Thông tư 08/2025/TT-TANDTC quy định việc tổ chức các Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố, Tòa án nhân dân khu vực do Chánh án Tòa án nhân dân tối cao ban hành

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Thông tư 08/2025/TT-TANDTC được ban hành bởi Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định chi tiết về việc tổ chức các Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và Tòa án nhân dân khu vực. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Tổ chức Tòa án nhân dân, hướng tới mục tiêu tinh gọn bộ máy, chuyên môn hóa công tác xét xử và nâng cao hiệu năng, hiệu lực hoạt động của hệ thống Tòa án nhân dân cấp sơ thẩm và cấp phúc thẩm. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng Thông tư này áp dụng đối với việc tổ chức, hoạt động, trình tự thủ tục thành lập và giải thể các Tòa chuyên trách thuộc Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (gọi chung là Tòa án nhân dân cấp tỉnh) và Tòa án nhân dân khu vực. Đối tượng chịu sự tác động trực tiếp bao gồm Chánh án, Phó Chánh án, Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án tại các đơn vị này, cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan trong hệ thống Tòa án nhân dân. Nguyên tắc tổ chức Tòa chuyên trách Bảo đảm tính chuyên sâu, chuyên môn hóa cao trong việc giải quyết, xét xử đối với từng lĩnh vực cụ thể, từ đó nâng cao chất lượng và tiến độ giải quyết các loại vụ án, vụ việc. Việc tổ chức các Tòa chuyên trách phải bảo đảm nguyên tắc tinh gọn bộ máy, hoạt động hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả, tránh việc phình to biên chế hoặc thành lập các đầu mối trung gian không cần thiết. Tiêu chí tổ chức Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh Số lượng Tòa chuyên trách được tổ chức tại Tòa án nhân dân cấp tỉnh được xác định căn cứ vào số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình trong 03 năm liên tiếp liền kề, cụ thể như sau: Tổ chức tối đa 06 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với Tòa án nhân dân cấp tỉnh có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình trong 03 năm liên tiếp từ 5.000 vụ/năm trở lên. Tổ chức tối đa 05 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với Tòa án nhân dân cấp tỉnh có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình trong 03 năm liên tiếp từ 2.000 vụ/năm đến dưới 5.000 vụ/năm. Tổ chức tối đa 04 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với Tòa án nhân dân cấp tỉnh có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình trong 03 năm liên tiếp từ 1.000 vụ/năm đến dưới 2.000 vụ/năm. Tổ chức tối đa 03 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với Tòa án nhân dân cấp tỉnh có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình trong 03 năm liên tiếp dưới 1.000 vụ/năm. Tiêu chí tổ chức Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân khu vực Đối với Tòa án nhân dân khu vực, việc thành lập các Tòa chuyên trách cũng được phân cấp nghiêm ngặt dựa trên quy mô lượng án thụ lý trung bình trong 03 năm liên tiếp: Tổ chức tối đa 05 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với đơn vị có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình từ 8.000 vụ/năm trở lên. Tổ chức tối đa 04 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với đơn vị có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình từ 6.000 vụ/năm đến dưới 8.000 vụ/năm. Tổ chức tối đa 03 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với đơn vị có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình từ 3.000 vụ/năm đến dưới 6.000 vụ/năm. Tổ chức tối đa 02 Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với đơn vị có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình từ 2.000 vụ/năm đến dưới 3.000 vụ/năm. Không tổ chức Tòa chuyên trách: Áp dụng đối với các Tòa án nhân dân khu vực có số lượng vụ án, vụ việc thụ lý trung bình dưới 2.000 vụ/năm. Trường hợp đặc biệt: Để đáp ứng yêu cầu thực tiễn xét xử tại một số địa bàn đặc thù, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao có thẩm quyền quyết định tổ chức các Tòa chuyên trách tại các Tòa án chưa đáp ứng đủ các tiêu chí về số lượng vụ việc nêu trên. Nhiệm vụ, quyền hạn của các Tòa chuyên trách Tòa Hình sự: Giải quyết, xét xử các vụ án hình sự (trừ các vụ án thuộc thẩm quyền của Tòa Gia đình và người chưa thành niên); xem xét, quyết định áp dụng các biện pháp xử lý hành chính tại Tòa án nhân dân (trừ các trường hợp thuộc thẩm quyền của Tòa Gia đình và người chưa thành niên). Tòa Dân sự: Giải quyết, xét xử các vụ án, việc dân sự theo quy định của pháp luật tố tụng dân sự. Tòa Kinh tế: Giải quyết, xét xử các vụ án, việc kinh doanh thương mại; giải quyết yêu cầu hủy phán quyết trọng tài, đăng ký phán quyết trọng tài vụ việc trong trường hợp Tòa án nhân dân cấp tỉnh được giao thực hiện nhiệm vụ này. Tòa Hành chính: Giải quyết, xét xử các vụ án hành chính theo quy định của Luật Tố tụng hành chính. Tòa Gia đình và người chưa thành niên: Giải quyết các vụ án hình sự mà bị cáo là người dưới 18 tuổi hoặc vụ án có bị hại là người dưới 18 tuổi bị tổn thương nghiêm trọng về tâm lý, cần sự hỗ trợ đặc biệt; xem xét áp dụng biện pháp xử lý hành chính đối với người chưa thành niên; xem xét đưa người nghiện ma túy từ đủ 12 đến dưới 18 tuổi vào cơ sở cai nghiện bắt buộc; giải quyết các vụ việc hôn nhân và gia đình. Tòa Lao động: Giải quyết, xét xử các vụ án, việc lao động theo quy định. Phương án xử lý khi không tổ chức đủ Tòa chuyên trách: Trường hợp Tòa án không tổ chức hoặc không tổ chức đủ các Tòa chuyên trách, Chánh án Tòa án đó sẽ phân công Thẩm phán chuyên trách giải quyết hoặc trực tiếp quyết định việc phân công Thẩm phán thụ lý các vụ việc thuộc lĩnh vực không có Tòa chuyên trách tương ứng. Trình tự, thủ tục tổ chức Tòa chuyên trách Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh tiến hành rà soát số lượng vụ án, vụ việc thụ lý thực tế; xây dựng hồ sơ đề nghị tổ chức Tòa chuyên trách tại đơn vị mình và các Tòa án nhân dân khu vực thuộc phạm vi quản lý địa giới hành chính. Hồ sơ đề nghị bao gồm: Tờ trình nêu rõ sự cần thiết, cơ sở đề xuất, số lượng, tên gọi, cơ cấu tổ chức, chức năng nhiệm vụ của các Tòa chuyên trách; văn bản ý kiến của cấp ủy địa phương và tập thể lãnh đạo Tòa án nhân dân cấp tỉnh. Hồ sơ được gửi về Tòa án nhân dân tối cao (thông qua Vụ Tổ chức - Cán bộ). Trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ hồ sơ hợp lệ, Vụ Tổ chức - Cán bộ thẩm định, lập Tờ trình trình Chánh án Tòa án nhân dân tối cao xem xét, quyết định. Trường hợp không chấp thuận, Tòa án nhân dân tối cao sẽ thông báo bằng văn bản nêu rõ lý do cho Tòa án nhân dân cấp tỉnh đề xuất. Tổ chức thực hiện và kết thúc hoạt động của Tòa chuyên trách Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và Chánh án Tòa án nhân dân khu vực có trách nhiệm phân công Thẩm phán, Thẩm tra viên, Thư ký Tòa án làm việc tại các Tòa chuyên trách tương ứng sau khi có quyết định thành lập. Hằng năm, Chánh án cấp tỉnh phải lập báo cáo tình hình thực hiện gửi về Tòa án nhân dân tối cao để theo dõi, quản lý. Căn cứ vào tình hình thực tiễn và biến động lượng án, Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quyết định kết thúc hoạt động (giải thể) của Tòa chuyên trách trên cơ sở đề xuất của Chánh án Tòa án nhân dân cấp tỉnh và báo cáo thẩm định của Vụ Tổ chức - Cán bộ. Khi Tòa chuyên trách kết thúc hoạt động, Chánh tòa và Phó Chánh tòa của Tòa đó đương nhiên miễn nhiệm chức vụ nhưng được bảo lưu các chế độ, chính sách phụ cấp chức vụ theo quy định của pháp luật hiện hành. Hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp Thông tư 08/2025/TT-TANDTC có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 8 năm 2025. Thông tư này thay thế hoàn toàn Thông tư số 01/2016/TT-CA ngày 21 tháng 01 năm 2016 của Chánh án Tòa án nhân dân tối cao quy định việc tổ chức các Tòa chuyên trách tại Tòa án nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương, Tòa án nhân dân huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh và tương đương. Về quy định chuyển tiếp, các Tòa chuyên trách đã được thành lập theo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân năm 2024 tiếp tục duy trì hoạt động cho đến khi có quyết định tổ chức lại theo hệ thống Tòa chuyên trách mới phù hợp với Luật Tổ chức Tòa án nhân dân số 34/2024/QH15 (đã được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 81/2025/QH15).