Quy chuẩn quốc gia QCVN 23:2023/BKHCN về Chất thải chứa các nhân phóng xạ có nguồn gốc tự nhiên

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 23:2023/BKHCN do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành quy định về quản lý chất thải chứa các nhân phóng xạ có nguồn gốc tự nhiên (sau đây gọi tắt là chất thải NORM), nhằm thiết lập các giới hạn kỹ thuật và yêu cầu quản lý an toàn bức xạ đối với loại chất thải này tại Việt Nam. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng (Điều 1 và Điều 2) Phạm vi điều chỉnh: Quy chuẩn này quy định mức giải trừ đối với chất thải chứa các nhân phóng xạ có nguồn gốc tự nhiên và các yêu cầu quản lý an toàn đối với hoạt động phát sinh, thu gom, lưu giữ, xử lý, chôn cất chất thải NORM. Đối tượng áp dụng: Quy chuẩn áp dụng đối với mọi tổ chức, cá nhân có hoạt động liên quan đến phát sinh và quản lý chất thải NORM trên lãnh thổ Việt Nam, đặc biệt là trong các ngành công nghiệp khai thác, chế biến khoáng sản, dầu khí, hóa chất và sản xuất phân bón. Giải thích từ ngữ và các khái niệm cốt lõi (Điều 3) Điều khoản này định nghĩa rõ ràng các thuật ngữ chuyên ngành để làm cơ sở áp dụng thống nhất quy chuẩn, bao gồm: Chất thải NORM (Naturally Occurring Radioactive Material): Là chất thải chứa các hạt nhân phóng xạ có nguồn gốc tự nhiên (như U-238, Th-232, Ra-226, Ra-228, Pb-210, Po-210, K-40) phát sinh từ các hoạt động công nghiệp, có nồng độ hoạt độ vượt quá mức giải trừ quy định. Mức giải trừ (Clearance level): Là giá trị giới hạn nồng độ hoạt độ do cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền quy định, làm căn cứ để quyết định chất thải đó có được giải phóng khỏi sự kiểm soát pháp quy về an toàn bức xạ hay không. Quản lý an toàn chất thải NORM: Chuỗi các hoạt động từ giảm thiểu tại nguồn, phân loại, thu gom, vận chuyển, lưu giữ tạm thời cho đến xử lý và chôn cất cuối cùng nhằm bảo đảm an toàn cho con người và môi trường. Quy định kỹ thuật và nguyên tắc quản lý chung (Điều 4) Quy chuẩn đặt ra các nguyên tắc nền tảng và yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trong việc kiểm soát chất thải NORM: Nguyên tắc tối thiểu hóa: Các cơ sở hoạt động phải áp dụng các biện pháp công nghệ tiên tiến nhằm giảm thiểu tối đa thể tích và hoạt độ của chất thải NORM phát sinh trong quá trình sản xuất. Phân loại tại nguồn: Chất thải NORM phải được phân loại ngay tại nơi phát sinh dựa trên trạng thái vật lý (rắn, lỏng, bùn thải) và mức độ hoạt độ phóng xạ để có phương án lưu giữ, xử lý riêng biệt, tránh làm lây nhiễm chéo sang các loại chất thải thông thường khác. Yêu cầu về khu vực lưu giữ: Khu vực lưu giữ tạm thời chất thải NORM phải được thiết kế bảo đảm khả năng che chắn bức xạ, có hệ thống thu gom nước rỉ rác, chống thấm, ngăn ngừa sự phát tán bụi phóng xạ và khí Radon ra môi trường xung quanh. Đồng thời, phải lắp đặt biển cảnh báo nguy hiểm phóng xạ theo quy chuẩn hiện hành. Giám sát và quan trắc: Tổ chức, cá nhân vận hành cơ sở phát sinh chất thải NORM phải xây dựng và thực hiện chương trình quan trắc phóng xạ định kỳ đối với môi trường lao động và môi trường xung quanh, bảo đảm liều lượng bức xạ đối với nhân viên bức xạ và công chúng luôn nằm trong giới hạn cho phép. Hiệu lực thi hành Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 23:2023/BKHCN có hiệu lực thi hành theo quy định của Bộ Khoa học và Công nghệ. Các cơ sở đang hoạt động phát sinh chất thải NORM có trách nhiệm rà soát, cải tạo công nghệ và quy trình quản lý để bảo đảm tuân thủ nghiêm ngặt các giới hạn kỹ thuật được quy định tại văn bản này.