Thông tư 81/2025/TT-BTC quy định về quản lý và sử dụng tài khoản thanh toán của Kho bạc Nhà nước mở tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các ngân hàng thương mại do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Thông tư số 81/2025/TT-BTC được ban hành ngày 13 tháng 8 năm 2025 bởi Bộ trưởng Bộ Tài chính, quy định chi tiết về việc quản lý và sử dụng tài khoản thanh toán của Kho bạc Nhà nước mở tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và các ngân hàng thương mại. Văn bản này đóng vai trò quan trọng trong việc hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, thúc đẩy cải cách hành chính và hiện đại hóa công tác quản lý ngân quỹ nhà nước theo hướng tập trung, an toàn và hiệu quả. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng Thông tư này áp dụng đối với các cơ quan, tổ chức sau: Kho bạc Nhà nước, bao gồm Kho bạc Nhà nước ở trung ương và các Kho bạc Nhà nước khu vực. Các ngân hàng thương mại nơi Kho bạc Nhà nước thực hiện mở tài khoản thanh toán. Các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi Thanh toán song phương điện tử: Là quy trình xử lý các giao dịch thanh toán bằng phương thức điện tử giữa Kho bạc Nhà nước và ngân hàng thương mại, được thực hiện theo mô hình tài khoản thanh toán phân tán hoặc mô hình tài khoản thanh toán tập trung. Thời điểm "cut off time" (COT): Là mốc thời gian tạm ngừng truyền và nhận chứng từ thanh toán để thực hiện đối chiếu số liệu giao dịch trong ngày giữa Kho bạc Nhà nước và ngân hàng thương mại. Giờ COT tiêu chuẩn được quy định là 16 giờ của ngày làm việc (theo giờ Việt Nam), tuy nhiên có thể được điều chỉnh linh hoạt dựa trên sự phối hợp thống nhất giữa hai bên khi cần thiết. Quản lý và sử dụng tài khoản thanh toán tại Ngân hàng Nhà nước Việt Nam Kho bạc Nhà nước (Trung ương) được phép mở 01 tài khoản thanh toán bằng đồng Việt Nam (VND) và 01 tài khoản thanh toán bằng ngoại tệ (tùy theo loại ngoại tệ phát sinh thực tế) tại Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Các tài khoản này được sử dụng cho các mục đích cụ thể sau: Thực hiện toàn bộ các giao dịch thu, chi liên quan đến ngân quỹ nhà nước. Thực hiện các giao dịch điều hành số dư tài khoản, bao gồm việc chuyển tiền giữa các tài khoản thanh toán của Kho bạc Nhà nước nhằm bảo đảm khả năng thanh toán liên tục. Thực hiện các giao dịch sử dụng nguồn ngân quỹ nhà nước tạm thời nhàn rỗi hoặc xử lý các trường hợp ngân quỹ nhà nước bị thiếu hụt tạm thời. Mọi giao dịch thanh toán qua các tài khoản này phải tuân thủ nghiêm ngặt quy định về quản lý, vận hành và sử dụng Hệ thống Thanh toán điện tử liên ngân hàng Quốc gia. Tiêu chuẩn lựa chọn ngân hàng thương mại để mở tài khoản Kho bạc Nhà nước chỉ được mở tài khoản thanh toán tại các ngân hàng thương mại đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau: Không nằm trong diện bị chuyển giao bắt buộc hoặc đang bị đặt dưới sự kiểm soát đặc biệt theo quyết định của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam. Có đầy đủ năng lực kỹ thuật và nghiệp vụ để thực hiện thanh toán song phương điện tử theo đúng các yêu cầu và đặc tả kỹ thuật do Kho bạc Nhà nước công bố công khai. Trước khi mở tài khoản, hai bên phải ký kết Thỏa thuận thanh toán song phương điện tử dựa trên các nội dung cốt lõi quy định tại Phụ lục của Thông tư này. Việc lựa chọn mô hình phân tán hay tập trung sẽ căn cứ vào năng lực công nghệ thực tế của từng ngân hàng. Mô hình tài khoản thanh toán phân tán tại ngân hàng thương mại Đối với các ngân hàng thương mại áp dụng mô hình phân tán, việc quản lý tài khoản được quy định như sau: Địa điểm mở tài khoản: Kho bạc Nhà nước (Trung ương) mở tài khoản tại trụ sở chính của ngân hàng thương mại; các Kho bạc Nhà nước khu vực mở tài khoản tại các chi nhánh hoặc phòng giao dịch thuộc cùng ngân hàng thương mại đó. Mục đích sử dụng: Tài khoản của Kho bạc Nhà nước (Trung ương) dùng để thu, chi ngân quỹ, điều hành số dư và xử lý ngân quỹ nhàn rỗi/thiếu hụt. Tài khoản của Kho bạc Nhà nước khu vực chỉ dùng để thực hiện các giao dịch thu, chi ngân quỹ nhà nước trực tiếp. Quản lý số dư cuối ngày: Vào cuối ngày giao dịch, toàn bộ số dư trên các tài khoản tại ngân hàng thương mại phải được chuyển về tài khoản của Kho bạc Nhà nước (Trung ương) tại Sở Giao dịch Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (trừ các loại ngoại tệ chưa có tài khoản tại Ngân hàng Nhà nước). Xử lý số dư phát sinh muộn hoặc bất khả kháng: Các khoản thu phát sinh sau giờ COT, trong ngày nghỉ, lễ, tết, hoặc số dư không thể chuyển đi do sự kiện bất khả kháng sẽ được chuyển thành số dư đầu ngày làm việc tiếp theo và phải được chuyển về Ngân hàng Nhà nước ngay trong ngày làm việc kế tiếp đó. Chế tài chậm hạch toán: Nếu ngân hàng thương mại chậm hạch toán khoản thu do lỗi chủ quan, trong vòng 01 ngày làm việc kể từ khi phát hiện, ngân hàng phải đền bù khoản tiền phạt chậm hạch toán. Công thức tính phạt dựa trên số thu chậm hạch toán nhân với 150% lãi suất tiền gửi của Kho bạc Nhà nước tại Ngân hàng Nhà nước cùng thời kỳ, tính theo số ngày chậm thực tế chia cho 365 ngày. Mô hình tài khoản thanh toán tập trung tại ngân hàng thương mại Đây là mô hình quản lý tiên tiến hướng tới sự tinh gọn và tối ưu hóa dòng vốn: Cơ cấu tài khoản: Kho bạc Nhà nước (Trung ương) mở duy nhất 01 tài khoản thanh toán bằng VND và 01 tài khoản bằng ngoại tệ tại trụ sở chính của ngân hàng thương mại. Các Kho bạc Nhà nước khu vực hoàn toàn không mở tài khoản thanh toán tại ngân hàng thương mại áp dụng mô hình này. Phương thức vận hành: Mọi giao dịch thu, chi của Kho bạc Nhà nước khu vực đều được thực hiện gián tiếp qua tài khoản tập trung của Kho bạc Nhà nước (Trung ương) tại trụ sở chính của ngân hàng thương mại. Quản lý số dư và chế tài: Quy trình chuyển số dư cuối ngày về Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, xử lý số dư phát sinh sau giờ COT và chế tài phạt chậm hạch toán do lỗi chủ quan của ngân hàng thương mại được áp dụng tương tự như quy định tại mô hình phân tán. Nhiệm vụ, quyền hạn của Kho bạc Nhà nước và trách nhiệm của ngân hàng thương mại Để đảm bảo hệ thống vận hành thông suốt, các bên có trách nhiệm và quyền hạn rõ ràng: Kho bạc Nhà nước: Giám đốc Kho bạc Nhà nước có thẩm quyền quyết định lựa chọn ngân hàng thương mại để mở tài khoản. Định kỳ hàng năm, Kho bạc Nhà nước tiến hành đánh giá chất lượng dịch vụ của các ngân hàng và thực hiện đóng tài khoản nếu ngân hàng không còn đáp ứng đủ điều kiện. Ngoài ra, Kho bạc Nhà nước có trách nhiệm công bố đặc tả kỹ thuật, chia sẻ dữ liệu tài khoản kịp thời cho cơ quan thuế, hải quan và công khai trên các cổng thông tin dịch vụ công. Ngân hàng thương mại: Có trách nhiệm thực hiện thanh toán song phương điện tử an toàn, bảo mật; truyền đầy đủ, chính xác và kịp thời thông tin thu ngân sách nhà nước cho Kho bạc Nhà nước, cơ quan thuế và cơ quan hải quan theo đúng thỏa thuận đã ký kết. Nội dung chủ yếu của Thỏa thuận thanh toán song phương điện tử Thỏa thuận được ký kết giữa Kho bạc Nhà nước và ngân hàng thương mại phải bao gồm các nội dung cốt lõi sau: Trách nhiệm pháp lý của các bên tham gia thỏa thuận. Các nguyên tắc vận hành: Nguyên tắc mở/sử dụng tài khoản, bảo đảm khả năng thanh toán, phối hợp thu và ủy nhiệm thu ngân sách nhà nước, kết nối và bảo mật dữ liệu điện tử, xử lý chuyển số dư cuối ngày, hạch toán kế toán, trả lãi và phí thanh toán. Quy định cụ thể về thời điểm COT. Quy trình nghiệp vụ chi tiết: Xử lý lệnh thanh toán, đối chiếu số liệu, tra soát thông tin, xử lý sai sót kỹ thuật và quy trình nộp/rút tiền mặt. Cơ chế giải quyết khiếu nại và bồi thường thiệt hại phát sinh. Hiệu lực thi hành và lộ trình chuyển đổi Thông tư số 81/2025/TT-BTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 10 năm 2025 . Kể từ ngày này, Thông tư số 58/2019/TT-BTC (đã được sửa đổi, bổ sung năm 2021) chính thức hết hiệu lực thi hành. Các thỏa thuận thanh toán song phương điện tử đã ký trước ngày Thông tư này có hiệu lực mà vẫn phù hợp với các quy định mới thì tiếp tục được thực hiện. Về lộ trình chuyển đổi công nghệ, Kho bạc Nhà nước và các ngân hàng thương mại nơi mở tài khoản phải chủ động thống nhất phương án để hoàn thành việc chuyển đổi toàn bộ sang mô hình thanh toán song phương điện tử theo mô hình tài khoản thanh toán tập trung chậm nhất vào ngày 30 tháng 6 năm 2028 .