Thông tư 12/2023/TT-BTNMT về Quy định kỹ thuật giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Thông tư số 12/2023/TT-BTNMT do Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường ban hành quy định kỹ thuật giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa quy trình ứng dụng công nghệ viễn thám trong công tác giám sát, đánh giá và ứng phó với thiên tai ngập lụt tại Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng Thông tư này quy định chi tiết về quy trình kỹ thuật giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ quan, tổ chức, cá nhân tham gia vào hoạt động giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám trên lãnh thổ Việt Nam. Cơ sở toán học của bản đồ giám sát ngập lụt Bản đồ giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám phải tuân thủ Hệ quy chiếu và Hệ tọa độ Quốc gia VN-2000 theo Quyết định số 83/2000/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ với các thông số kỹ thuật cụ thể: Sử dụng lưới chiếu UTM. Sử dụng ê-líp-xô-ít tham chiếu WGS84. Múi chiếu 6 độ, hệ số điều chỉnh tỉ lệ biến dạng chiều dài k0 = 0,9996. Bản đồ phải thể hiện đầy đủ các hợp phần phụ như bảng chắp (nếu có), bảng chú giải, tỉ lệ bản đồ, thước tỉ lệ và khung bản đồ theo mẫu quy định. Quy trình kỹ thuật giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám Quy trình giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám được thực hiện thông qua 9 bước công việc cốt lõi sau: 1. Công tác chuẩn bị Thu thập, tổng hợp thông tin thiên tai: Bao gồm thông tin dự báo về lượng mưa (lượng, thời gian, khu vực), thông tin dự báo bão (cấp độ, hướng di chuyển, thời gian, phạm vi ảnh hưởng) và các cảnh báo khí tượng thủy văn khác từ hệ thống dự báo quốc gia. Thu thập thông tin vệ tinh viễn thám: Xác định cơ quan quản lý vệ tinh, thời gian, phạm vi chụp và thông số kỹ thuật của loại ảnh cần thu nhận khi đi qua lãnh thổ Việt Nam. Đặt chụp ảnh viễn thám: Xác định vị trí, phạm vi, thời điểm, tần suất chụp ảnh và gửi yêu cầu đến cơ quan cung cấp dữ liệu. Thu nhận dữ liệu ảnh viễn thám tại các thời điểm trước, trong và sau khi xảy ra ngập lụt. Thu thập tài liệu phụ trợ: Bản đồ, dữ liệu giám sát ngập lụt từ các tổ chức trong và ngoài nước, dữ liệu nền địa lý và mô hình số độ cao (DEM) của khu vực giám sát. 2. Xử lý ảnh viễn thám Nhập dữ liệu đầu vào: Kiểm tra chất lượng ảnh, nhập vào phần mềm xử lý chuyên dụng và chuyển đổi giá trị độ xám của ảnh (DN) về giá trị bức xạ (dB). Tăng cường chất lượng ảnh: Thực hiện tái tạo mô hình ảnh viễn thám ra-đa (SAR Simulation), hiệu chỉnh ảnh hưởng của địa hình và tiến hành lọc nhiễu tần số cao bằng phép lọc kích thước 5x5 hoặc 7x7 điểm ảnh để bảo toàn đặc trưng ảnh. Chuyển đổi hệ tọa độ: Đưa toàn bộ dữ liệu ảnh về Hệ quy chiếu và Hệ tọa độ Quốc gia VN-2000. Xử lý không gian: Thực hiện ghép, cắt ảnh và xuất bình đồ ảnh theo phạm vi khu vực giám sát. 3. Trích xuất dữ liệu nền giám sát ngập lụt Tiến hành trích xuất các thông tin nền từ cơ sở dữ liệu nền địa lý quốc gia để phục vụ biên tập bản đồ, bao gồm: Đường biên giới quốc gia trên đất liền và đường địa giới hành chính các cấp. Vị trí trụ sở Ủy ban nhân dân cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã. Hệ thống giao thông: Đường sắt quốc gia, đường cao tốc, đường quốc lộ, đường tỉnh, đường huyện và cảng hàng không. Các đối tượng thủy văn: Đối tượng dạng vùng có diện tích lớn hơn 15 mm2 trên bản đồ; đối tượng dạng đường có chiều dài lớn hơn 2 cm trên bản đồ cần thành lập. 4. Chiết xuất thông tin ngập lụt Lựa chọn phân cực ảnh theo thứ tự ưu tiên: Phân cực HH, phân cực VH, phân cực HV và cuối cùng là phân cực VV. Xác định ngưỡng giá trị bức xạ đặc trưng của đối tượng nước trên ảnh viễn thám. Phân tách vùng ngập nước và xuất ranh giới vùng ngập dưới dạng dữ liệu véc-tơ (vector). 5. Biên tập lớp thông tin ngập lụt Hiệu chỉnh kết quả: Loại bỏ ảnh hưởng của địa hình đến kết quả chiết tách; lọc bỏ và tổng hợp các vùng ngập nước có diện tích nhỏ hơn 15 mm2 trên bản đồ. Làm trơn đường bao: Thực hiện biên tập làm trơn đường bao vùng ngập lụt với thông số làm trơn là 0,1 mm trên bản đồ. Loại bỏ các vùng ngập nước thường xuyên (như sông, hồ, biển cố định) để xác định chính xác diện tích ngập lụt phát sinh do thiên tai. Tính toán diện tích ngập lụt chi tiết theo từng đơn vị hành chính cấp tỉnh, cấp huyện và cấp xã, sau đó tổng hợp vào bảng thống kê diện tích ngập lụt. 6. Thành lập bản đồ giám sát ngập lụt Xác định tỉ lệ bản đồ dựa trên phạm vi ảnh hưởng của lũ lụt và độ phân giải của dữ liệu ảnh viễn thám được sử dụng. Biên tập, sửa chữa bản đồ theo đúng các quy định kỹ thuật đối với bản đồ chuyên đề. Thiết kế các ký hiệu bổ sung cần thiết và trình bày bản đồ hoàn chỉnh theo quy chuẩn. 7. Kiểm tra, đánh giá độ tin cậy của bản đồ Lấy mẫu kiểm tra: Chọn tối thiểu 10 mẫu ngẫu nhiên trên dữ liệu ảnh viễn thám tại khu vực bị ảnh hưởng để phục vụ công tác kiểm tra chéo. So sánh đối chiếu giữa bản đồ giám sát ngập lụt đã thành lập với các mẫu kiểm tra. Yêu cầu chất lượng: Độ tin cậy của bản đồ giám sát ngập lụt sau khi đối chiếu phải đạt từ 90% trở lên. Trường hợp không đạt yêu cầu phải tiến hành sửa chữa, hiệu chỉnh lại bản đồ. 8. Xây dựng báo cáo giám sát ngập lụt Xây dựng báo cáo giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám cho từng đợt thiên tai cụ thể theo mẫu quy định. Xây dựng báo cáo tổng hợp kết quả giám sát ngập lụt bằng công nghệ viễn thám định kỳ hàng năm để đánh giá bức tranh toàn cảnh và rút kinh nghiệm cho các giai đoạn tiếp theo. 9. Giao nộp sản phẩm Thời hạn giao nộp sản phẩm đợt: Bản đồ giám sát ngập lụt và báo cáo ngập lụt của từng đợt thiên tai phải được giao nộp cho cơ quan chủ quản và cơ quan sử dụng dữ liệu chậm nhất là 05 ngày sau khi kết thúc đợt thiên tai. Thời hạn giao nộp báo cáo tổng hợp: Báo cáo tổng hợp kết quả giám sát ngập lụt hàng năm phải được hoàn thành và giao nộp trước ngày 25 tháng 12 hàng năm. Hiệu lực thi hành và Tổ chức thực hiện Thông tư 12/2023/TT-BTNMT chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 12 năm 2023. Các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương và các tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành Thông tư này. Cục trưởng Cục Viễn thám quốc gia có trách nhiệm chủ trì tổ chức phổ biến, hướng dẫn và kiểm tra việc thực hiện Thông tư trên phạm vi cả nước. Trong quá trình triển khai, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Bộ Tài nguyên và Môi trường để xem xét, giải quyết.