Thông tư 101/2025/TT-BTС hướng dẫn nguyên tắc kế toán áp dụng đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Thông tư 101/2025/TT-BTC do Bộ trưởng Bộ Tài chính ban hành hướng dẫn nguyên tắc kế toán áp dụng đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm, nhằm chuẩn hóa công tác hạch toán kế toán và trình bày báo cáo tài chính đối với các nghiệp vụ kinh tế đặc thù trong lĩnh vực môi giới bảo hiểm. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng Thông tư này hướng dẫn nguyên tắc kế toán và trình bày báo cáo tài chính đối với một số nghiệp vụ kinh tế đặc thù của các doanh nghiệp môi giới bảo hiểm được thành lập và hoạt động hợp pháp theo quy định của pháp luật Việt Nam. Lưu ý, các quy định tại Thông tư này không áp dụng cho việc xác định nghĩa vụ thuế của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm đối với ngân sách Nhà nước. Nguyên tắc kế toán chung Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm có trách nhiệm tuân thủ đầy đủ các quy định của Luật Kế toán, các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Kế toán, hệ thống chuẩn mực kế toán, Chế độ kế toán doanh nghiệp hiện hành (bao gồm cả các văn bản sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế), pháp luật về kinh doanh bảo hiểm và các hướng dẫn cụ thể tại Thông tư này để thực hiện ghi sổ kế toán, lập và trình bày báo cáo tài chính. Nguyên tắc kế toán đối với một số nghiệp vụ kinh tế đặc thù Đối với Quỹ dự trữ bắt buộc: Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm áp dụng tài khoản "Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu" để phản ánh tình hình trích lập và sử dụng Quỹ dự trữ bắt buộc. Trên báo cáo tài chính và thuyết minh báo cáo tài chính, quỹ này phải được trình bày dưới chỉ tiêu "Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu" theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp. Việc trích lập và sử dụng quỹ phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm và các quy định pháp luật khác có liên quan. Đối với thời điểm ghi nhận doanh thu: Trong trường hợp pháp luật về kinh doanh bảo hiểm có quy định về thời điểm ghi nhận các khoản doanh thu của doanh nghiệp môi giới bảo hiểm khác với Chế độ kế toán doanh nghiệp, doanh nghiệp thực hiện theo quy định của pháp luật về kinh doanh bảo hiểm. Đối với các khoản hoàn, giảm hoa hồng môi giới bảo hiểm: Các khoản hoàn trả, giảm hoa hồng môi giới bảo hiểm hoặc các khoản khác có bản chất tương tự được phản ánh là khoản giảm trừ doanh thu và thực hiện hạch toán kế toán theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp. Đối với việc hợp tác môi giới bảo hiểm: Các bên tham gia thực hiện chia sẻ doanh thu và chi phí chung phát sinh từ hoạt động hợp tác môi giới bảo hiểm theo thỏa thuận đã ký kết. Trường hợp doanh nghiệp môi giới bảo hiểm có toàn quyền quyết định về giá trị hợp đồng môi giới và gánh chịu mọi rủi ro phát sinh từ hợp đồng, khoản chi cho bên hợp tác môi giới bảo hiểm được hạch toán trực tiếp vào chi phí trong kỳ phát sinh của doanh nghiệp. Đối với chi phí hoạt động môi giới bảo hiểm: Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm phải hạch toán các khoản chi phí hoạt động môi giới bảo hiểm quy định tại Điều 83 Nghị định số 46/2023/NĐ-CP ngày 01 tháng 7 năm 2023 của Chính phủ là giá vốn hàng bán. Đồng thời, doanh nghiệp phải trình bày và thuyết minh cụ thể chỉ tiêu giá vốn hàng bán này trên Báo cáo tài chính theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp. Quy định về chuyển đổi số dư tài khoản Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm thực hiện chuyển đổi và kết chuyển số dư các tài khoản kế toán đang áp dụng sang các tài khoản mới phù hợp với quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp. Doanh nghiệp thực hiện chuyển đổi số dư từ chỉ tiêu "Quỹ dự trữ bắt buộc" sang chỉ tiêu "Quỹ khác thuộc vốn chủ sở hữu" trên Báo cáo tình hình tài chính (Bảng Cân đối kế toán) theo quy định của Chế độ kế toán doanh nghiệp. Điều khoản chuyển tiếp Doanh nghiệp môi giới bảo hiểm có trách nhiệm báo cáo lại thông tin so sánh trên Báo cáo tài chính đối với các chỉ tiêu có sự thay đổi giữa quy định tại Thông tư này và Thông tư số 175/2011/TT-BTC ngày 05 tháng 12 năm 2011 của Bộ Tài chính, đồng thời phải thuyết minh rõ ràng lý do dẫn đến sự thay đổi của các nội dung và số liệu liên quan. Hiệu lực thi hành và tổ chức thực hiện Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2026 và áp dụng bắt đầu từ năm tài chính 2026. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 175/2011/TT-BTC ngày 05 tháng 12 năm 2011 của Bộ Tài chính hướng dẫn kế toán áp dụng đối với doanh nghiệp môi giới bảo hiểm. Trong trường hợp các văn bản quy phạm pháp luật được viện dẫn tại Thông tư này được sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế thì thực hiện áp dụng theo các văn bản mới sửa đổi, bổ sung hoặc thay thế đó. Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát kế toán, kiểm toán; Cục trưởng Cục Quản lý, giám sát bảo hiểm; Tổng Giám đốc (Giám đốc) các doanh nghiệp môi giới bảo hiểm và Thủ trưởng các đơn vị liên quan chịu trách nhiệm thi hành Thông tư này. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu phát sinh khó khăn, vướng mắc, các đơn vị cần kịp thời phản ánh về Bộ Tài chính để nghiên cứu và giải quyết.