Nghị định 255/2025/NĐ-CP xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026-2030

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Nghị định số 255/2025/NĐ-CP quy định chi tiết về đối tượng, nguyên tắc, tiêu chí và quy trình xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026 - 2030. Đây là văn bản pháp lý quan trọng làm cơ sở để xây dựng và thực hiện các chính sách hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội, an sinh xã hội dành cho đồng bào các dân tộc thiểu số trong giai đoạn tới. Phạm vi điều chỉnh và Đối tượng áp dụng Nghị định này điều chỉnh toàn diện các hoạt động liên quan đến việc rà soát, thống kê và xác định danh sách các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù trên phạm vi cả nước trong giai đoạn 2026 - 2030. Đối tượng áp dụng bao gồm tất cả các dân tộc sinh sống trên lãnh thổ Việt Nam cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến công tác quản lý, thực hiện chính sách dân tộc. Nguyên tắc xác định Công tác rà soát và xác định các dân tộc phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc cốt lõi sau: Bảo đảm tính khách quan, chính xác, công khai, minh bạch và phản ánh đúng thực trạng đời sống của từng dân tộc tại các địa phương. Phải dựa trên nguồn số liệu chính thức, được cập nhật đúng thời điểm quy định, có cơ sở pháp lý rõ ràng và được thẩm định bởi cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Bảo đảm kiểm soát quyền lực, phòng, chống tham nhũng, tiêu cực, lợi ích nhóm trong suốt quá trình tổ chức thực hiện rà soát và xác định. Tiêu chí xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù Nghị định phân định rõ hai nhóm đối tượng khó khăn với các tiêu chí định lượng cụ thể: Dân tộc còn gặp nhiều khó khăn: Là dân tộc có tỷ lệ nghèo đa chiều lớn hơn tỷ lệ nghèo đa chiều trung bình chung của các dân tộc thiểu số trên phạm vi cả nước. Dân tộc có khó khăn đặc thù: Là dân tộc có quy mô dân số trong phạm vi toàn quốc dưới 10.000 người (theo dữ liệu quản lý dân cư) và đáp ứng ít nhất một trong hai tiêu chí sau: Có tỷ lệ nghèo đa chiều lớn hơn tỷ lệ nghèo đa chiều trung bình chung của các dân tộc thiểu số cả nước. Có quy mô dân số trên toàn quốc (theo dữ liệu quản lý dân cư) bị suy giảm so với số liệu dân số của chính dân tộc đó theo kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019. Quy trình xác định chi tiết theo các cấp hành chính Quy trình thực hiện được phân cấp rõ ràng từ cơ sở lên trung ương với thời hạn thực hiện cụ thể nhằm bảo đảm tiến độ: Cấp xã: Ủy ban nhân dân cấp xã tổ chức rà soát, thống kê số liệu về tổng dân số, tổng số hộ, số hộ nghèo và hộ cận nghèo của từng dân tộc trên địa bàn theo Mẫu số 01. Kết quả rà soát (gồm 01 hồ sơ điện tử và 01 hồ sơ giấy) phải gửi về Ủy ban nhân dân cấp tỉnh trong thời hạn 15 ngày làm việc kể từ ngày Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo triển khai. Cấp tỉnh: Sau khi nhận đủ báo cáo từ cấp xã, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh chỉ đạo các cơ quan chuyên môn tổng hợp, rà soát, thẩm định và chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác của số liệu theo Mẫu số 02. Kết quả thẩm định (gồm 01 hồ sơ điện tử và 01 hồ sơ giấy) phải gửi về Bộ Dân tộc và Tôn giáo trong thời hạn 30 ngày làm việc kể từ ngày Nghị định có hiệu lực thi hành. Cấp trung ương: Trong vòng 30 ngày làm việc kể từ ngày nhận đủ báo cáo số liệu từ các tỉnh, Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo căn cứ vào các tiêu chí quy định để chỉ đạo rà soát, tổng hợp và ban hành Quyết định phê duyệt danh sách các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026 - 2030 trên phạm vi toàn quốc. Kinh phí thực hiện Kinh phí tổ chức thực hiện công tác rà soát, xác định các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù giai đoạn 2026 - 2030 do ngân sách nhà nước bảo đảm và được bố trí theo phân cấp quản lý ngân sách nhà nước hiện hành. Trách nhiệm tổ chức thực hiện và nguồn số liệu Nghị định phân công trách nhiệm cụ thể cho các cơ quan, địa phương và quy định rõ nguồn dữ liệu sử dụng: Bộ Dân tộc và Tôn giáo: Chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan hướng dẫn, đôn đốc, kiểm tra, đánh giá các địa phương thực hiện quy trình rà soát; trực tiếp ban hành Quyết định phê duyệt danh sách toàn quốc. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh và cấp xã: Chịu trách nhiệm chỉ đạo, tổ chức triển khai thực hiện rà soát tại địa phương và báo cáo số liệu đúng thời hạn quy định. Quy định về số liệu rà soát: Số liệu dân số được thống kê theo dữ liệu quản lý dân cư trong vòng 15 ngày kể từ ngày Nghị định có hiệu lực để làm cơ sở so sánh với kết quả Tổng điều tra dân số và nhà ở năm 2019. Khuyến khích ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong việc xác định, quản lý danh sách. Số liệu hộ nghèo, hộ cận nghèo được xác định dựa trên kết quả rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo năm 2024 để tính toán tỷ lệ nghèo đa chiều của từng dân tộc. Hiệu lực áp dụng và quy định chuyển tiếp Nghị định số 255/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15 tháng 11 năm 2025. Danh sách các dân tộc còn gặp nhiều khó khăn, có khó khăn đặc thù được phê duyệt theo Nghị định này sẽ áp dụng cho cả giai đoạn 2026 - 2030. Để bảo đảm tính liên tục của các chính sách hỗ trợ, danh sách các dân tộc thuộc giai đoạn 2021 - 2025 (đã được phê duyệt tại Quyết định số 1227/QĐ-TTg ngày 14 tháng 7 năm 2021) tiếp tục có hiệu lực thi hành cho đến khi Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo ban hành Quyết định phê duyệt danh sách mới cho giai đoạn 2026 - 2030.