Nghị định 145/2026/NĐ-CP quy định nội dung về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá, xếp loại doanh nghiệp đối với Sở Giao dịch chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam

Tóm tắt mang tính tham khảo.

Ngày 05 tháng 5 năm 2026, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 145/2026/NĐ-CP quy định một số nội dung về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá, xếp loại doanh nghiệp đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam. Đây là văn bản pháp lý quan trọng nhằm hoàn thiện khung khổ quản lý tài chính đặc thù, bảo đảm tính minh bạch và hiệu quả hoạt động cho các tổ chức vận hành thị trường chứng khoán tại Việt Nam. - Phạm vi điều chỉnh và đối tượng áp dụng Nghị định này quy định chi tiết về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá và xếp loại doanh nghiệp đối với hai tổ chức then chốt của thị trường chứng khoán Việt Nam bao gồm: Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX). Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC). Bộ Tài chính với vai trò là cơ quan đại diện chủ sở hữu đối với phần vốn nhà nước tại VNX và VSDC. Các tổ chức, cá nhân khác có liên quan trực tiếp đến cơ chế quản lý tài chính và công tác đánh giá, xếp loại doanh nghiệp của hai đơn vị nêu trên. - Nguyên tắc áp dụng pháp luật Bên cạnh các quy định đặc thù tại Nghị định này, VNX và VSDC có trách nhiệm thực hiện quản lý tài chính, đánh giá, xếp loại theo quy định tại Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp cùng các văn bản hướng dẫn thi hành. Trong trường hợp phát sinh sự khác biệt giữa quy định tại Nghị định này và các văn bản hướng dẫn Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp, các đơn vị sẽ ưu tiên áp dụng theo quy định của Nghị định này. - Quy định về hoạt động đầu tư Hoạt động đầu tư của VNX và VSDC phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật về quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp. Đồng thời, hai tổ chức này phải chủ động nhận diện, xác định rõ các xung đột lợi ích có thể phát sinh trong quá trình thực hiện đầu tư, xây dựng các biện pháp kiểm soát xung đột hiệu quả và báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư xem xét, phê duyệt trước khi triển khai thực hiện. - Cơ chế quản lý doanh thu và thu nhập khác Nghị định phân định rõ ràng cơ cấu doanh thu của từng tổ chức để phù hợp với tính chất hoạt động đặc thù: Đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX): Doanh thu bao gồm doanh thu từ hoạt động nghiệp vụ (quản lý thành viên, tổ chức thị trường giao dịch và các nghiệp vụ khác); doanh thu cung cấp dịch vụ (dịch vụ cung cấp thông tin, hạ tầng công nghệ cho thị trường chứng khoán); doanh thu và thu nhập từ hoạt động đầu tư vốn vào công ty con (khoản thu lợi nhuận sau thuế còn lại sau khi trích lập các quỹ tại công ty con, thu khoản chênh lệch giữa vốn chủ sở hữu và vốn điều lệ của công ty con, doanh thu tài chính và thu nhập khác). Đối với Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC): Doanh thu bao gồm doanh thu từ hoạt động nghiệp vụ (đăng ký, quản lý thành viên; đăng ký/hủy đăng ký chứng khoán; lưu ký; chuyển khoản; thực hiện quyền; chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống; vay và cho vay chứng khoán; thanh toán gốc, lãi, tiền mua lại công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu Chính phủ bảo lãnh, trái phiếu chính quyền địa phương; bù trừ, thanh toán giao dịch, quản lý vị thế, ký quỹ, xử lý lỗi sau giao dịch; đăng ký biện pháp bảo đảm; phong tỏa chứng khoán; lưu ký và thanh toán giao dịch hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon...); doanh thu cung cấp dịch vụ và doanh thu đầu tư vốn vào công ty con. Đặc biệt, VSDC được hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính đối với khoản lãi tiền gửi phát sinh từ hoạt động thanh toán hộ cổ tức, gốc, lãi, tiền mua lại công cụ nợ và thực hiện quyền mua chứng khoán. - Cơ chế quản lý chi phí đặc thù Bên cạnh việc quản lý chi phí theo quy định chung của pháp luật quản lý vốn nhà nước và pháp luật thuế, VSDC được phép tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế đối với các khoản chi đặc thù sau: Chi trích lập Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ theo quy định của pháp luật chứng khoán. Việc trích lập được thực hiện theo quý; nếu không sử dụng hết trong năm tài chính, số dư của Quỹ được phép chuyển sang năm sau để tiếp tục sử dụng. Chi phí chuyển công ty con của VNX đối với hoạt động giao dịch chuyển quyền sở hữu chứng khoán không qua hệ thống giao dịch chứng khoán. - Đánh giá và xếp loại doanh nghiệp VNX và VSDC thực hiện đánh giá, xếp loại doanh nghiệp theo quy định áp dụng cho doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ. Tuy nhiên, do tính chất phụ thuộc lớn vào biến động thị trường, khi thực hiện đánh giá, xếp loại, hai tổ chức này được loại trừ tác động của các yếu tố khách quan sau: Sự thay đổi trong chính sách của Nhà nước làm ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu của hai đơn vị. Đối với VNX: Các biến động về số lượng thành viên; số lượng công ty niêm yết/đăng ký giao dịch; khối lượng và giá trị giao dịch chứng khoán; giá trị trái phiếu trúng thầu và quy mô huy động vốn qua phát hành trái phiếu; giá trị chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống; khối lượng giao dịch chứng khoán phái sinh; doanh thu từ hoạt động đấu giá, chào bán cạnh tranh, dựng sổ; doanh thu tổ chức sàn giao dịch các-bon trong nước và các thị trường khác. Đối với VSDC: Biến động về khối lượng chứng khoán lưu ký; giá trị đăng ký chứng khoán lần đầu và bổ sung; giá trị thanh toán gốc, lãi, tiền mua lại công cụ nợ của Chính phủ và chính quyền địa phương; số lần thực hiện quyền và số lượng cổ đông tương ứng; số lần và giá trị chuyển khoản, chuyển quyền sở hữu ngoài hệ thống; số lượng thành viên lưu ký và thành viên bù trừ; số lượng hợp đồng vay/cho vay chứng khoán; số dư tài sản ký quỹ; số lượng giao dịch xử lý lỗi; số lượng hồ sơ đăng ký biện pháp bảo đảm; giá trị chứng khoán phong tỏa; khối lượng hạn ngạch phát thải khí nhà kính, tín chỉ các-bon lưu ký và thanh toán; doanh thu từ hoạt động đầu tư vốn vào công ty con thay đổi do yếu tố khách quan khi cung cấp dịch vụ. - Quản lý đối với công ty con do VNX và VSDC nắm giữ 100% vốn điều lệ VNX và VSDC thực hiện quyền, nghĩa vụ của chủ sở hữu đối với các công ty con theo quy định của Luật Doanh nghiệp, Luật Quản lý vốn nhà nước và Luật Chứng khoán. Một số nội dung quản lý trọng tâm bao gồm: Cho ý kiến về việc ban hành quy chế tài chính của công ty con, bảo đảm quy chế bao gồm đầy đủ các nội dung về vốn điều lệ, huy động vốn, đầu tư, quản lý tài sản, doanh thu, chi phí và phân phối lợi nhuận. Công ty con của VNX được hạch toán vào doanh thu hoạt động tài chính đối với lãi tiền gửi phát sinh liên quan đến hoạt động đấu giá chứng khoán. Công ty con của VSDC được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế đối với chi trích lập Quỹ phòng ngừa rủi ro nghiệp vụ. Xây dựng, ban hành quy chế, quy trình và thực hiện giám sát nội bộ, giám sát tài chính, kiểm tra, đánh giá hiệu quả hoạt động đối với các công ty con này. - Trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức liên quan Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam và Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam: Chịu trách nhiệm tuân thủ nghiêm ngặt cơ chế quản lý tài chính, thực hiện đầy đủ chế độ báo cáo, công khai thông tin; chịu sự giám sát, thanh tra, kiểm tra của Bộ Tài chính và các cơ quan nhà nước có thẩm quyền; thực hiện giám sát chặt chẽ nguồn vốn đầu tư tại các công ty con. Bộ Tài chính: Thực hiện đầy đủ quyền và trách nhiệm của cơ quan đại diện chủ sở hữu; theo dõi, đánh giá việc chấp hành chính sách để kịp thời trình Chính phủ ban hành, sửa đổi, bổ sung các quy định về cơ chế tài chính cho phù hợp với thực tiễn phát triển của thị trường. - Hiệu lực thi hành và điều khoản chuyển tiếp Nghị định 145/2026/NĐ-CP chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 22 tháng 6 năm 2026 và được áp dụng bắt đầu từ năm tài chính 2026. Nghị định này thay thế hoàn toàn Nghị định số 59/2021/NĐ-CP ngày 18 tháng 6 năm 2021 của Chính phủ quy định một số nội dung đặc thù về cơ chế quản lý tài chính, đánh giá hiệu quả hoạt động đối với Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam, Tổng công ty Lưu ký và Bù trừ chứng khoán Việt Nam. Đồng thời, Nghị định tiến hành sửa đổi cụm từ viện dẫn liên quan tại khoản 3 Điều 12 Nghị định số 248/2025/NĐ-CP ngày 25 tháng 7 năm 2025 của Chính phủ quy định chế độ tiền lương, thù lao, tiền thưởng trong doanh nghiệp nhà nước để bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.