Nghị định 309/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 118/2025/NĐ-CP thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia được sửa đổi tại Nghị định 367/2025/NĐ-CP

Tóm tắt

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Nghị định 309/2026/NĐ-CP được ban hành nhằm sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 118/2025/NĐ-CP (đã được sửa đổi tại Nghị định 367/2025/NĐ-CP) về việc thực hiện thủ tục hành chính theo cơ chế một cửa, một cửa liên thông tại Bộ phận Một cửa và Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đây là bước tiến quan trọng trong tiến trình cải cách hành chính, thúc đẩy chuyển đổi số, tối ưu hóa quy trình giải quyết thủ tục hành chính và nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp. 1. Giải thích từ ngữ và các khái niệm mới được bổ sung Nghị định đã làm rõ và bổ sung các khái niệm nền tảng phục vụ cho việc vận hành hệ thống dịch vụ công trong kỷ nguyên số: Cổng Dịch vụ công quốc gia: Được xác định là cổng tích hợp thông tin và cung cấp dịch vụ công trực tuyến, theo dõi tình hình giải quyết, kết quả giải quyết thủ tục hành chính thống nhất trên phạm vi toàn quốc. Cổng này thực hiện kết nối, tích hợp, chia sẻ dữ liệu với các hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và cung cấp các dịch vụ số phục vụ người dân, doanh nghiệp theo quy định của pháp luật và chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Thiết bị tự phục vụ (Ki-ốt thông minh): Là thiết bị đầu cuối chuyên dụng được kết nối trực tiếp với Cổng Dịch vụ công quốc gia và Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Thiết bị này cho phép tổ chức, cá nhân tự thực hiện các thao tác: tra cứu thông tin, nộp hồ sơ, xác thực định danh, thanh toán trực tuyến và nhận kết quả thủ tục hành chính một cách tự động. 2. Nguyên tắc khai thác dữ liệu và triển khai thiết bị tự phục vụ Nghị định đặt ra các nguyên tắc nghiêm ngặt nhằm giảm thiểu phiền hà cho người dân và khuyến khích ứng dụng công nghệ tự phục vụ: Khai thác dữ liệu thay thế hồ sơ giấy: Cơ quan tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính có trách nhiệm chủ động khai thác, sử dụng thông tin, dữ liệu đã có trong các cơ sở dữ liệu để thay thế cho các thành phần hồ sơ giấy. Tuyệt đối không được yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp các thành phần hồ sơ mà thông tin đã có trong các cơ sở dữ liệu được cơ quan chủ quản công bố và kết nối chia sẻ. Chỉ trong trường hợp xảy ra sự cố, thảm họa không thể khai thác được dữ liệu hoặc thông tin khai thác được chưa chính xác, cơ quan tiếp nhận mới được yêu cầu bổ sung giấy tờ theo quy định. Khuyến khích lắp đặt ki-ốt thông minh: Khuyến khích các cơ quan, tổ chức triển khai lắp đặt ki-ốt thông minh tại Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả, Trung tâm Phục vụ hành chính công, Điểm tiếp nhận và trả kết quả. Việc sử dụng thiết bị này không làm thay đổi thẩm quyền cũng như trách nhiệm tiếp nhận, giải quyết và trả kết quả của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định. Mở rộng địa điểm lắp đặt ki-ốt thông minh: Căn cứ vào tình hình thực tế tại địa phương, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có quyền quyết định tổ chức triển khai lắp đặt ki-ốt thông minh tại các nhà văn hóa, bưu điện hoặc các khu vực công cộng khác để tạo điều kiện thuận lợi tối đa cho người dân tiếp cận dịch vụ công trực tuyến. 3. Tổ chức và nhân sự tại Bộ phận Một cửa và Trung tâm Phục vụ hành chính công Nghị định đưa ra các quy định chi tiết về mô hình tổ chức, cơ cấu nhân sự và cơ chế phối hợp nhằm đảm bảo tính liên tục, hiệu quả trong vận hành: Đối với cơ quan ngành dọc trung ương tại địa phương: Người đứng đầu cơ quan ngành dọc quyết định việc tổ chức Bộ phận Tiếp nhận và Trả kết quả tại đơn vị mình. Trường hợp không tổ chức riêng, phải bố trí cán bộ, công chức, viên chức đến làm việc tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh hoặc cấp xã nơi cơ quan ngành dọc đặt trụ sở để tiếp nhận, giải quyết thủ tục hành chính. Mô hình Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp tại các thành phố: Đối với các thành phố có đặc thù về quản lý dân cư, hạ tầng số và mức độ chuyển đổi số cao, Ủy ban nhân dân thành phố trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh trực thuộc Ủy ban nhân dân thành phố (gọi là Trung tâm Phục vụ hành chính công một cấp). Đồng thời, quyết định số lượng các Chi nhánh, Điểm tiếp nhận và trả kết quả trực thuộc để thực hiện nhiệm vụ. Trường hợp không áp dụng mô hình này thì thành lập Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh theo mô hình thông thường. Cơ cấu nhân sự tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và một cấp: Nhân sự bao gồm công chức, viên chức, nhân viên thuộc quản lý trực tiếp của Trung tâm; cán bộ, công chức, viên chức do các cơ quan chuyên môn cấp tỉnh và cơ quan ngành dọc cử đến; cùng với nhân sự của doanh nghiệp cung cấp dịch vụ bưu chính công ích hoặc doanh nghiệp cung ứng dịch vụ hỗ trợ theo hợp đồng lao động. Cơ cấu nhân sự tại Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp xã: Lãnh đạo Trung tâm gồm Giám đốc (tương đương Trưởng phòng) và không quá 02 Phó Giám đốc (tương đương Phó Trưởng phòng) thuộc Ủy ban nhân dân cấp xã. Nhân sự thực hiện nhiệm vụ gồm công chức, nhân viên thuộc quản lý của Trung tâm; công chức, viên chức của các phòng chuyên môn, cơ quan ngành dọc cử đến; và nhân sự hỗ trợ từ doanh nghiệp bưu chính công ích hoặc doanh nghiệp cung ứng dịch vụ theo hợp đồng lao động. Cơ chế điều tiết và thay thế nhân sự: Cơ quan cử cán bộ phải thống nhất với Bộ phận Một cửa về số lượng, danh sách nhân sự; đồng thời phải có phương án bố trí nhân sự dự phòng hoặc thay thế kịp thời để đảm bảo việc tiếp nhận, trả kết quả hồ sơ diễn ra liên tục, không bị gián đoạn khi nhân sự chính thức vắng mặt (nghỉ phép, nghỉ ốm, thai sản, đi học, đi công tác...). Người đứng đầu Bộ phận Một cửa có quyền điều tiết nhân sự linh hoạt khi lượng hồ sơ tăng hoặc giảm đột biến. Trường hợp cán bộ được cử không hoàn thành nhiệm vụ hoặc có mức độ hài lòng của người dân thấp, đơn vị chủ trì có trách nhiệm cử người khác thay thế theo đề nghị của Bộ phận Một cửa. 4. Quy trình tiếp nhận, giải quyết và chuyển hồ sơ thủ tục hành chính Các quy định về quy trình nghiệp vụ được cải tiến mạnh mẽ hướng tới sự nhanh chóng, chính xác và không phụ thuộc vào địa giới hành chính: Tiếp nhận không phụ thuộc vào địa giới hành chính: Trung tâm Phục vụ hành chính công cấp tỉnh và cấp xã thực hiện tiếp nhận các thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi toàn quốc đối với các thủ tục đáp ứng đầy đủ yêu cầu về số hóa hồ sơ, xác thực điện tử và liên thông, chia sẻ dữ liệu theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền công bố. Xử lý hồ sơ chưa đầy đủ hoặc không khai thác được dữ liệu: Trường hợp hồ sơ chưa đầy đủ, chính xác, không thuộc thẩm quyền hoặc không thể khai thác được thông tin từ các cơ sở dữ liệu (hoặc thông tin khai thác được bị sai lệch), người tiếp nhận phải phát hành thông báo nêu rõ nội dung, lý do và hướng dẫn cụ thể, đầy đủ một lần để tổ chức, cá nhân bổ sung, hoàn thiện hoặc cập nhật lại cơ sở dữ liệu. Tiếp nhận hồ sơ qua ki-ốt thông minh: Hệ thống sẽ tự động thực hiện việc xác thực danh tính của người nộp thông qua Ứng dụng định danh quốc gia (VNeID) hoặc qua thiết bị đọc thẻ Căn cước. Việc xác thực này có giá trị pháp lý thay thế cho việc kiểm tra, đối chiếu giấy tờ tùy thân trực tiếp bằng mắt thường. Thời gian giải quyết và Mã số hồ sơ: Thời gian giải quyết được tính từ thời điểm hồ sơ được tiếp nhận đầy đủ, đúng quy định và được ghi nhận trên Giấy tiếp nhận hồ sơ và hẹn trả kết quả. Mỗi hồ sơ được cấp duy nhất 01 Mã số hồ sơ để tổ chức, cá nhân tra cứu tiến độ trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Đối với hồ sơ tiếp nhận không phụ thuộc địa giới hành chính, thời gian giải quyết được tính từ thời điểm cơ quan có thẩm quyền giải quyết nhận được hồ sơ theo quy định. Thời hạn chuyển hồ sơ: Hồ sơ tiếp nhận trực tiếp phải được chuyển ngay trong ngày làm việc, hoặc chuyển vào đầu giờ của ngày làm việc tiếp theo nếu tiếp nhận sau 15 giờ hằng ngày. Đối với hồ sơ có chứa tài liệu, vật chứa bí mật nhà nước, việc chuyển giao giữa các cơ quan phải được thực hiện qua Mạng bưu chính phục vụ cơ quan Đảng, Nhà nước. Tiếp nhận và xử lý phản ánh, kiến nghị: Bộ phận Một cửa có nhiệm vụ tiếp nhận, xử lý hoặc báo cáo cơ quan có thẩm quyền giải quyết các phản ánh, kiến nghị của người dân, doanh nghiệp liên quan đến việc thực hiện thủ tục hành chính hoặc thái độ, hành vi của cán bộ, công chức; đồng thời chuyển ý kiến giải trình của cơ quan có thẩm quyền đến người dân theo quy định. 5. Phân công trách nhiệm của các Bộ, ngành trong quản lý và vận hành Nghị định phân định rõ ràng, rành mạch trách nhiệm của Bộ Tư pháp và Bộ Công an nhằm tối ưu hóa công tác quản lý nhà nước và vận hành hạ tầng công nghệ: Trách nhiệm của Bộ Tư pháp: Giúp Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ theo dõi, đôn đốc, kiểm tra việc thực hiện Nghị định tại các bộ, ngành, địa phương; định kỳ hoặc đột xuất báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về kết quả thực hiện. Chủ trì, phối hợp với các Bộ: Nội vụ, Công an, Khoa học và Công nghệ, Tài chính hướng dẫn, kiểm tra, đôn đốc việc thiết lập và hoạt động của Bộ phận Một cửa các cấp. Xây dựng, ban hành các biểu mẫu thực hiện cơ chế một cửa, một cửa liên thông. Quy định tiêu chuẩn và quy trình thực hiện thủ tục hành chính không phụ thuộc vào địa giới hành chính trong phạm vi cấp tỉnh và toàn quốc. Hằng năm, tổng hợp đánh giá việc giải quyết thủ tục hành chính của các bộ, ngành, địa phương để báo cáo Chính phủ; trực tiếp đánh giá chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp của các đơn vị này. Quản lý, hướng dẫn cập nhật, khai thác dữ liệu trên Cơ sở dữ liệu quốc gia về thủ tục hành chính; hướng dẫn số hóa hồ sơ, kết quả giải quyết, rà soát, đơn giản hóa và tái cấu trúc quy trình, chuẩn hóa quy trình điện tử. Chủ trì tiếp nhận, tổng hợp, xử lý phản ánh, kiến nghị của cá nhân, tổ chức về quy định hành chính và việc thực hiện thủ tục hành chính. Phối hợp tập huấn nghiệp vụ cho cán bộ, công chức; phối hợp với Bộ Công an trong quản lý, vận hành, khai thác Cổng Dịch vụ công quốc gia. Trách nhiệm của Bộ Công an: Quy định cụ thể về thông tin dữ liệu được kết nối, chia sẻ giữa Cổng Dịch vụ công quốc gia với các Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và cơ sở dữ liệu dùng chung của cơ quan nhà nước. Chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Bộ Khoa học và Công nghệ thực hiện tái cấu trúc quy trình thủ tục hành chính, cung cấp dịch vụ công trực tuyến tập trung qua Nền tảng biểu mẫu điện tử tương tác trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Chủ trì, phối hợp với Bộ Khoa học và Công nghệ và các cơ quan liên quan xây dựng, ban hành quy định thống nhất về Mã số hồ sơ thủ tục hành chính và Mã ngành, lĩnh vực thủ tục hành chính trên Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính. Ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) và chức năng phân tích dữ liệu trên Cổng Dịch vụ công quốc gia để hỗ trợ quản lý, vận hành, giám sát, tối ưu hóa dịch vụ công; hỗ trợ hướng dẫn, giải đáp tự động; phân loại, kiểm tra tính đầy đủ của hồ sơ; cảnh báo, phát hiện bất thường; tổng hợp thông tin phục vụ chỉ đạo và cảnh báo sớm tình trạng chậm trễ, tồn đọng hồ sơ. Việc ứng dụng AI chỉ mang tính chất hỗ trợ, không thay thế quyền quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền và phải bảo đảm an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu cá nhân. 6. Điều khoản bãi bỏ, hiệu lực thi hành và quy định chuyển tiếp Nghị định quy định rõ lộ trình thực thi và phương án xử lý chuyển tiếp dữ liệu để tránh gây gián đoạn dịch vụ công: Bãi bỏ quy định: Bãi bỏ khoản 4 Điều 10, khoản 6 Điều 36 và khoản 3 Điều 40 của các quy định trước đây. Hiệu lực thi hành: Nghị định này chính thức có hiệu lực thi hành từ ngày 05 tháng 8 năm 2026 . Quy định chuyển tiếp về dữ liệu: Đối với những hồ sơ thủ tục hành chính đã được tiếp nhận trên Cổng Dịch vụ công quốc gia do Văn phòng Chính phủ triển khai trước đây, toàn bộ dữ liệu sẽ được dịch chuyển sang Cổng Dịch vụ công quốc gia tại Trung tâm dữ liệu quốc gia do Bộ Công an xây dựng để các cơ quan có thẩm quyền tiếp tục xử lý, giải quyết thông suốt theo quy định của pháp luật. Trách nhiệm thi hành: Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang bộ, Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương và các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan chịu trách nhiệm thi hành nghiêm túc Nghị định này.