắt và chế độ cắt: Quy định các yêu cầu đối với dao cụ (loại dao, vật liệu làm dao, độ đảo của lưỡi cắt) và các thông số công nghệ (tốc độ cắt, lượng ăn dao, chiều sâu cắt) phải tuân thủ nghiêm ngặt theo khuyến nghị của nhà sản xuất máy hoặc theo tiêu chuẩn để đảm bảo tính khách quan của phép thử. Môi trường thử nghiệm: Quá trình gia công thử nghiệm và đo lường mẫu kiểm phải được thực hiện trong môi trường kiểm soát nhiệt độ ổn định (thường là 20 độ C) để loại bỏ sai số do giãn nở nhiệt của máy và mẫu thử. Phương pháp đo lường sau gia công: Hướng dẫn sử dụng các thiết bị đo lường chính xác cao như máy đo tọa độ ba chiều (CMM), máy đo độ tròn, hoặc thiết bị đo độ nhám bề mặt để xác định các sai lệch về kích thước, độ thẳng, độ tròn, độ vuông góc và độ nhẵn bóng của mẫu kiểm sau khi hoàn thiện. Hiệu lực thi hành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 10170-7:2025 có hiệu lực áp dụng kể từ ngày được công bố bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc áp dụng tiêu chuẩn này giúp các doanh nghiệp cơ khí chuẩn hóa quy trình đánh giá chất lượng máy công cụ, nâng cao độ chính xác của sản phẩm gia công và tạo sự tương thích với các tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế.