Thông tư 06/2026/TT-BYT quy định về mã hóa bệnh tật, nguyên nhân tử vong theo ICD-10 do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Thông tư 06/2026/TT-BYT do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành quy định về mã hóa bệnh tật và nguyên nhân tử vong theo Phân loại quốc tế về bệnh tật lần thứ 10 (ICD-10). Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm chuẩn hóa hệ thống thuật ngữ y khoa, đồng bộ hóa dữ liệu chẩn đoán và điều trị, phục vụ hiệu quả cho công tác quản lý khám bệnh, chữa bệnh cũng như giám định, thanh toán chi phí bảo hiểm y tế trên phạm vi toàn quốc. Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng Thông tư này quy định chi tiết về danh mục mã hóa bệnh tật, nguyên nhân tử vong theo hệ thống ICD-10 và hướng dẫn các nguyên tắc áp dụng trong thực tiễn lâm sàng. Đối tượng áp dụng bao gồm các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh; người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh; cơ quan bảo hiểm xã hội; các cơ quan quản lý y tế và các tổ chức, cá nhân có liên quan đến hoạt động mã hóa dữ liệu y tế và thanh toán bảo hiểm y tế. Giải thích các thuật ngữ chuyên ngành cốt lõi Để đảm bảo tính thống nhất trong việc áp dụng, Thông tư đưa ra định nghĩa pháp lý cho các khái niệm nền tảng: ICD-10: Là bảng phân loại quốc tế về bệnh tật và nguyên nhân tử vong phiên bản lần thứ 10 do Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) ban hành. Mã hoá bệnh tật: Là quá trình chuyển đổi các thuật ngữ y khoa, chẩn đoán bệnh tật, nguyên nhân tử vong, các vấn đề sức khỏe, chấn thương và các can thiệp y tế từ dạng văn bản hoặc dữ liệu phi cấu trúc sang định dạng dữ liệu có cấu trúc ký tự chữ, ký tự số hoặc kết hợp cả hai. Bệnh chính: Là bệnh hoặc tình trạng bệnh lý khiến người bệnh phải đến cơ sở y tế để khám, chữa bệnh và được chẩn đoán xác định khi kết thúc lượt điều trị. Trong trường hợp đa bệnh lý, bệnh nào tiêu tốn nhiều nguồn lực nhất (về chi phí, dịch vụ kỹ thuật, nhân lực) sẽ được xác định là bệnh chính. Nếu không thể đưa ra chẩn đoán xác định, các triệu chứng chính hoặc rối loạn, bất thường nổi trội nhất sẽ được coi là bệnh chính. Bệnh kèm theo: Là những bệnh cùng tồn tại với bệnh chính tại thời điểm nhập viện hoặc phát sinh, được phát hiện trong quá trình điều trị bệnh chính, có ảnh hưởng trực tiếp đến việc chăm sóc, điều trị, làm kéo dài thời gian nằm viện hoặc yêu cầu sử dụng thêm nguồn lực y tế. Biến chứng: Là bệnh, hội chứng hoặc tình trạng bệnh lý phát sinh trong quá trình điều trị, là hậu quả trực tiếp của bệnh tật, chấn thương, các can thiệp y khoa trước đó hoặc do sự tiến triển xấu đi của bệnh gốc. Di chứng: Là tình trạng bệnh lý tồn tại lâu dài hoặc để lại di chứng sau khi bệnh tật, chấn thương hoặc can thiệp y khoa đã được điều trị xong. Nguyên tắc áp dụng Danh mục mã bệnh theo ICD-10 Danh mục mã bệnh ban hành kèm theo Thông tư được thiết kế chi tiết dưới dạng bảng dữ liệu phân cột, áp dụng theo các nguyên tắc nghiêm ngặt sau: Các thông tin, dữ liệu định danh và mô tả cụ thể cho từng mã bệnh được thể hiện chi tiết từ cột 1 đến cột 23 của Danh mục. Các cột từ cột 24 đến cột 29 quy định các điều kiện ràng buộc pháp lý và chuyên môn đối với từng mã ICD-10 cụ thể: Cột 24: Xác định các mã bệnh tuyệt đối không được sử dụng làm bệnh chính. Cột 25: Xác định các mã bệnh không được khuyến khích sử dụng làm bệnh chính trong chẩn đoán. Cột 26: Xác định các mã bệnh không được phép sử dụng do đã có các mã 4 ký tự hoặc 5 ký tự chi tiết, cụ thể hơn để thay thế. Cột 27: Xác định các mã chỉ được phép sử dụng riêng cho mục đích mã hóa nguyên nhân tử vong. Cột 28: Xác định các mã bệnh chỉ xuất hiện hoặc chủ yếu xuất hiện ở đối tượng nữ giới. Cột 29: Xác định các mã bệnh chỉ xuất hiện hoặc chủ yếu xuất hiện ở đối tượng nam giới. Kỹ thuật mã hóa bệnh tật chi tiết trong quá trình triển khai thực tế tại các cơ sở y tế phải tuân thủ theo đúng các hướng dẫn chuyên môn kỹ thuật do Bộ Y tế ban hành. Hiệu lực thi hành và các quy định sửa đổi đặc biệt Thông tư quy định lộ trình hiệu lực rõ ràng nhằm đảm bảo các cơ sở y tế có đủ thời gian chuẩn bị hạ tầng công nghệ thông tin: Hiệu lực chung: Thông tư chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2026 . Quy định có hiệu lực sớm từ ngày 01 tháng 6 năm 2026: Chính thức thay thế yêu cầu đóng dấu treo tại Mẫu phiếu hẹn khám lại (Phụ lục V) và yêu cầu ký tên, đóng dấu tại Mẫu phiếu chuyển tuyến khám bệnh, chữa bệnh bảo hiểm y tế (Phụ lục VI) ban hành kèm theo Thông tư số 01/2025/TT-BYT bằng ký số xác thực của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đối với các văn bản định dạng điện tử. Sửa đổi mã hóa đối với Hội chứng Prader Willi quy định tại Phụ lục 3 ban hành kèm theo Thông tư số 01/2025/TT-BYT từ mã cũ Q87.11 thành mã mới Q87.1 . Điều khoản chuyển tiếp Để quá trình chuyển đổi mã hóa không gây gián đoạn hoạt động khám, chữa bệnh và quyền lợi của người tham gia bảo hiểm y tế, Thông tư quy định: Đối với các văn bản do Bộ trưởng Bộ Y tế ban hành trước ngày Thông tư này có hiệu lực mà có quy định mã hóa bệnh khác biệt, thì phải áp dụng thống nhất theo mã bệnh của Thông tư này kể từ ngày 01 tháng 7 năm 2026. Trường hợp mã bệnh cũ bị hủy bỏ, cơ sở y tế chủ động lựa chọn tên bệnh phù hợp nhất trong danh mục mới để áp dụng mã tương ứng thay thế. Trường hợp người bệnh vào viện điều trị trước ngày Thông tư này có hiệu lực nhưng kết thúc đợt điều trị (ra viện hoặc kết thúc lượt khám) vào hoặc sau ngày Thông tư có hiệu lực, cơ sở y tế và người hành nghề phải sử dụng mã bệnh theo quy định mới tại Thông tư này. Tất cả các mã bệnh đã được ghi nhận trong hồ sơ bệnh án của người bệnh và đang được lưu trữ theo đúng quy định trước ngày Thông tư này có hiệu lực vẫn giữ nguyên giá trị pháp lý. Trách nhiệm thi hành của các cơ quan, tổ chức Thông tư phân định rõ ràng trách nhiệm của từng cơ quan quản lý và cơ sở điều trị trong việc tổ chức thực hiện: Vụ Bảo hiểm y tế: Làm đầu mối tổ chức, theo dõi và giám sát việc triển khai Thông tư liên quan đến các hoạt động thanh quyết toán bảo hiểm y tế. Cục Quản lý khám, chữa bệnh: Chủ trì phối hợp triển khai Thông tư trong hoạt động chuyên môn điều trị; tổ chức đào tạo, tập huấn nghiệp vụ mã hóa bệnh cho nhân viên y tế; rà soát, đề xuất bãi bỏ các hướng dẫn cũ không còn phù hợp và cập nhật danh mục mã bệnh khi có yêu cầu thực tiễn. Bảo hiểm xã hội Việt Nam: Có trách nhiệm cập nhật kịp thời Danh mục mã bệnh theo ICD-10 mới lên Cổng tiếp nhận dữ liệu thuộc Hệ thống thông tin giám định bảo hiểm y tế; đồng thời hướng dẫn cơ quan bảo hiểm xã hội các cấp thực hiện đúng quy định. Sở Y tế các tỉnh, thành phố và Y tế các bộ, ngành: Chỉ đạo, đôn đốc, kiểm tra và thanh tra việc thực hiện Thông tư đối với toàn bộ các cơ sở y tế thuộc thẩm quyền quản lý trực tiếp. Các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Chịu trách nhiệm cập nhật toàn bộ danh mục mã bệnh mới vào phần mềm quản lý bệnh viện (HIS) để phục vụ ghi chép, mã hóa; đảm bảo bác sĩ áp dụng mã bệnh chính xác với lâm sàng; khuyến khích từng bước xây dựng và bố trí đội ngũ nhân viên chuyên trách về mã hóa lâm sàng để kiểm tra, giám sát chất lượng dữ liệu đầu ra.